القصيدة المُضَرِيَّة

في الصلاة على خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

قصيدة في الصلاة والسلام على النبي ﷺ، مطلعها «يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ»، جمع فيها البوصيري ألوانًا من التعداد البديع في الصلاة على النبي ﷺ بعدد الحصى والثرى وقطر الماء وورق الأشجار، وختمها بالدعاء والترضي عن الخلفاء الراشدين. وقد تلقّتها الأمة بالقبول وحُفظت في مجالس الذكر شرقًا وغربًا.

Al-Kasidet al-Mudariýýe — Ymam Şerefuddin al-Busiri

Pygamberimize ﷺ salawat aýtmak üçin ýazylan kasida, 'Eý Rebbim, Mudar taýpasynyň saýlanan bendesine salawat et' diýen setir bilen başlaýar. Onda al-Busiri daşlar, toprak, ýagyş damjalary we agaç ýapraklary ýaly köp sanly salawatlary beýan edip, doga we dogry ýol görkezilen halyfalara öwgi bilen tamamlaýar. Bu şygyr Yslam dünýäsiniň ähli zikir mejlislerinde söýgi bilen okalýar.

يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ
وَالأَنْبِيا وَجَميعِ الرُّسْلِ مَا ذُكِرُوا

Eý Rebbim, Mudar neslinden saýlanan Pygamberimize ﷺ, ähli pygamberlere we resullara, olar ýatlanylanda salawat et.

وَصَلِّ رَبِّ عَلَى الهَادِي وَشِيْمَتِهِ
وَصَحْبِهِ مِنْ لِطَيِّ الدِّينِ قدْ نَشَرُوا

Eý Rebbim, ýol görkezijä we onuň asylly häsiýetine, şeýle hem arassa dini yhlas bilen ýaýradan sahabalaryna salawat et.

وَجاهَدُوا مَعَهُ في اللهِ وَاجْتَهَدُوا
وهاجَرُوا ولَهُ آوَوْا وَقَدْ نَصَرُوا

Olar Onuň bilen Allah ýolunda göreşdiler, jan etdiler, hijret etdiler, Oňa pena berdiler we hakykatdan-da goldadylar.

وبَيَّنُوا الْفَرْضَ وَالمَسْنُونَ وَاعْتَصَبُوا
للهِ وَاعْتَصِمُوا باللهِ وَانْتَصَرُوا

Olar farzlary we sünnetleri düşündirdiler, Allah üçin birleşdiler, Oňa berk ýapyşdylar we ýeňiş gazandylar.

أزْكَى صَلاَةٍ وأتماها وَأَشْرَفَها
يُعِطِّرُ الكَوْنُ رَيَّا نَشْرها العَطِرُ

Olara iň arassa, iň kämil we iň asylly salawatlar bolsun, olaryň hoşboý ysy ähli älemi ýaýradýar.

مَفْتُوقَةً بِعَبِيرِ الْمِسْكِ زَاكِيةً
مِنْ طِيبها أَرَجُ الرَّضْوَانِ يَنْتَشِرُ

Arassa müşk ysy bilen ýugrulan, şirinliginden ylahy razylygyň ysy giňden ýaýraýan salawatlar bolsun.

عَدَّ الْحَصَى وَالثَّرَى والرَّمْلِ يَتْبَعُهَا
نَجْمُ السَّماءِ وَنَبْتُ الأَرْضِ والمَدَرُ

Çagyl daşlarynyň, topragyň we çägäniň sanyça salawatlar, soňra asman ýyldyzlary, ýer ösümlikleri we topragyň kesekleri sanyça salawatlar bolsun.

وَعَدَّ ما حَوَتِ الأُشْجَارُ منْ وَرَقٍ
وكُلِّ حَرْفٍ غَدَا يُتْلَى وَيُستَطَرُ

Ähli agaçlardaky ýapraklaryň sanyça we okalýan hem-de ýazylýan her bir harpyň sanyça salawatlar bolsun.

