القسم الثاني: أحكام العبادات

Ikinji bölüm: Ybadatlaryň hökümleri

الباب الأول: الطهارة

Birinji bap: Taharet (Arassalyk)

قال رسول الله ﷺ «لَا تُزْرِمُوهُ.. دَعُوهُ» قاله ﷺ للصحابة بشأن أعرابي بال في ناحية المسجد ثم دعاه وقال له «إِنَّ هَذِهِ الْمَسَاجِدَ لَا تَصْلُحُ لِشَيْءٍ مِنْ هَذَا الْبَوْلِ وَلَا الْقَذَرِ، إِنَّمَا هِيَ لِذِكْرِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Ony kesmäň... goýberiň.» Ony ﷺ sahabalara metjidiň bir çetinde hajathana eden bir bedewi barada aýtdy. Soňra ony çagyryp, oňa şeýle diýdi: «Bu metjitler bu hili peşew ýa-da hapalyk üçin ýaramaz. Olar diňe Allah Tagalany zikr etmek, namaz okamak we Gurhan okamak üçindir.»

الباب الثاني: الصلاة والمساجد

Ikinji bap: Namaz we metjitler

«مَنْ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ مَشَى إِلَى بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ الله لِيَقْضِيَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الله كَانَتْ خَطْوَتَاهُ إِحْدَاهُمَا تَحُطُّ خَطِيئَةً وَالأُخْرَى تَرْفَعُ دَرَجَةً».

«Kim öýünde taharet alsa, soňra Allahyň farzlaryndan birini ýerine ýetirmek üçin Allahyň öýlerinden birine ýörese, onuň iki ädimi: birisi ýalňyşlygy (günäni) aýyrýar, beýlekisi bolsa derejesini ýokary galdyrýar.»

الباب الثالث: الزكاة والصدقات

Üçünji bap: Zekat we sadakalar

قال رسول الله ﷺ «تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ، وَأَمْرُكَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ، وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَةَ وَالْعَظْمَ عَنِ الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ».

Allah Resuly ﷺ aýtdy: «Doganyňyň ýüzüne ýylgyrmagyň saňa sadakadyr. Ýagşylyga buýurmagyň we ýamanlykdan gaýtarmagyň sadakadyr. Azaşan ýerde bir adama ýol görkezmegiň saňa sadakadyr. Ýoldan daşy, tikenegi we süňki aýyrmagyň saňa sadakadyr. Gabyňdaky suwy doganyňyň gabyna guýmagyň saňa sadakadyr.»

قال رسول الله ﷺ «أَنْفِقِي وَلا تُحْصِي فَيُحْصِي اللهُ عَلَيْكِ، ولَا تُوعِي فَيُوعِي اللهُ عَلَيْكِ».

Allah Resuly ﷺ aýtdy: «Harçla, sanama, şonda Allah hem saňa garşy hasap eder. Saklama, şonda Allah hem saňa garşy saklar.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَأَلَ النَّاسَ أَمْوَالَهُمْ تَكَثُّرًا فَإِنَّمَا يَسْأَلُ جَمْرًا فَلْيَسْتَقِلَّ أَوْ لِيَسْتَكْثِرْ».

Allah Resuly ﷺ aýtdy: «Kim adamlardan baýlyk üçin pul sorsa, ol diňe köz soraýandyr. Az alsyn ýa-da köp alsyn.»

الباب الرابع: الحج والعمرة والزيارة

Dördünji bap: Haj, Umra we Zyýarat

قال رسول الله ﷺ في خطبة الوداع: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا: يَوْمٌ حَرَامٌ، قَالَ (فَأَيُّ بَلَدٍ هَذَا) قَالُوا بَلَدٌ حَرَامٌ قَالَ (فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا) قَالُوا شَهْرٌ حَرَامٌ قَالَ (فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ».

Resulullah ﷺ Hoşlaşyk hutbesinde şeýle diýdi: «Eý adamlar, bu nähili gün?» Olar: «Mukaddes gün» diýdiler. Ol: «Bu nähili ýer?» diýdi. Olar: «Mukaddes ýer» diýdiler. Ol: «Bu nähili aý?» diýdi. Olar: «Mukaddes aý» diýdiler. Ol: «Elbetde, siziň ganlaryňyz, mallaryňyz we abraýlaryňyz size haramdyr, şu günüňiziň, şu ýeriňiziň we şu aýyňyzyň mukaddesligi ýalydyr. Eý Allah, men ýetirdimmi? Eý Allah, men ýetirdimmi? Şaýat bolanlar gaýyplara ýetirsin. Menden soň biri-biriňiziň boýnuny kesýän käfirler bolup yza dolanmaň».

