Malaikaga iymon
Musulmonlar malaikaga Allohning yaratganlaridan biri sifatida iymon keltiradi; Ularni mutlaqo itoatli va doimiy tasbih qilish uchun tanlagan. Ular aslida nuroniy, insonlar uchun o‘zining asl ko‘rinishida ko‘rinmaydigan mavjudotlardir, lekin Alloh zarurat tug‘ilganda ularga moddiy shakllarda namoyon bo‘lish qobiliyatini bergan, xuddi payg‘ambarlar ziyoratida bo‘lganidek. Ularning vazifalari turlicha: Allohning amrlarini bajarish, vahyni yetkazish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, mo‘minlarni himoya qilish va ularni mustahkamlash.
Jinnlar esa Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mavjudotdir; ular ham mas'ul va hisobga tortiluvchilardir, insonlar singari mu'min yaxshi va gunohkor nudray qiluvchilarga bo'linadilar. Biz ularni ularning asl holatida ko‘ra olmaymiz, lekin ular bizni ko‘radi, bu ularning mavjudligini qanday qabul qilishdagi tafovutni tushuntiradi. Ular ghaibni bilmaysiz, ularning hayoti olamdagi Allohning sunnatlariga bo‘ysunadi va ular faqat Alloh taolo ijozasi bilan zarar yoki foyda keltira oladi.
Shaytonlar jinnlarning kufr qilingan guruhi bo‘lib, ularni Iblis insonlarga qarshi chiqquzib vasvasaga solish yo‘liga boshqaradi. Ularning qobiliyati asosan vasvasa qilish va yomonlikni chiroyli ko‘rsatish bilan cheklangan; ular bandalarga majburan hukm o‘rnatish hukmiga ega emaslar. Allohning zikriga yopishgan va Uning buyruqlariga rioya qilgan mo‘minlar ularning hiylalaridan himoyalangan qasr bo‘ladi; aksincha, hawa-havoga ergashib Rabbidan bexabar bo‘lganlar ularning sudralib tashlaydigon tutilishiga tushadilar.
Malaikaga va jinnlarga iymon hamda bu g‘aybiy olamning mavjudligiga qat'iy ishonganlik mo‘mindagi Allohni ulug‘lash tuyg‘usini kuchaytiradi. Inson o‘z harakatlarini kuzatayotgan va so‘zlarini yozib borayotgan malaikalar borligini bilsa, bu uni sirda va ochiq joyda Allohni eslashga, shaytonning vasvasalaridan Allohga isti'zo qilishga undaydi; bu axloqiy jihatni mustahkamlab, bandani ibodat va taqvo tarafida harakatlantiradi, Allohning savobi va rahmasini umid qilib.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.