القسم السادس: الآداب والأخلاق

Bahagi Ika-anim: Mga Alituntunin at Mabuting Asal

الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز

Kabanata Una: Sīrah ng Propeta, mga Shamā'il at ang I'jāz

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: «O Anjasha, dahan-dahan ka; hinahatak mo ang karga na punô ng mga garapon.»

الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال

Kabanata Pangalawa: Mga Karangalan ng mga Propeta, ng mga Sahābah at ng mga Gawa

قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Ang pinakamamahal na mga gawa sa harap ng Allah ay ang panalangin na ginagawa sa takdang oras nito, saka ang kabutihan sa mga magulang, saka ang pakikibaka sa landas ng Allah.

قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Ang pinakamabuting bahay sa mga Muslim ay ang bahay na may ulila na ipinagagamot/pinakabuti ang pagtrato sa kaniya, at ang pinakamasamang bahay sa mga Muslim ay ang bahay na may ulila na pinagsasamantalahan o pinapahirapan ang ulila; ako at ang tagapag-alaga ng ulila ay magkakasama sa Paraiso na ganito.

قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Ang mga gawaing kabutihan ay pumipigil sa mga masamang kahihinatnan.

قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Sinumang magturo sa isang kabutihan ay magkakaroon ng gantimpalang katulad ng sa gumagawa nito.

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Sinumang magtatag sa Islam ng isang mabuting sunnah ay magkakaroon ng kaniyang gantimpala at ang gantimpala ng mga gagawa nito pagkatapos niya nang hindi nababawasan ang gantimpala nila; at sinumang magtatag ng isang masamang sunnah sa Islam ay mapapasan ang kasalanan nito at ang kasalanan ng mga gagawa nito pagkatapos niya, nang hindi nababawasan ang mga kasalanan nila.

الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق

Kabanata Ika-apat: Pag-uugali, Mabuting Asal at Raqā'iq (pagpapalambot ng puso)

«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».

«Iwasan ang panawagan ng inaapi, sapagkat walang hadlang sa pagitan nito at ng Allah».

قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Iwasan ninyo ang pag-aapi, sapagkat ang pag-aapi ay kadiliman sa Araw ng Paghuhukom; at iwasan ninyo ang pagiging madamot, sapagkat ang pagkamadamot ang sumira sa mga nauna sa inyo—pinilit silang magbuhos ng kanilang dugo at gawing lehitimo ang kanilang mga ipinagbabawal».

قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang pinakamabigat na bagay sa timbangan ng isang mananampalataya ay ang mabuting ugali; tunay na kinamumuhian ng Allah ang taong marahas sa imoralidad at marumi sa pananalita».

قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Mahalin mong bahagya ang iyong minamahal—baka balang araw siya'y maging iyong kinamumuhian; at kamuhian mong bahagya ang iyong kinamumuhian—baka balang araw siya'y maging iyong minamahal».

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Kapag inibig ng Allah ang isang alipin, pinangangalagaan siya ng mundo sa paraang pinangangalagaan ninyo ang inyong may sakit mula sa tubig».

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Kapag inibig ng Allah ang isang alipin, tinawag Niya si Jibril: 'Tunay na iniibig ng Allah si Fulan—mahalin mo siya,' kaya't minahal siya ni Jibril; saka tinawag ni Jibril ang mga taong nasa langit: 'Tunay na iniibig ng Allah si Fulan—mahalin ninyo siya,' kaya't minahal siya ng mga nasa langit; at pagkatapos ay ipinapatawad/ibinibigay sa kanya ang pagtanggap sa lupa».

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Kapag ninais ng Allah ng kabutihan para sa isang alipin, siya ay 'pinapatamis'; sinabi ng iba: Paano siya pinapatamis? Sinabi: Binubuksan sa kanya ang isang mabuting gawa bago ang kanyang kamatayan at saka kinukuha ang kanyang kaluluwa habang siya ay nasa paggawa nito».

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Kapag ninanais ng Allah ang kabutihan para sa isang alipin, pinapabilis Niya ang pagsubok/discipline sa kanya sa mundong ito; at kapag ninanais ng Allah ang kapahamakan para sa isang alipin, ipinagpapaliban Niya ang parusa dahil sa kanyang kasalanan hanggang sa harapin niya ito sa Araw ng Paghuhukom».

قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Apat kapag nasa iyo, hindi ka na dapat mag-alala sa anumang nawala sa iyo sa mundo: katapatan sa pananalita, pagtupad sa mga amanah, mabuting pag-uugali, at dalisay/malinis na pagkakakitaan».

قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Magpawalang-interes sa mundo at mamahalin ka ng Allah; magpawalang-interes rin sa kung ano ang nasa mga kamay ng tao at mamahalin ka ng mga tao».

قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ipalaganap ang salaam (pagbati ng kapayapaan), magpakain ng pagkain, panatilihin ang ugnayan ng mga kamag-anak, gumising sa gabi para manalangin habang natutulog ang mga tao, at pumasok sa Paraiso nang may kapayapaan».

قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Hindi ba tutulungan ko kayong malaman ang mas higit kaysa sa antas ng pag-aayuno, panalangin at kawanggawa? Ang pag-aayos ng hidwaan sa pagitan ng mga tao; sapagkat ang pagkasira ng ugnayan sa pagitan nila ang tunay na mapanira».

قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Nais ko bang sabihin sa inyo kung sino ang pinakamahusay at sino ang pinakamasama sa inyo? Ang pinakamahusay sa inyo ay ang inaasahang gagawa ng kabutihan at pinagkakatiwalaang hindi gagawa ng masama; at ang pinakamasama sa inyo ay yaong hindi inaasahan ang kabutihan mula sa kanya at hindi ligtas sa kanyang kasamaan».

قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang kabutihan ay ang magandang pag-uugali, at ang kasalanan ay anumang umiikot sa iyong dibdib na ayaw mong malaman ng iba».

قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang hiya ay kabuuang kabutihan».

قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang mga maawain ay pinagpapawisan ng awa ng Ar-Rahman, na Mapalad at Kataas-taasan; maawa kayo sa mga nasa lupa at aawain kayo ng nasa langit».

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang taong pinapayuhan (o kinokonsulta) ay dapat maging pinagkakatiwalaan».

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang mananampalataya sa kapwa mananampalataya ay parang isang gusali; ang bawat bahagi ay sumusuporta sa isa't isa».

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang Muslim ay kapatid ng Muslim; hindi niya siya inaapi at hindi niya siya isinasuko; at ang sino mang nasa pangangailangan ng kanyang kapatid ay mapupunan ng Allah sa kanyang pangangailangan; at ang sino mang nag-alis ng hirap ng isang Muslim, aalisin ng Allah mula sa kanya ang isang hirap sa Araw ng Paghuhukom; at ang sino mang nagtakip sa kasalanan ng isang Muslim, tatakpan siya ng Allah sa Araw ng Paghuhukom».

قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ «Ang Muslim ay yaong pinananatiling ligtas ng mga kapwa Muslim mula sa kanyang dila at kamay».

قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang mananampalataya na nakikihalubilo sa mga tao at matiisin sa kanilang pananakit ay may higit na malaking gantimpala kaysa sa mananampalatayang hindi nakikihalubilo at hindi matiisin sa kanilang pananakit.

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang mananampalataya ay nagkakagiliw at ginagiliwan; walang kabutihan sa taong hindi nagkakagiliw at hindi ginagiliwan.

قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang iyong ina, saka iyong ina, saka iyong ina; pagkatapos ang iyong ama; pagkatapos ang mga kamag-anak ayon sa pagiging malapit.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang isang tao, dahil sa kanyang magandang asal, ay nakakamtan ang ranggo ng nagigising sa gabi para magdasal at nag-aayuno sa araw.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang katotohanan ay nagtuturo tungo sa kabutihan, at ang kabutihan ay nagtuturo tungo sa Paraiso; ang tao ay nagsasabi ng katotohanan hanggang maisulat siya sa harap ng Allah bilang matuwid; at ang kasinungalingan ay nagtuturo tungo sa kahalayan, at ang kahalayan ay nagtuturo tungo sa Impiyerno; ang tao ay magsisinungaling hanggang maisulat siya sa harap ng Allah bilang sinungaling.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Nasa iyo ang dalawang katangian na minamahal ng Allah: ang kahinahunan (hilm) at ang pagiging mahinahon/pag-iingat.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang pinakamamahal sa akin sa inyo ay ang may pinakamainam na pag-uugali.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang husay sa pagpapahayag ay parang salamangka.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: May karunungan ang ilang tula.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Hindi ninyo masasaklaw ang mga tao sa pamamagitan ng inyong kayamanan; ang makakasaklaw sa kanila mula sa inyo ay ang magiliw na mukha at ang mabuting pag-uugali.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Ang mga tao ay parang isang daang kamelyo; halos hindi mo mahahanap sa kanila ang isang sasakyang hayop.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Sinugo ako upang lubusin ang mararangal na pag-uugali.

قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Iwasan ninyo ang pag-aakala, dahil ang pag-aakala ay ang pinakamatinding kasinungalingan; huwag kayong maghanap ng kahinaan, huwag kayong magsiyasat ng lihim, huwag kayong makipagkarera, huwag kayong mag-inggit, huwag kayong magkapootan, huwag kayong maghiwalay; maging kayo mga alipin ng Allah na magkakapatid.

قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Makikita ninyo ang mga tao na parang mga minahan; ang pinakamahusay sa kanila noong panahon ng jahiliyyah ay magiging pinakamahusay sa Islam kapag sila'y nagkaroon ng kaalaman; at ang pinakamahusay na tao sa bagay na ito ay yaong pinaka-ayaw nito bago niya pasukin ito; at makikita ninyo na ang pinakamasamang tao sa Araw ng Paghuhukom sa paningin ng Allah ay ang may dalawang mukha na lumalapit sa ilan na may isang mukha at lumalapit sa iba na may ibang mukha.

قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Magpakain ka ng pagkain at ipalaganap ang salaam sa mga kilala mo at sa mga hindi mo kilala.

قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Mayroong isang taong kulubot ang buhok at maalikabok, itinutulak mula sa mga pintuan; kung siya'y magsumpa sa pangalan ng Allah, tutuparin niya ang kanyang panata.

قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Maging mahinahon kayo at magiging mahinahon ang inyong mga asawa; magpakabuti kayo sa inyong mga ama at gagantimpalaan kayo ng inyong mga anak.

قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Sapat nang ituring na sinungaling ang isang tao kung isinasalaysay niya ang lahat ng kanyang narinig.

قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Walang masama ang kayamanan para sa may takot sa Allah; at ang kalusugan para sa may takot sa Allah ay mas mabuti kaysa kayamanan; at ang mabuting kalagayan ng puso ay bahagi ng tunay na biyaya.

قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».

Sinabi ni Propeta Muhammad ﷺ: Huwag kayong magtanim ng pagkamuhi, huwag kayong magputol ng ugnayan, huwag kayong mag-inggit, huwag kayong magtaksil, huwag kayong maghiwalay; maging kayo mga alipin ng Allah na magkakapatid ayon sa utos ng Allah, at hindi pinahihintulutan na iwan ng isang Muslim ang kanyang kapatid nang lampas sa tatlong gabi.

قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag mong maliitin ang anumang kabutihan, kahit pa ito'y ang pagbati sa iyong kapatid nang may masayang mukha.

قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag ninyong hampasin ang mga alipinang babae ni Allah.

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi papasok sa Paraiso ang isang palaging nag-aaway.

قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag kayong magalit.

قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag kayong maging tulong kay Satanas laban sa inyong kapatid.

قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi natatanggal ang awa maliban sa isang masamang tao.

قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Walang tunay na mahinahon maliban ang taong may pagkakamali, at walang tunay na matalino maliban ang may karanasan.

قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi nararapat sa isang Muslim na iwasan ang kanyang kapatid nang higit sa tatlong pagkakataon kapag sila'y magkikita at umiwas ang isa; at ang pinakamabuti sa kanila ang siyang unang bumabati ng salaam.

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi papasok sa Paraiso ang sinumang ang puso ay may timbang na kasinglaki ng isang butil ng kayabangan. Sinabi ng ilan: 'Ang tao'y nagugustuhang magkaroon ng magandang damit at magagandang sandalyas.' Sumagot siya: 'Ang Allah ay Maganda at umiibig sa kagandahan. Ang kayabangan ay pagtanggi sa katotohanan at paghamak sa mga tao.'

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi aawaan ng Allah ang sinumang hindi maawa sa ibang tao.

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag magbigay ng paratang na ang isa ay makasalanan o kafir; baka bumalik ang paratang na iyon sa nagsasabi, maliban kung tunay ngang ganoon ang taong inaakusahan.

