Resullere İman

İnsanların resullere ihtiyaç duymasının sebebi, onların gönderildikleri toplumların insanı olmalarıdır; onlar da doğar, ölür, yer ve pazarlarda yürürler. Eski kavimler insanın gönderilmesine şaşırmışlardı; fakat Allah, resulün kendi kavminden olması gerektiğini, böylece onlara örnek olacağını bildirmiştir. Resullerde hiçbir ilahlık yoktur; onlar Allah tarafından seçilmiş şerefli kullardır ve vahiyle görevlendirilmişlerdir.

Resullerin ismeti, şeriatı tebliğ etmeleri bakımından sabittir; onlar Allah’tan bildirdiklerinde heva ile konuşmazlar. Ancak dünyevi meselelerde ve vahyin inmediği konularda yaptıkları kişisel ictihadlarda hata olabilir; Allah onları bu tür hatalarda onaylamaz, doğruyu onlara gösterir; kör hikâyesi ve Bedir esirleri örnekleri bunun göstergesidir, çünkü semavî vahiy en doğru ölçüdür.

Muhammed ﷺ, peygamberlerin sonuncusudur ve onun daveti tüm insanlara yöneliktir; her zaman ve mekânda geçerlidir. Şeriat büyük bir esneklikle gelmiştir: inanç ve ibadetler hususunda değiştirilemez kati hükümler koyarken, idari ve siyâsî muamelât konusunda Müslümanlara toplumun maslahatını gözeterek ictihad etme alanı bırakmıştır; tabii ki İslam’ın genel esaslarına bağlı kalmak şartıyla.

Muhammed ﷺ’in kişiliği başlı başına bir mucizedir; doğruluğu, emniyeti, ashabı arasındaki tevâzu ve zahîdâne hayatı onun büyüklüğüne dair delillerdir. O tam bir insandı; fakat Allah onu özel olarak seçmiş, ona mesajı tebliğ etmesi için özel bir hazırlık yapmıştır; bu nedenle insanlık tarihinde eşsiz bir örnek olmuş, Allah insan oğulları içinde onun gibisini yaratmamıştır.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.