Allaha iman
Allaha iman diňe bir nazary pikir ýa-da akyl gymmaty däl, eýsem ol her bir ynsanyň janynda berk ornaşan tebigy duýgudyr. Adam ruhy, näçe-de bolsa ony nebsiň islegleri bilen ýa-da maddy zatlar bilen meşgullanyp gizlemäge synanyşylsa-da, kynçylyklarda we howplarda öz ýaradyjysyny çagyryp, Oňa sygynýar. Ol öz yşky aňy bilen bu älemiň gudratly bir Rebbiň bardygyny we öz barlygynyň ýaradyjysyz diňe bir tötänlik bolup bilmejekdigini bilýär.
Akyl bize bu çäkli älemdäki her bir zadyň bir ýaradyja mätäçdigini öwredýär. Adamyň bir damja suwdan doly ynsan bolup ýaradylmagynyň beýikligini, älemiň hereket edýän takyk ulgamyny we zatlaryň arasyndaky baglanyşyklary pikirlenmek; bularyň hemmesi bu barlygyň alym we hikmetli bir Allanyň bardygyny tassyklaýar. Sagdyn akyl maddy zatlaryň öz-özünden ýaradylandygyny ýa-da tötänligiň bu ajaýyp ulgamy döredendigini göz öňüne getirmäge gurbaty ýetmeýär.
Allany tanamak, tebigy duýga we akyla bilelikde ýüzlenýän kosmosdaky we Kurandaky aýatlaryna syn etmek arkaly amala aşýar. Musulman Allanyň bu älemiň Ýaradyjysy we Eýesi ekenligini bilende, ony öz ilahylygynda ýekeleýär, Oňa ybadatynda hiç kimi şärik goşmaýar, peýda ýa-da zyýany diňe Ondan isleýär. Ol bu babatda kalplaryny we amallaryny diňe Allaha gönükdiren pygamberleriň (olara salam bolsun) ýoluna eýerýär.
Hakyky iman möminiň işinde we özüni alyp barşynda ýüze çykýar. Ol diňe ýürek ynanjy bilen çäklenmän, eýsem Allanyň buýruklaryna boýun egmekde we tabyn bolmakda aýan bolýar. Allany söýmek we Ondan gorkmak, möminiň durmuşyny peýdaly amallaryň yzygiderli zynjyryna öwürýän ybadatyň ruhudyr. Şol ýerde adaty gündelik iş, niýetiň dogrulygy we yhlas bilen, möminiň Rebbiň razylygyny gözleýän ybadatyna öwrülýär, bu babatda bolsa Pygamber Muhammad ﷺ getiren zatlaryna eýerýär.
الإيمان بالله ليس مجرد فكرة نظرية أو ترفاً عقلياً، بل هو فطرة راسخة في أعماق كل إنسان. إن النفس البشرية، مهما حاول المرء حجبها بالشهوات أو غطّاها بالانشغال بالماديات، تعود عند الشدائد والأخطار لتنادي خالقها وتلجأ إليه، مدركةً بعقلها الباطن أن لهذا الكون رباً قديراً، وأن وجودها لا يمكن أن يكون مصادفة محضة بلا صانع.
يعلمنا العقل أن كل شيء في هذا الكون المحدود يحتاج إلى مُوجد، فالتفكر في عظمة خلق الإنسان من نطفة إلى إنسان متكامل، والنظام الدقيق الذي يسير عليه الكون، والروابط بين الأشياء؛ كل ذلك يقطع بأن وراء هذا الوجود إلهاً عليماً حكيماً. إن العقل السليم يقف عاجزاً عن تصور أن المادة خلقت نفسها أو أن المصادفة أوجدت هذا النظام البديع.
إن معرفة الله تأتي من خلال التأمل في آياته الكونية والقرآنية التي تخاطب الفطرة والعقل معاً. فعندما يدرك المسلم أن الله هو الخالق والمالك لهذا الكون، فإنه يوحده في ألوهيته، لا يشرك معه أحداً في عبادته، ولا يطلب النفع أو دفع الضر إلا منه، متأسياً في ذلك بمسيرة الأنبياء عليهم السلام الذين وجهوا قلوبهم وأعمالهم لله وحده.
يظهر الإيمان الصادق في عمل المؤمن وسلوكه، فهو لا يقتصر على العقيدة القلبية، بل يتجلى في الطاعة والامتثال لأوامر الله. إن حب الله وخوفه هما روح العبادة التي تحول حياة المؤمن إلى سلسلة متصلة من الأعمال النافعة، حيث يتحول العمل اليومي العادي بصدق النية والإخلاص إلى عبادة يبتغي بها المؤمن وجه ربه، متبعاً في ذلك ما جاء به النبي محمد ﷺ.