ความเชื่อในกฎแห่งกะดาร์

ความเชื่อในกฎแห่งกะดาร์ในอิสลามไม่ได้หมายถึงการบังคับหรือการวางใจโดยไม่ลงมือ แต่เป็นการยอมรับพระประสงค์ของพระเจ้าไปพร้อมกับการยืนยันความรับผิดชอบของมนุษย์ ความยุติธรรมของพระเจ้าไม่อาจวัดด้วยมาตรฐานจำกัดของมนุษย์ เช่นเดียวกับที่ศิษย์อาจเห็นการลงโทษของครูเป็นความอยุติธรรม ในขณะที่แท้จริงเป็นความยุติธรรมเพื่อประโยชน์ของเขา อ تقدارของพระเจ้าอาจดูคลุมเครือสำหรับเรา แต่ในแก่นแท้เป็นปรีชาญาณและความยุติธรรมที่เราไม่สามารถครอบคลุมทุกด้านได้

พระเจ้าให้มนุษย์มีปัญญาและเจตจำนง และจะทรงถือบัญชีเขาในขอบเขตของความสามารถและเสรีภาพของเขา ข้อความบางตอนที่บ่งชี้การบังคับมักหมายถึงเรื่องระดับจักรวาลที่อยู่นอกเหนือกำลังของเรา ซึ่งผู้เป็นทาสจะไม่ถูกถามเกี่ยวกับเรื่องเหล่านั้น ขณะที่การงานที่นำมาซึ่งผลตอบแทนและโทษอยู่ในขอบเขตของการเลือกของมนุษย์ ดังนั้น การได้รับทางนำหรือการหลงทางจึงเป็นผลจากการแสวงหาและการกระทำที่คนๆ นั้นเลือกด้วยเสรีภาพของตน

บรรพชนผู้ประเสริฐถือความเชื่อในกฎกำหนดเป็นแรงผลักดันให้ทำงาน ต่อสู้ และใช้สาเหตุ เชื่อว่าสิ่งเลี้ยงชีพและอายุถูกกำหนดไว้ พวกเขาจึงทำงานหนักและวางใจในพระเจ้าโดยไม่ขี้เกียจหรือเฉื่อยชา แต่การนำกฎกำหนดมาเป็นข้ออ้างเพื่อแก้ตัวในการละเลยหรือการทำบาปเป็นข้ออ้างที่อ่อนแอและถูกปฏิเสธ เพราะมนุษย์ไม่รู้สิ่งซ่อนเร้นของตน หากแต่ตอบสนองต่อความต้องการของตนเอง จึงไม่มีข้ออ้างที่จะละทิ้งสิ่งที่พระเจ้าสั่ง

الإيمان بالقدر في الإسلام لا يعني الجبر أو التواكل، بل هو إقرار بمشيئة الله مع إثبات مسؤولية الإنسان. إن عدالة الله لا تُقاس بمقاييس البشر القاصرة؛ فكما قد يرى التلميذ تأديب معلمه ظلماً وهو عين العدل لمصلحته، قد تبدو لنا أقدار الله غامضة، لكنها في جوهرها حكمة وعدل لا نحيط بكافة جوانبهما.

يعطي الله الإنسان عقلاً وإرادة، ويحاسبه في نطاق قدرته وحريته فقط. النصوص التي توحي بالإجبار تشير إلى أمور كونية فوق طاقتنا لا يُسأل عنها العبد، بينما الأعمال التي يترتب عليها الثواب والعقاب هي في دائرة اختيار الإنسان. لذا، فإن الهداية والضلال هما نتيجة لسعي المرء وأعماله التي اختارها بإرادته الحرة.

اتخذ السلف الصالح من الإيمان بالقدر دافعاً للعمل والجهاد والأخذ بالأسباب، مؤمنين أن الرزق والأجل مقدران، فعملوا بجد وتوكلوا على الله دون كسل أو خمول. أما الاحتجاج بالقدر لتبرير التقصير أو المعصية فهو حجة واهية ومردودة، لأن الإنسان لا يعلم غيبه، بل يستجيب لشهوته، فليس لأحد عذر في ترك ما أمره الله به.