وَعَدَّ وَزْنَ مَثاقِيلِ الْجِبالِ كَذَا
يلِيهِ قَطْرُ جَمِيعِ الماءِ والمَطَرُ

Dag massalarynyň agramyça, soňra ähli suwuň we ýagyşyň damjalary sanyça salawatlar bolsun.

وَالطَّيْرِ وَالوَحْشِ وَالأسْماكِ مَعْ نَعَمٍ
يَتْلُوهُمُ الجِنُّ وَالأمْلاكُ وَالبَشَرُ

Guşlaryň, ýabany haýwanlaryň, balyklaryň we mallaryň sanyça, soňra jynlaryň, perişdeleriň we adamlaryň sanyça salawatlar bolsun.

والذَّرُّ والنَّمْلُ معَ جَمْعِ الحُبُوبِ كَذَا
والشَّعْرُ والصُّوفُ والأَرْياشُ والوَبَرُ

Atomlaryň we garynjalaryň sanyça, şeýle hem ähli däneleriň, saçlaryň, ýüňleriň, ýelekleriň we düýe ýüňleriniň sanyça salawatlar bolsun.

وما أحاطَ بهِ العِلْمُ المُحِيطُ وَما
جَرَى بهِ القَلَمُ المَأمُونُ وَالقَدَرُ

Ähli zady gurşap alýan bilimiň öz içine alýan zatlarynyň sanyça, ynamdar galamyň ýazan zatlarynyň we takdyryň kesgitlän zatlarynyň sanyça salawatlar bolsun.

وعَدَّ نَعْمَائِكَ اللاتِي مَنَنْتَ بِهَا
عَلَى الخلائِقِ مُذْ كانُوا وَمُذْ حُشِرُوا

Sen ýaradanlaryňa, olar dörän pursadyndan tä direliş gününe çenli beren nygmatlaryň sanyça salawatlar bolsun.

وعَدَّ مِقْدَارِهِ السَّامِي الَّذي شَرُفَتْ
بهِ النَّبِيُّونَ والأمْلاكُ وافْتَخَرُوا

Onuň beýik mertebesiniň sanyça salawatlar bolsun, şol mertebe bilen pygamberler we perişdeler hormatlandy we buýsandy.

وعَدَّ ما كانَ في الأكْوانِ يا سَنَدِي
وما يَكُونُ إلَى أنْ تُبْعَثَ الصُّوَرُ

Eý meniň Daýanjym, älemlerde bolan zatlaryň we ähli şekiller direldilýänçä boljak zatlaryň sanyça salawatlar bolsun.

في كُلِّ طَرْفَةِ عَيْنٍ يَطْرِفُونَ بِها
أهْلُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ أوْ يَذَرُ

Asmanlaryň we ýerleriň ýaşaýjylarynyň her bir göz gypyşynda ýa-da gözlerini sowuşynda salawatlar bolsun.

مِلْءُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ مَعْ جَبَلٍ
والْفَرْشِ والعَرْشِ والكُرْسِي وَما حَصَرُوا

Asmanlary we ýerleri, daglary, ýer ýüzüni, Arşy, Kürsini we olaryň öz içine alýan ähli zatlaryny doldurýan salawatlar bolsun.

ما أَعْدَمَ اللهُ مَوْجُوداً وَأَوْجَدَ
مَعْدُوماً صَلاَة دَوَاماً لَيْسَ تَنْحَصِرُ

Allah bar bolan zady ýok etmedikçe we ýok zady bar etmedikçe, bu salawatlar dowamly we çäksiz bolsun.

تَسْتَغْرِقُ العدَّ مَعْ جَمعِ الدُّهورِ كَمَا
يُحِيطُ بالحَدِّ لا تُبْقِي ولا تَذَرُ

Bu salawatlar ähli döwürlerdäki sanlary öz içine alýar, ähli çäkleri gurşap alýar, hiç zady galdyrman.