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Ang puso ng matanda ay nananatiling bata sa dalawang bagay: sa pag-ibig sa mundo at sa labis na pag-asa.

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi itinakip ng Allah ang isang alipin sa mundong ito maliban kung itatakpan siya ng Allah sa Araw ng Paghuhukom (Qiyamah).

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Ang sinumang tumatakip sa kahinaan ng kanyang kapatid sa mundong ito, itatakpan siya ng Allah sa Araw ng Paghuhukom.

قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag ituro ninyo ang sandata sa inyong kapatid; hindi ninyo alam, baka hilahin ng Satanas mula sa kanyang kamay at mahulog siya sa isang hukay ng apoy.

قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Huwag ninyong sabihin 'aking alipin' at 'aking aliping babae'; kayong lahat ay mga alipin ni Allah, at ang inyong mga babae ay mga alipin ni Allah. Sa halip, sabihin ninyo: 'ang aking batang lalaki, ang aking dalagitang alipin, ang aking mga binata at ang aking mga dalaga.'

قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi magiging mga tagapamagitan o saksi sa Araw ng Paghuhukom ang mga taong madalas mangusap ng sumpa.

قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi muling matutusok ang isang mananampalataya mula sa iisang lungga nang dalawang beses.

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi nararapat na ang isang tapat (siddiq) ay maging madalas magmura o magsumpa.

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ: Hindi nararapat na ang isang mananampalataya ay hamakin ang kanyang sarili. Tinanong: 'Paano niya hinahamak ang kanyang sarili?' Sinabi niya: 'Inilalantad niya ang sarili sa mga pagsubok na hindi niya kayanin.'

«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».

«Ang puso ng anak ni Adan ay mas mabilis magbago kaysa palayok kapag kumukulo ang laman nito.»

قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Kung ang anak ni Adan ay magkakaroon ng isang lambak ng ginto, hihilingin niya na magkaroon ng dalawang lambak; at hindi mapupuno ang kanyang bibig kundi ng alikabok, at pinapatawad ng Allah ang sinumang nagsisi.»

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang tunay na malakas ay hindi ang nagwawagi sa pakikipaglaban, kundi ang tunay na malakas ay yaong nakakontrol sa kanyang sarili sa tuwing siya'y nagagalit.»

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Hindi nasusukat ang kayamanan sa dami ng mga pag-aari; ang tunay na kayamanan ay ang kasapatan ng puso.»

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Hindi tunay na mananampalataya ang isang taong busog habang ang kanyang kapitbahay na katabi niya ay nagugutom at siya ay nakaaalam nito.»

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang halimbawa ng tumitindig sa mga hangganan ng Allah at ng mga paglabag sa mga ito ay parang isang grupo na nagbahagi sa isang barko; ang ilan ay nasa itaas at ang ilan ay nasa ilalim. Nang kumuha ng tubig ang mga nasa ilalim at dumaan sa ibabaw, sinabi ng mga nasa itaas: ‘Sana gumawa tayo ng butas sa ating bahagi at hindi saktan ang nasa ibabaw namin.’ Kung papayagan nila ang nais nila, lahat sila ay malulunod; ngunit kung magkakapit-kamay nila at haharangin ang pagpuputok, maliligtas silang lahat.»

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Walang kapahamakan na dumarating sa isang Muslim kundi pinapawi ng Allah sa pamamagitan nito ang kanyang mga kasalanan, kahit ang tinik na tumusok sa kanya.»

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang halimbawa ng mga mananampalataya sa kanilang pagmamahalan, awa at pakikiramay ay parang isang katawan: kapag ang isang bahagi nito ay nagkasakit, bumabangon ang buong katawan sa pagkawala ng tulog at lagnat para tumulong.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang gumising sa inyo na ligtas sa kanyang tirahan, malusog ang katawan, at may pagkain para sa araw na iyon, ay para na sa kanya ang buong mundo.»

قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Kabilang sa malalaking kasalanan ang pagminsala/salakot sa magulang ng isang tao.» Sabi nila: “O Sugo ng Allah, nangyayari nga ba na sinasalakot ng isang tao ang magulang niya?” Sabi niya: “Oo; inuinsulto niya ang ama ng iba at inuinsulto rin siya sa ama niya, at inuinsulto niya ang ina ng iba at inuinsulto rin siya sa ina niya.”»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang ipinagtatanggol ang dangal ng kanyang kapatid laban sa paninirang-puri ay karapat-dapat na palayain siya ng Allah mula sa Impiyerno.»

قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang makakita ng kahinaan sa kapwa at itinatakpan ito ay katulad ng taong nagbigay-buhay muli sa isang sanggol na inilibing mula sa kanyang libingan.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang nagnanais na mapaluwang ang kanyang kabuhayan at mapahaba ang kanyang buhay, ay panatilihin ang ugnayan sa kanyang mga kamag-anak.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang maging magaan, maamo at magiliw, hindi papayagan siya ng Allah na pumasok sa Impiyerno.»

قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang naniniwala kay Allah at sa Araw ng Paghuhukom ay ipagpahalaga ang kanyang bisita.» Tinanong nila: “Ano ang karapat‑dapat na panahon, ya Rasulullah?” Sabi niya: «Isang araw at isang gabi; at ang pag‑bisita ay tatlong araw; at ang lampas doon ay itinuturing na kawanggawa para sa bisita. At ang sinumang naniniwala kay Allah at sa Araw ng Paghuhukom ay magsabi ng mabuti o manahimik.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang hindi maawa sa mga tao ay hindi rin aawain siya ng Allah.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang pipigil sa kanyang galit habang siya ay may kakayahang isakatuparan ito, ay tatawagin ng Allah sa harap ng lahat ng nilikha sa Araw ng Paghuhukom at papipiliin siya sa alinmang houri na kanyang naisin.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang ingatan ng Allah mula sa masama sa pagitan ng kanyang mga panga at mula sa masama sa pagitan ng kanyang mga hita ay pumasok sa Paraiso.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang pinagkaitan ng kabaitan ay pinagkaitan din ng kabutihan.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».

Sinabi ng Rasulullah ﷺ: «Ang sinumang hangarin ng Allah na pagkalooban ng kabutihan ay makakatanggap mula rito.»

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Mahinahon ka, O Aisyah; maging malumanay ka, at iwasan mo ang karahasan at ang pagiging malaswa.'

قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'May dala ka bang kahit anong tula ni Umayyah ibn as-Salt?'

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Sa pangalan ng Allah, hindi siya mananampalataya, hindi siya mananampalataya, hindi siya mananampalataya—ang taong ang kaniyang kapitbahay ay hindi ligtas mula sa kaniyang mga pinsala.'

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Sa katotohanan ng Allah, ang buhay-dunya ay mas magaan (hindi gaanong mahalaga) sa paningin ng Allah kaysa sa kung ano ang nasa inyo.'

قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'O Aba Dharr, akala mo ba na ang pagdami ng kayamanan ay ang tunay na kayamanan? Ang tunay na kayamanan ay kayamanan ng puso, at ang kahirapan ay kahirapan ng puso. Ang sinumang may kayamanan sa kanyang puso, hindi siya maaapektuhan ng anumang makuha niya sa mundong ito; at ang sinumang may kahirapan sa kanyang puso, hindi siya papayamanin ng kahit gaano karami ang ibigay sa kaniya ng mundo; at ang kanyang pagkikipit (pagiging kuripot) ang siyang nakasasama sa kanyang sarili.'

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'O Aba Dharr, nilait mo siya sa pamamagitan ng kaniyang ina; may apoy ng jahiliyyah sa iyo. Ang inyong mga kapatid ay alipin ninyo, inilahad ng Allah sila sa ilalim ng inyong mga kamay; kaya ang sinumang kapatid na nasa ilalim ng kanyang kamay ay dapat pakainin ninyo ng kanyang kinakain at isuot ninyo ng kanyang isinusuot, at huwag ninyong pilitin sila sa mga bagay na hindi nila kayanin; kung pipilitin ninyo sila, tulungan ninyo sila.'

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'O Aba Dharr, hanapin mo ang pinakamataas na tao sa mosque sa tingin mo.' Sinabi ko: 'Tiningnan ko at may isang lalaking may marangyang balabal—sinabi ko, ito siya.' Sinabi niya sa akin: 'Ngunit tingnan mo ang pinakamababang tao sa mosque.' Tiningnan ko at may isang lalaking may mabuting ugali—sinabi ko, ito siya. Sinabi niya: 'Saksi ang Nang Hawak ng Aking Kaluluwa, ang lalaking ito ay, sa paningin ng Allah sa Araw ng Paghuhukom, mas mabuti kaysa sa pagpunong-puno ng lupa ng mga taong katulad ng una.'

قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'O Hanthala! Sandali-sandali lamang — kung ang inyong mga puso ay lagi kang tulad ng sa sandali ng pag-aalaala (ng Allah), makikipagkamay sa inyo ang mga anghel.'

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'O Aisyah, kailan mo ako inakalang magiging mapagmataas? Ang pinakamasamang tao sa paningin ng Allah sa Araw ng Paghuhukom ay yaong itinataboy ng mga tao dahil iniiwasan nila ang kanyang kasamaan.'

قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'O mga babaeng Muslim, huwag ninyo maliitin ang inyong kapuwa kapitbahay kahit pa ito'y isang maliit na piraso ng tupa.'

قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Padaliin ninyo at huwag magpahirap; magbigay kayo ng magandang balita at huwag magtaboy.'

قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Ang nakasakay ang bumabati sa naglalakad, at ang naglalakad ang bumabati sa nakaupo, at ang kakaunti ay bumabati sa marami.'

قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Ang anak ni Adan ay tumatanda at dalawang bagay ang nagpapakita ng katandaan sa kanya: ang pagnanais ng mahabang buhay at ang pagnanasa sa kayamanan.'

قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».

Sinabi ang Sugo ng Allah ﷺ, 'Samantalahin mo ang limang bago ang limang: ang iyong buhay bago ang iyong kamatayan; ang iyong kalusugan bago ang iyong pagkakasakit; ang iyong walang ginagawa bago ang iyong pagkabusy; ang iyong kabataan bago ang iyong katandaan; at ang iyong kayamanan bago ang iyong kahirapan.'

الباب الخامس: التوبة والمغفرة

Kabanata Ikalima: Pagsisisi at Kapatawaran

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Inaabot ng Allah ang Kanyang kamay tuwing gabi upang tumanggap ng pagsisisi ng gumawang masama sa araw, at inaabot Niya ang Kanyang kamay tuwing araw upang tumanggap ng pagsisisi ng gumawang masama sa gabi, hanggang sa umusbong ang araw mula sa kanluran.

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Tinatanggap ng Allah ang pagsisisi ng isang alipin hangga't ang kanyang kaluluwa ay hindi pa umaabot sa lalamunan (hindi pa siya nasa bingit ng kamatayan).

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Nagpapahinga ang Allah sa pagsisingil hanggang sa dumating ang huling isang-katlo ng gabi; bumababa Siya sa langit ng mundo at tinatawag: 'May naghahanap ba ng kapatawaran? May nagsisisi ba? May humihingi ba? May nananalangin ba?' hanggang sa magliwanag ang bukang-liwayway.

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Ang bawat anak ni Adan ay nagkakamali, at ang pinakamahusay sa mga nagkakamali ay yaong mga madalas magsisi.

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Ang buong ummah ko ay pinapatawad maliban sa mga gumagawa ng hayag na kasalanan. Isa sa hayagang paggawa ay kapag ang isang lalaki ay gumawa ng isang bagay sa gabi, at kung pag-umaga ay natakpan siya ng Allah, saka sasabihin niya: 'O Fulan, ginawa ko kagabi ito at iyon', ngunit natakpan siya ng kanyang Panginoon noong gabi; pag-umaga ay binubunyag niya ang tabing na inilagay ng Allah kay siya.

قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Mas nagagalak ang Allah sa pagsisisi ng Kanyang alipin kaysa sa isa sa inyo na nawalan ng kanyang kamelyo sa isang malawak na disyerto at pagkatapos ay matagpuan ito.

قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Para sa sinumang miyembro ng aking ummah na gagawa nito.

قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: Ang sinumang magsisi bago pa sumikat ang araw mula sa kanluran, tatanggapin ng Allah ang kanyang pagsisisi.

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: 'Sandali, O Khalid! Sa Kanya na ang aking kaluluwa ay nasa Kanyang kamay, tunay na nagsisi siya nang ganoon; kung ang sahibul-maks ay magsisi, siya'y mapapatawad.'

«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».

Bakit ninyo siya hindi iniwan? Baka siya'y magsisi at tatanggapin siya ng Allah.

قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».

Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: 'Huwag! Bumalik ka at humingi ka ng kapatawaran sa Allah at magsisi ka sa Kanya.'