G'aybga imon

Dunyo bizning cheklangan hissiyotlarimiz idrokiga sig'adigan narsalardan iborat emas; haqiqat guvohlik dunyosidagi moddiy olamdan kattaroqdir. Ruh — bizning hayot sirimiz — uning mohiyati hissiy idrokimizdan sir bo'lsa-da, mavjud bo‘lgan haqiqatdir va biz unga iymon keltiramiz. Shu bois, g'aybga imon — mo'minning xususiyati bo'lib, u moddiy olam ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabari asosida ishonadi va bu yuqori darajadagi qat'iy iymon hisoblanadi.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizning aqlimiz yetmaydigan narsalar haqida o'z xabarlarini yuborgan; bu xabarlar bizning o'zimizdan tashqaridan kelgan vahiylar orqali yetkazildi. Ushbu ilohiy xabarlar doimo barqaror yo'llar orqali kelgan, ulardan eng ulug'i — farishtalarning tanlangan payg'ambarlaroldiga yuborilishi va shariatni yetkazishdir; bu bizni moddiy dunyoning cheklanganligidan chiqarib, Allohni bilish va Oxirat uchun amallarga yurituvchi bayon bo'lishi kerak edi.

Axloqiy kamol faqat e'tiqod asosi ustida barqaror bo'ladi; Alloh uni sirida ham, oshkora ham ko'rayotganiga qat'iy ishonadigan mo'mingina yaxshilikka intiladi va yomonlikdan tiyiladi, bunda u madh etilsa ham, madh etilmasa ham baribir to'g'ri yo'ldan voz kechmaydi. Aksincha, o'z harakatlarini faqat moddiy sabablar bilan izohlovchi kishi faqat shaxsiy manfaatlarining qulfiga aylanib qoladi va ruhi va insoniy qadriyatlarning yuksalishidan uzoq bo'lib qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g'aybga imon tabiiy qonunlar bilan ziddiyat qilmaydi; Alloh aynan sabablar va oqibatlarning Yaratuvchisidir. Ba'zilar fan bilan ayrim g'aybiy voqealar o'rtasida qarama-qarshilik bor deb hisoblashsa, aslida bu tushunishdagi kamchilikdir. Masalan, ob-havo prognozi g'aybni bilish emas, balki moddiy hodisalardagi Allohning sunnatlarini tadqiq qilishdir; xuddi kimdir pochtaning kelishini ko'rib, uning kelishidan oldinroq xabar berishi kabi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.