لا غايَةً وَانتِهَاءً يَا عَظِيمُ لَها
ولا لَهُم أمَدٌ يُقْضَى وَيُنْتَظَرُ

Eý Beýik, bu salawatlaryň çägi we soňy ýokdur, olaryň gutarjak ýa-da garaşyljak möhleti hem ýokdur.

مَعَ السَّلامِ كَمَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
رَبَا وضاعَفَها والفَضْلُ مُنْتَشِرُ

Oňa salam bolsun, öňki sanlardan has köpeldilen we artdyrylan bolsun, çünki Onuň çäksiz merhemeti hemişe ýaýrandyr.

وَعَدَّ أَضْعَافِ مَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
مَعْ ضِعْفِ أَضْعافِهِ يَا مَنْ لَهُ الْقَدَرُ

Bu salam öňki sanlaryň has köp esse köpeldilen we soňra ýene iki esse artdyrylan bolsun, eý ähli güýç-kuwwata we takdyra eýe bolan!

كَمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى سَيِّدِي وكَمَا
أمَرْتَنا أنْ نُصَلِّي أنْتَ مُقْتَدِرُ

Eý Rebbim, Sen söýşüň we razy bolşuň ýaly, we bize salawat aýtmagy buýruşyň ýaly ber, çünki Sen hakykatdan-da ähli zady edip bilijisiň.

وَكُلُّ ذلِكَ مَضْرُوبٌ بِحَقِّكَ في
أنْفاسِ خَلْقِكَ إنْ قَلُّوا وَإنْ كَثُرُوا

Bularyň hemmesi, Seniň hakyň üçin, Seniň ýaradanlaryňyň demleriniň sanyça köpeldilsin, olar az bolsun ýa-da köp bolsun.

يَارَبِّ واغْفِرْ لِتَالِيها وسامِعِها
وَالمُرْسَلِينَ جَمِيعاً أَيْنَمَا حَضَرُوا

Eý Rebbim, bu goşgyny okaýana we diňleýäne, şeýle hem ähli resullara, olar nirede bolsalar-da, günälerini bagyşla.

وَوَالِدينَا وأَهْلِينا وَجِيرَانِنَا
وَكُلُّنا سَيِّدِي لِلْعَفْوِ مُفْتَقِرُ

Ata-enelerimizi, maşgalalarymyzy we goňşularymyzy bagyşla, çünki eý Rebbim, ählimiz Seniň bagyşlamagyňa mätäçdiris.

وقَدْ أَتَتْ بِذُنُوبٍ لاَ عِدَادَ لَها
لكِنْ عَفْوَكَ لا يُبْقى ولا يَذَرُ

Biz san-sajaksyz günäler bilen gelen bolsak-da, Seniň çäksiz bagyşlamagyň hiç zady galdyrmaz we hiç bir ýalňyşy goýmaz.

والهَمُّ عَنْ كُلِّ ما أَبْغِيهِ أَشْمَلَنِي
وقَدْ أَتَى خاضِعاً وَالقَلْبُ مُنْكَسِرٌ

Isleýän ähli zatlarym baradaky alada meni gurşap aldy, we men Seniň öňüňde boýun egmek bilen, ýüregim ýaraly ýagdaýda geldim.

أَرْجُوكَ يَا رَبِّ في الدَّارَيْنِ تَرْحَمُنا
بِجَاهِ مَنْ فِي يَدَيْهِ سَبَّحَ الحَجَرُ

Eý Rebbim, iki dünýäde-de bize rehim etmegiňi haýyş edýärin, elinde daşyň tesbih edeniniň hormatyna.

يَا رَبِّ أَعْظِمْ لَنا أجْراً وَمَغْفِرَةً
لأَنَّ جُودَكَ بَحْرٌ لَيْسَ يَنْحَصِرُ

Eý Rebbim, bize uly sylag we bagyşlama ber, çünki Seniň jomartlygyň çäksiz ummandyr.

