القسم الخامس: نظام الحياة الاجتماعية في الإسلام

Beshinchi qism: Islomda ijtimoiy hayot tizimi

الباب الأول: اللباس والزينة والسكن

Birinchi bob: Kiyim-kechak, bezak va turar joy

قال رسول الله ﷺ «لا تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تَنَامُونَ».

Rasululloh ﷺ dedi: «Uxlash paytida uylaringizda olov qoldirmang.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْظُرُ اللهُ إِلَى مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلاءَ».

Rasululloh ﷺ dedi: «Alloh kibr tufayli kiyimini tortib yuradigan kishiga qaramaydi.»

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ الله».

Rasululloh ﷺ dedi: «Ey Aisha, Qiyomat kuni Alloh huzurida eng qattiq azobga duch keladigan odamlar — Allohning yaratganiga taqlid qiluvchilardir.»

الباب الثاني: الطعام والشراب

Ikkinchi bob: Taom va ichimliklar

قال رسول الله ﷺ «اجْتَمِعُوا عَلَى طَعَامِكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللهِ عَلَيْهِ يُبَارَكْ لَكُمْ فِيهِ».

Rasululloh ﷺ: «Taomingiz atrofida birga yig'ilinglar va ustida Allohning nomini tilga olinglar — shunda u sizlarga baraka beradi».

قال رسول الله ﷺ «بَيْتٌ لا تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ».

Rasululloh ﷺ: «Xurmo (tamr) bo'lmagan uy — ahli och qolgan uydir».

قال رسول الله ﷺ «غَطُّوا الإِنَاءَ، وأَوْكُوا السِّقَاءَ، وَأَغْلِقُوا الأَبْوَابَ، وَأَطْفِئُوا السِّرَاجَ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَحُلُّ سِقَاءً، وَلَا يَفْتَحُ بَابًا، وَلَا يَكْشِفُ إِنَاءً، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ أَحَدُكُمْ إِلَّا أَنْ يَعْرُضَ عَلَى إِنَائِهِ عُودًا وَيَذْكُرَ اسْمَ اللهِ فَلْيَفْعَلْ، فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى أَهْلِ الْبَيْتِ بَيْتَهُمْ».

Rasululloh ﷺ: «Idishlarni yopinglar, suv mo'riylarini bog'langlar, eshiklarni yopinglar va chirog'ni o'chiringlar. Chunki shayton bog'langan suv torini yechmaydi, eshikni ochmaydi va idishni ochmaydi. Agar sizda bundan boshqa chora bo'lmasa va faqat idish ustiga bir tayoq qo'yish va Allohning nomini zikr qilish imkoniyati bo'lsa, shunday qiling, chunki al‑fuvaysika uy ahlining uyini yoqishi mumkin».

قال رسول الله ﷺ «مَا مَلأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنِهِ بِحَسْبِ ابْنِ آدَمَ أُكُلاتٌ يُقِمْنَ صُلْبَهُ فَإِنْ كَانَ لا مَحَالَةَ، فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ، وَثُلُثٌ لِشَرَابِهِ، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ».

Rasululloh ﷺ: «Odamning qornidan yomon to'ldiruvchi idish yo'q. Ibn Adam uchun o'zini tutib turadigan darajada oziq yetarlidir; agar majbur bo'lsa, bir uchdan bir qismi taomga, bir uchdan bir qismi ichimlikka va bir uchdan bir qismi nafasga ajratilsin».

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، أَكْرِمِي كَرِيمَكِ، فَإِنَّهَا مَا نَفَرَتْ عَنْ قَوْمٍ قَطُّ فَعَادَتْ إِلَيْهِمْ».

Rasululloh ﷺ: «Ey Aisha, o'ziga xos (karamli) insonni qadrla, chunki u hech qachon bir xalqdan uzilmaydi va ularga qaytmaydi».

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الإِنَاءِ، أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ».

Nabiy ﷺ idishka nafas olishni yoki unga puflashni man qildilar.

الباب الثالث: الصيد والذبائح والأضاحي

Uchinchi bob: Ov, so'yilgan hayvonlar va qurbonliklar

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يُقْتَلَ شَيْءٌ مِنَ الدَّوَابِ صَبْرًا».

«Nabiy ﷺ hayvonlardan birortasini sabr uchun o'ldirishni man etgan.»