الباب الخامس: الجنائز والوفاة والقبور

Bäşinji bap: Jynazalar, ölüm we gabyrlar

قال رسول الله ﷺ «اذْكُرُوا مَحَاسِنَ مَوْتَاكُمْ وَكُفُّوا عَنْ مَسَاوِيهِمْ».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Ölenleriňiziň gowy häsiýetlerini ýatlaň we olaryň erbet häsiýetlerini agzamakdan saklanyň».

قال رسول الله ﷺ «(السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا)» قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ؟ قَالَ: «بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ» فَقَالُوا كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ يَأْتِ بَعْدُ مِنْ أُمَّتِكَ؟ فَقَالَ: «أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَهُ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ بَيْنَ ظَهْرَيْ خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلَا يَعْرِفُ خَيْلَهُ؟) قَالُوا: بَلَى، قَالَ: (فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ، وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ، أَلَا لَيُذَادَنَّ رِجَالٌ عَنْ حَوْضِي كَمَا يُذَادُ الْبَعِيرُ الضَّالُّ، أُنَادِيهِمْ أَلَا هَلُمَّ فَيُقَالُ: إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ: سُحْقًا سُحْقًا)».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Eý iman edenler toparynyň mesgeni, size salam bolsun! Biz hem, InşaAllah, size gowuşarys. Doganlarymyzy gören bolsak, diýip arzuw edýärin». Olar: «Biz Siziň doganlaryňyz dälmi?» diýdiler. Ol ﷺ: «Ýok, siz Meniň sahabalarym, doganlarymyz bolsa entek gelmediklerdir» diýdi. Olar: «Siz entek gelmedik ümmetleriňizi nädip tanarsyňyz?» diýdiler. Ol ﷺ: «Bir adamyň gara atlar toparynyň arasynda maňlaýy ak we aýaklary ak atlar bolsa, ol öz atlaryny tanamazmy?» diýdi. Olar: «Hawa» diýdiler. Ol ﷺ: «Olar taharet sebäpli maňlaýlary ak we aýaklary ak bolup gelerler. Men olaryň Howuzda öňbaşçysy bolaryn. Käbir adamlar Meniň Howuzymdan ýitirim bolan düýe kowulýan ýaly kowular. Men olara: «Geliň!» diýip gygyraryn. Şonda: «Olar senden soň (dini) üýtgetdiler» diýler. Men hem: «Daş bolsunlar! Daş bolsunlar!» diýerin».

قال رسول الله ﷺ «لا تسبوا الأموات، فتؤذوا الأحياء».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Ölenleri sögmäň, ýogsa dirilere zyýan berersiňiz».

قال رسول الله ﷺ «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Hiç biriňiz ölümi arzuw etmesin. Eger ol ýagşylyk edýän bolsa, ýagşylygyny artdyrmagy mümkin. Eger ol ýamanlyk edýän bolsa, toba etmegi mümkin».

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَتَوَفَّى لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمُ الله الجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَةِ الله إِيَّاهُمْ».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Hiç bir iki musulmanyň üç çagasy kämillik ýaşyna ýetmän ölse, Allah olary Öz rehimdarlygy bilen Jennete salar».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ عَادَ مَرِيضًا لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الجَنَّةِ حَتَّى يَرْجِعَ».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Kim bir syrkawy zyýarat etse, ol yzyna dolanyp gelýänçä Jennetiň miwelerini ýygnap ýören ýaly bolar».

قال رسول الله ﷺ «يَقُولُ اللهُ تَعَالَى: مَا لِعَبْدِي الْمُؤْمِنِ عِنْدِي جَزَاءٌ إِذَا قَبَضْتُ صَفِيَّهُ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا ثُمَّ احْتَسَبَهُ إِلَّا الْجَنَّةُ».

Resulullah ﷺ aýtdy: «Allah Tagala aýdýar: «Meniň mömin bendämiň dünýä halkyndan söýgüli birini alanyňda, ol sabyr etse, Meniň ýanymda Jennetden başga hiç hili sylagy ýokdur».