Rasullarga iymon

Odamlar uchun rasullar zarur, chunki ular o‘sha xalqqa yuborilgan insonlardandir: ular tug‘iladi, o‘ladi, ovqat yeydi va bozorlarda yuradi. Qadimiy millatlar inson elchilariga hayron bo‘lgan, ammo Alloh elchi o‘z qavmining ichidan bo‘lishi kerakligini ko‘rsatdi, shunda odamlar ularga o‘xshashlari mumkin bo‘ladi. Rasullarda ilohiylik yo‘q; ular hurmatga sazovor bandalardir va Alloh ularni vahy bilan tanlagan.

Rasullarning ismat (xatolarga nisbatan himoya) shariatni yetkazishda qat'iy tasdiqlangan; ular Allohdan rivoyat qilganda, nafsidan so‘zlamaydilar. Ammo dunyoviy masalalar va vahy tushmagan shaxsiy ijtihodlarda xato yuz berishi mumkin; Alloh ular bilan rozi bo‘lmaydi va to‘g‘rini ularga ko‘rsatadi — bu ko‘z ojiz haqidagi voqea va Badr mahbuslari hikoyasida bo‘lganidek — shuni bildirib turadiki, osmonda tushgan vahy haqiqiy mezondir.

Muhammad ﷺ payg‘ambarlar oxiri bo‘lib, uning risolasi barcha insonlar uchun umumiy va har bir zamon hamda joy uchun munosibdir. Shariat katta moslashuvchanlik bilan kelgan: e'tiqod va ibodatga oid qat'iy matnlar o‘zgarmas qilib belgilangan, biroq ma'muriy va siyosiy muomalalarda musulmonlarga umumiy manfaatni ta'minlash maqsadida ijtihod qilish uchun keng maydon qoldirilgan, shart shuki umumiy islomiy tamoyillarga rioya qilinsin.

Muhammad ﷺ ning shaxsiyati o‘zi alohida mo‘jiza hisoblanadi; uning sidq (halolligi), aminligi, sahobalari oldidagi kamtarligi va zohidona hayoti uning buyukligiga guvohlik beradi. U mukammal bir inson edi, ammo Alloh uni risola bilan ajratib, maxsus tayyorladi; u insoniyat tarixida noyob namuna bo‘lib, Alloh Odam avlodlari orasida uning singari birini yaratmagan.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.