Gaýyba ynanmak

Dünýä biziň çäkli duýgularymyzyň duýýan zatlary bilen çäklenmeýär. Hakykat maddy şaýatlyk dünýäsinden has giňdir. Ruh, biziň durmuşymyzyň syry bolup, onuň mahiyeti duýgy taýdan duýulmasa-da, biz oňa ynanýan hakykatdyr. Şeýlelik bilen, gaýyba ynanmak mömin üçin bir aýratynlykdyr, çünki ol Allanyň dogry habaryna daýanyp, maddy dünýäden aňyrdaky zatlara ynanýar. Bu ynam ynamyň iň ýokary derejesidir.

Allanyň hikmetinden we bize bolan rehiminden, ol biziň akyllarymyzyň ýeke özbaşyna duýup bilmeýän zatlary barada, biziň özümizden daşardan gelen resallary arkaly habar berdi. Bu ylahy habarlar belli ýollar bilen geldi, olaryň iň ulusy bolsa, Şerigaty ýetirmek üçin saýlanan pygamberlere perişdeleriň iberilmegidir; bu bizi maddy çäklerden Allany tanamak we Ahyrýet üçin işlemek giňligine çykarýan bir beýanat bolsun.

Gowy ahlak diňe iman akydasynyň esasynda gurulsa dogry bolýar, çünki Allanyň özüni gizlin we açyk görýändigine ynanýan mömin, öwgü tapsa-da, tapmasa-da, diňe şol ýagşylyga ýapyşýar we ýamanlykdan gaça durýar. Eger kim öz hereketlerini diňe maddy sebäplere baglasa, ol şahsy bähbitleriniň esiri bolup galýar, ruhy ösüşden we beýik ynsanperwer gymmatlyklardan ýüz öwürýär.

Netijede, gaýyba ynanmak älemiň kanunlaryna garşy gelmeýär, çünki Allah sebäpleriň we netijeleriň Ýaradyjysydyr. Käbirleriniň ylym bilen käbir gaýyplaryň arasyndaky gapma-garşylyk diýip pikir edýän zady, hakykatda düşünjedäki ýetmezçilikdir. Meselem, howa maglumaty gaýyby bilmek däl-de, eýsem, maddy, görünýän hadysalardaky Allanyň kanunlaryny öwrenmekdir, edil poçtanyň gelýändigini görüp, ol gelmezden ozal habar berýän adam ýalydyr.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.