وكُنْ لَطِيفاً بِنَا في كلِّ نَازِلَةٍ
لُطْفاً جَمِيلاً بهِ الأهْوَالُ تَنْحَسِرُ

Her bir betbagtçylykda bize mähirli bol, ähli gorkunç zatlaryň we kynçylyklaryň yza çekilýän ajaýyp mähirlilik bilen.

بالمُصْطَفَى المُجْتَبَى خَيْرِ الأنامِ ومَنْ
جَلاَلَةً نَزَلَتْ في مَدْحِهِ السُّوَرُ

Bu dilegimizi Al-Mustafa, Saýlanan, ynsanlaryň iň gowusy, şöhraty üçin Kuranyň tutuş suralary waspyna inen Pygamberiň hormatyna kabul et.

ثُمَّ الصَّلاَةُ عَلَى المُخَتارِ ما طَلَعَتْ
شَمْسُ النَّهارِ وما قَدْ شَعْشَعَ الْقَمَرُ

Soňra Saýlanan Pygamberimize ﷺ salawatlar bolsun, gündiz güneşi dogup, aý ýagty saçýança.

ثُمَّ الرِّضَا عَنْ أبي بَكْرٍ خَلِيفَتِهِ
مَنْ قَامَ مِنْ بَعْدِهِ لِلدِّينِ يَنْتَصِرُ

Soňra Abu Bekirden, Onuň halypasyndan, Ondan soň dini goldamak we goramak üçin galan kişiden Allah razy bolsun.

وَعَنْ أَبِي حَفْصٍ الفَارُوقِ صاحِبِهِ
مَنْ قَوْلُهُ الْفَصْلُ في أحْكامِهِ عُمَرُ

We Abu Hafs Al-Farukdan, Onuň sahabasy Omar'dan Allah razy bolsun, onuň sözleri hökümlerinde kesgitleýji bolupdy.

وَجُدْ لِعُثْمَانَ ذِي النورَيْنِ مَنْ كَمُلَتْ
لَهُ المَحَاسِنُ في الدَّارَيْنِ والظَّفَرُ

We Osman Zun-Nuraýna jomart bol, iki dünýäde-de kämil gözelliklere eýe bolan we ýeňiş gazanan kişä.

كَذَا عَلِيٌّ مَعَ ابْنَيْهِ، وَأُمِّهِمَا
أَهْلِ العَبَاءِ، كَمَا قَدْ جَاءَنَا الخَبَرُ

Şeýle hem Aly, onuň iki ogly we olaryň ejesi – ýagny Çäkmen Ehli, habar bize gelip ýetişişi ýaly.

كَذَا خَدِيجَةُ الكُبْرَى الَّتِي بَذَلَتْ
أَمْوَالَهَا لِرَسُولِ اللهِ يَنْتَصِرُ

Şeýle hem Allahyň Resuly goldanar we ýeňiş gazanar ýaly öz baýlygyny sarp eden Beýik Hatyja.

وَالطَّاهِرَاتُ نِسَاءُ المُصْطَفَى، وَكَذَا
بَنَاتُهُ، وَبَنُوهُ، كُلَّمَا ذُكِرُوا

We Saýlanan Pygamberiň tämiz aýallary; şeýle hem onuň gyzlary we ogullary, olar her gezek ýatlanylanda.

سَعدٌ سَعِيدُ بنُ عَوْفٍ طَلْحَةٌ وَأَبُو
عُبَيْدَةَ وَزُبَيْرٌ سادَةٌ غُرَرٌ

We Saad, Said ibn Awf, Talha, Abu Ubaýda we Zubeýr – ählisi asylly we saýlama serdarlar.

وَالآلِ وَالصَّحْبِ والاتْبَاعِ فاطِمَةٌ
ما حَنَّ لَيْلُ الدَّيَاجِي أَوْ بَدَا السَّحَرُ

We maşgalasyna, sahabalaryna we yzyna eýerijilerine, Fatimany hem goşmak bilen, garaňky gijeler daňa garaşýança ýa-da säher ýagtylygy görünýänçä salawatlar bolsun.