القسم الثامن: نظام العقوبات في الإسلام (الحدود والديات والعقوبات)

Sakkizinchi bo‘lim: Islomda jazolar tizimi (hududlar, diyat va boshqa jazolar)

قال رسول الله ﷺ «ادْرَؤُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنْ وَجَدْتُمْ لِلْمُسْلِم مَخْرَجًا فَخَلُّوا سَبِيلَهُ، فَإِنَّ الإِمَامَ لأَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Imkon qadar musulmonlardan hududlarni (jazolarni) chetlatib turing; agar musulmon uchun chiqish yo‘li topsangiz, yo‘l qo‘ying; chunki imomning kechirishda xato qilishi jazoni qo‘llashda xato qilishidan yaxshiroqdir.”

قال رسول الله ﷺ «إِذَا ظَهَرَ الزِّنَا وَالرِّبَا فِي قَرْيَةٍ فَقَدْ أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Agar bir qishloqda zina va riba (foiz) oshkor bo‘lsa, ular o‘zlariga Allohning azobini olib kelishgan.”

قال رسول الله ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مَنْ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَأَيْمُ اللهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Ey odamlar, sizlardan oldingilar vayron bo‘lishining sababi shuki: ular orasida hurmatli biri o‘g‘irlik qilsa, uni qoldirishardi; zaif biri o‘g‘irlik qilsa, uning ustidan hadd o‘rnatishardi. Allohga qasamki, agar Fotima bint Muhammad o‘g‘irlik qilganida, men uning qo‘lini uzardim.”

قال رسول الله ﷺ «تَعَافَوا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ، فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “O‘zingiz orasida hududlarni cheking; menga yetib kelgan har qanday hadd albatta bajarilishi lozim bo‘ladi.”

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللهُ أَنْ يَغْفِرَهُ، إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Har bir gunohni Alloh kechirishi mumkin, faqat ikki holat bundan mustasno: shirk bilan vafot etgan kishi va bir mo‘minning qasd bilan boshqa mo‘minni o‘ldirishi.”

قال رسول الله ﷺ «لا تُعذِّبُوا بِعَذَابِ اللهِ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Allohning azobi bilan jazolamang.”

قال رسول الله ﷺ «لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Masjidlarda haddlar (jazolar) qo‘llanilmaydi.”

قال رسول الله ﷺ «لا تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلَّا كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الْأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لِأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Haqsiz odam o‘ldirilmasin; bunday qon to‘kilganda uning bir qismining javobi — Ibn Adamning birinchisiga (ya’ni birinchi qotilga) ham taalluqli, chunki u birinchi bo‘lib qotillikni boshlagandi.”

قال رسول الله ﷺ «لا تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Uni o‘ldirmang; agar uni o‘ldirsangiz, u sizning o‘rnizda bo‘lardi — siz uni o‘ldirishdan oldin, va siz uning aytgan so‘zini aytishdan oldin uning o‘rnida edingiz.”

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ العَبْدُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Bandaning diniida kenglik bor ekan, u harom qon to‘kmagunicha o‘z dinida fursatda bo‘ladi.”

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنَسُ، كِتَابُ الله الْقِصَاصُ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Ey Anas, Allohning Kitobi — qisasdir.”

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Kim Islomda yaxshilik qilsa, u jaholat davridagi amallari uchun hisobga olinmaydi; kim Islomda yomonlik qilsa, uning avvalgi va keyingi amallari (birgalikda) hisobga olinadi.”

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصَابَ حَدًا فَعُجِّلَ عُقُوبَتُهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ، وَمَنْ أَصَابَ حَدًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Kimga hadd tegsa va uning jazosi dunyoda tezlatilsa, Alloh — eng adolatlidir; u bandasining jazosini oxiratga qoldirishga nisbatan dunyoda berishni afzal ko‘radi. Kimga hadd tegsa lekin Alloh uni yashirib, kechirsa, Alloh nihoyatda saxiydir — kechirgan narsasiga qaytmaydi.”

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًا لَمْ يَأْتِهِ، أَوْ لَطَمَهُ فَإِنَّ كَفَّارَتَهُ أَنْ يُعْتِقَهُ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Kim qulligidagi yigitni haddga yetarli darajada urmasa yoki uning yuzini urgan bo‘lsa, uning kafforasi — uni ozod qilishdir.”

قال رسول الله ﷺ «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ، وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Kim o‘z quldorini o‘ldirsa, Biz uni o‘ldiramiz; kim quldorini shikastlasa, Biz uni shikastlaymiz.”

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ عَنِ الضَّرْبِ فِي الوَجْهِ وَعَنِ الوَسْمِ فِي الوَجْهِ».

Nabiyimiz ﷺ yuzni urishni va yuzga iz (belgi, wasam) qo‘yishni man etdi.

قال رسول الله ﷺ «يَا أُسَامَةُ، أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ».

Nabiyimiz ﷺ dedi: “Ey Usama, sen Allohning haddlaridan birida shafaat qilmoqchimisiz?”