Zekat
Zekat üçünji sütün bolup, ol belli bir mukdardaky baýlygyň garyplara we mätäçlere berilmegini aňladýar. Ol baýlygy arassalaýan, nebsi gysgançlykdan tämizleýän we musulmanlaryň arasynda raýdaşlygy hem-de doganlygy gurýan parzdyr.
Yslamda zekat diňe bir maliýe salgydy däl, eýsem, guly Rebine ýakynlaşdyrýan ybadatdyr we imanyň dogrulygyny iş ýüzünde görkezýän bir dessurdyr. Allahyň özüne beren nygmatlaryny ykrar edýän mömin, malynyň Allah tarapyndan özüne ynanylan amanatdygyny bilýär. Şonuň üçin bu malyň bir bölegini bermek ony azaltmak däl, eýsem, nebsi gysgançlykdan arassalamak, nygmatlara şükür etmegiň amaly beýany we Madda bolan söýgüden has ýokary bolan Ýaradyja bolan söýginiň subutnamasydyr.
Zekat Yslam jemgyýetiniň jebisligini maksat edinýän esasy sosial sütün hasaplanýar; ol baý bilen garybyň arasynda rehimdarlyk köprülerini gurýar we doganlyk hem-de raýdaşlyk duýgularyny ekýär. Onuň arkaly mätäç öz zerurlygyny kanagatlandyrýar, baý bolsa öz nebsini ýeňmegi öwrenýär. Şeýlelikde, ýigrenç ýitýär we söýgi ýaýraýar, sosial gatnaşyklar diňe maddy esasdan, Allahyň rehimdarlygyna we ähli gullarynyň bähbitlerini göz öňünde tutýan şerigatyna esaslanýan belent ynsanperwer gatnaşyklara öwrülýär.
Möminiň zekat bermäge ygrarly bolmagy, onuň Allahyň buýrugyna boýun bolýandygynyň we Onuň orun berjekdigi hem-de artdyrjakdygy baradaky wadasyna ynanýandygynyň subutnamasydyr. Hakyky iman namazda kiçigöwünlilik bilen ýüze çykýan ýaly, zekatda-da jomartlyk bilen ýüze çykýar. Bu düşünje bilen ol mömine psihologiki deňagramlylyk berýär; çünki ol ony açgözlügiň gulçulygyndan azat edýär we onuň ýüregini mala däl-de, Allaha baglaýar, Onuň ýolunda sarp eden zatlarynda bereket bardygyna we hakyky rysgalyň ahyret üçin ýygnan zatlarydygyna ynanýar.
الزكاة هي الركن الثالث، وتعني أداء نسبة محددة من المال إلى مستحقيها من الفقراء والمحتاجين. هي فريضة تُطهِّر المال، وتُزكّي النفس من البخل، وتبني التكافل والأخوة بين المسلمين.
الزكاة في الإسلام ليست مجرد ضريبة مالية تُؤدى، بل هي عبادة تقرب العبد من ربه، وشعيرة تجسد صدق الإيمان بالعمل. فالمؤمن الذي يعترف بفضل الله عليه يدرك أن ماله أمانة استخلفه الله فيها، لذا فإن إخراج جزء من هذا المال ليس نقصاً فيه، بل هو تطهير للنفس من الشح، وتعبير عملي عن شكر النعمة، وبرهان على محبة الخالق فوق محبة المادة.
تُعد الزكاة ركناً اجتماعياً أصيلاً يهدف إلى تماسك المجتمع الإسلامي؛ فهي تبني جسوراً من التراحم بين الغني والفقير، وتغرس مشاعر الأخوة والتكافل. من خلالها يجد المحروم سداً لحاجته، ويتعلم الميسور كيف يتجاوز أنانيته، فيختفي الحقد وتنتشر المودة، وتتحول العلاقات الاجتماعية من مادية بحتة إلى علاقات إنسانية سامية قائمة على رحمة الله وشريعته التي تراعي مصالح جميع عباده.
إن التزام المؤمن بأداء الزكاة هو دليل على استجابته لأمر الله وثقته بوعده بالخلف والزيادة. فكما أن الإيمان الصادق يظهر في الصلاة خاشعاً، يظهر في الزكاة معطاءً. وهي بهذا المفهوم تمنح المؤمن توازناً نفسياً؛ إذ تحرره من عبودية الطمع، وتجعل قلبه معلقاً بالله لا بالمال، موقناً أن البركة فيما ينفقه في سبيله، وأن الرزق الحقيقي هو ما يدخره لآخرته.