Allohga imon
Allohga imon — bu faqat nazariy tushuncha yoki aqliy tamannodan iborat emas; u har bir inson qalbida chuqur o‘rnatilgan fitratdir. Inson ruhiyati, odam shohhatlar bilan uni ko‘zdan qamashga yoki moddiy bandliklar bilan band bo‘lishga harakat qilsa ham, qiyinchilik va xavf paytida o‘z Yaratuvchisiga murojaat qiladi va unga intiladi; ichki aqli bilan bu olamning Zoti Quvvatli ekanligini va mavjudligining oddiy bir tasodif emasligini anglaydi.
Aql bizga shuni o‘rgatadiki, cheklangan bu olamdagi har bir narsa Yaratuvchini talab qiladi. Insonning urug‘dan to‘liq insonga ajoyib tarzda yetilishini, olamning nozik tizimini va narsalar orasidagi bog‘liqliklarni chuqur o‘ylash insonni shunga yetaklaydiki, bunday mukammal tartib ortida bilimli va hikmatli Bir Zot bor. Sof aql moddalar o‘z-o‘zidan paydo bo‘lganini yoki tasodif bunday mukammal tizimni yuzaga keltirganini tushuntirishdan ojiz qoladi.
Allohni tanish — uning oyatlarini, ya’ni koinotdagi belgilarini va Qur’ondagi mo‘minlarga qaratilgan so‘zlarini mulohaza qilish orqali keladi; ular fitr va aqlga birdek murojaat qiladi. Mo‘min Allohni bu olamning Yaratgani va Egasidir, deb anglaganida, Uning ibodatida hech kimni sherik tutmaydi va faqatundan yordam so‘raydi. Bunga payg‘ambarlar (alarhumussalom) misoli yaqqol namuna bo‘lib, ular qalblarini va amallarini faqat Allohga bag‘ishlashgan.
Chin imon mo‘minning amallarida va xulqida namoyon bo‘ladi; bu faqat qalbdagi e’tiqod bilan cheklanmaydi, balki Allohning buyruqlariga itoat va amal qilishda o‘z ifodasini topadi. Allohni sevish va undan qo‘rqish — ibodat ruhidir; ular mo‘min hayotini foydali amallar zanjiriga aylantiradi. Kundalik oddiy ishlar ham samimiy niyat va ixlos bilan bajarilganda ibodatga aylanadi, mo‘min bu orqali Robbi fazlini tilaydi va Muhammad ﷺning ta’limotiga amal qiladi.
الإيمان بالله ليس مجرد فكرة نظرية أو ترفاً عقلياً، بل هو فطرة راسخة في أعماق كل إنسان. إن النفس البشرية، مهما حاول المرء حجبها بالشهوات أو غطّاها بالانشغال بالماديات، تعود عند الشدائد والأخطار لتنادي خالقها وتلجأ إليه، مدركةً بعقلها الباطن أن لهذا الكون رباً قديراً، وأن وجودها لا يمكن أن يكون مصادفة محضة بلا صانع.
يعلمنا العقل أن كل شيء في هذا الكون المحدود يحتاج إلى مُوجد، فالتفكر في عظمة خلق الإنسان من نطفة إلى إنسان متكامل، والنظام الدقيق الذي يسير عليه الكون، والروابط بين الأشياء؛ كل ذلك يقطع بأن وراء هذا الوجود إلهاً عليماً حكيماً. إن العقل السليم يقف عاجزاً عن تصور أن المادة خلقت نفسها أو أن المصادفة أوجدت هذا النظام البديع.
إن معرفة الله تأتي من خلال التأمل في آياته الكونية والقرآنية التي تخاطب الفطرة والعقل معاً. فعندما يدرك المسلم أن الله هو الخالق والمالك لهذا الكون، فإنه يوحده في ألوهيته، لا يشرك معه أحداً في عبادته، ولا يطلب النفع أو دفع الضر إلا منه، متأسياً في ذلك بمسيرة الأنبياء عليهم السلام الذين وجهوا قلوبهم وأعمالهم لله وحده.
يظهر الإيمان الصادق في عمل المؤمن وسلوكه، فهو لا يقتصر على العقيدة القلبية، بل يتجلى في الطاعة والامتثال لأوامر الله. إن حب الله وخوفه هما روح العبادة التي تحول حياة المؤمن إلى سلسلة متصلة من الأعمال النافعة، حيث يتحول العمل اليومي العادي بصدق النية والإخلاص إلى عبادة يبتغي بها المؤمن وجه ربه، متبعاً في ذلك ما جاء به النبي محمد ﷺ.