القصيدة المُضَرِيَّة
في الصلاة على خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
قصيدة في الصلاة والسلام على النبي ﷺ، مطلعها «يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ»، جمع فيها البوصيري ألوانًا من التعداد البديع في الصلاة على النبي ﷺ بعدد الحصى والثرى وقطر الماء وورق الأشجار، وختمها بالدعاء والترضي عن الخلفاء الراشدين. وقد تلقّتها الأمة بالقبول وحُفظت في مجالس الذكر شرقًا وغربًا.
Al-Qasidat al-Mudariyya — Imom Sharafuddin al-Busiriy
Payg'ambar ﷺ ga salavot va salomlar aytishga bag'ishlangan qasida, 'Ey Rabbim, Mudardan bo'lgan Tanlangan zotga O'z salavotingni nozil qil,' degan misra bilan boshlanadi. Unda Busiriy Payg'ambar ﷺ ga toshlar, tuproq, yomg'ir tomchilari va daraxt barglari sonicha salavotlar aytishning ajoyib sanog'ini to'qigan va uni duo hamda roshid xalifalarga rozilik tilash bilan yakunlagan. Bu qasida musulmon dunyosida zikr majlislarida sevib o'qiladi.
يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ
وَالأَنْبِيا وَجَميعِ الرُّسْلِ مَا ذُكِرُواEy Rabbim, Mudardan boʻlgan Tanlangan zotga, barcha paygʻambarlarga va elchilarga ular zikr qilingan har safar salovotlar yubor.
وَصَلِّ رَبِّ عَلَى الهَادِي وَشِيْمَتِهِ
وَصَحْبِهِ مِنْ لِطَيِّ الدِّينِ قدْ نَشَرُواVa ey Rabbim, Hidoyat qiluvchiga va uning olijanob xulqiga, shuningdek, pok dinni gʻayrat bilan yoygan sahobalariga salovotlar yubor.
وَجاهَدُوا مَعَهُ في اللهِ وَاجْتَهَدُوا
وهاجَرُوا ولَهُ آوَوْا وَقَدْ نَصَرُواUlar Alloh yoʻlida u bilan birga kurashdilar, oʻzlarini fido qildilar, hijrat qildilar, unga boshpana berdilar va chinakamiga yordam berdilar.
وبَيَّنُوا الْفَرْضَ وَالمَسْنُونَ وَاعْتَصَبُوا
للهِ وَاعْتَصِمُوا باللهِ وَانْتَصَرُواUlar farz va sunnat amallarni tushuntirdilar, Alloh uchun birlashdilar, Unga mahkam bogʻlandilar va gʻalabaga erishdilar.
أزْكَى صَلاَةٍ وأتماها وَأَشْرَفَها
يُعِطِّرُ الكَوْنُ رَيَّا نَشْرها العَطِرُEng pok, eng mukammal va eng sharafli salovotlar ularga boʻlsin, ularning xushboʻy taralishi butun koinotni atirlantirsin.
مَفْتُوقَةً بِعَبِيرِ الْمِسْكِ زَاكِيةً
مِنْ طِيبها أَرَجُ الرَّضْوَانِ يَنْتَشِرُSof mushkning xushboʻyi bilan toʻyingan, uning shirinligidan ilohiy rozilikning hidi keng tarqaladi.
عَدَّ الْحَصَى وَالثَّرَى والرَّمْلِ يَتْبَعُهَا
نَجْمُ السَّماءِ وَنَبْتُ الأَرْضِ والمَدَرُToshlar, tuproq va qum sonicha salovotlar, soʻngra osmon yulduzlari, yer oʻsimliklari va uning kesaklari sonicha.
وَعَدَّ ما حَوَتِ الأُشْجَارُ منْ وَرَقٍ
وكُلِّ حَرْفٍ غَدَا يُتْلَى وَيُستَطَرُVa barcha daraxtlardagi barglar sonicha, hamda tilovat qilinadigan va yoziladigan har bir harf sonicha.
وَعَدَّ وَزْنَ مَثاقِيلِ الْجِبالِ كَذَا
يلِيهِ قَطْرُ جَمِيعِ الماءِ والمَطَرُVa togʻlarning ogʻirligi sonicha, soʻngra barcha suv va yomgʻir tomchilari sonicha.
وَالطَّيْرِ وَالوَحْشِ وَالأسْماكِ مَعْ نَعَمٍ
يَتْلُوهُمُ الجِنُّ وَالأمْلاكُ وَالبَشَرُVa qushlar, yovvoyi hayvonlar, baliqlar va chorva mollari sonicha, soʻngra jinlar, farishtalar va insonlar sonicha.
والذَّرُّ والنَّمْلُ معَ جَمْعِ الحُبُوبِ كَذَا
والشَّعْرُ والصُّوفُ والأَرْياشُ والوَبَرُVa atomlar va chumolilar sonicha, shuningdek, barcha donlar, sochlar, junlar, patlar va tuyoqlarning tuklari sonicha.
وما أحاطَ بهِ العِلْمُ المُحِيطُ وَما
جَرَى بهِ القَلَمُ المَأمُونُ وَالقَدَرُVa qamrab oluvchi ilm bilgan barcha narsalar sonicha, hamda ishonchli qalam yozgan va taqdir belgilagan barcha narsalar sonicha.
وعَدَّ نَعْمَائِكَ اللاتِي مَنَنْتَ بِهَا
عَلَى الخلائِقِ مُذْ كانُوا وَمُذْ حُشِرُواVa Sening barcha maxluqotlarga, ular mavjud boʻlganidan to qayta tiriltirilguncha inʼom etgan neʼmatlaring sonicha.
وعَدَّ مِقْدَارِهِ السَّامِي الَّذي شَرُفَتْ
بهِ النَّبِيُّونَ والأمْلاكُ وافْتَخَرُواVa uning ulugʻ martabasi sonicha, u bilan paygʻambarlar va farishtalar sharaflangan va faxrlanganlar.
وعَدَّ ما كانَ في الأكْوانِ يا سَنَدِي
وما يَكُونُ إلَى أنْ تُبْعَثَ الصُّوَرُVa koinotlarda mavjud boʻlgan barcha narsalar sonicha, ey mening Suyanchigʻim, va barcha shakllar qayta tiriltirilguncha mavjud boʻladigan barcha narsalar sonicha.
في كُلِّ طَرْفَةِ عَيْنٍ يَطْرِفُونَ بِها
أهْلُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ أوْ يَذَرُOsmonlar va yer ahli koʻzlarini yumib-ochgan har bir lahzada.
مِلْءُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ مَعْ جَبَلٍ
والْفَرْشِ والعَرْشِ والكُرْسِي وَما حَصَرُواOsmonlar va yerlarni, togʻlar, yer yuzasi, Arsh, Kursiy va ular qamrab olgan barcha narsalarni toʻldiradigan darajada.
ما أَعْدَمَ اللهُ مَوْجُوداً وَأَوْجَدَ
مَعْدُوماً صَلاَة دَوَاماً لَيْسَ تَنْحَصِرُAlloh mavjud narsani yoʻq qilmaguncha va yoʻq narsani yaratmaguncha, bu salovotlar doimiy va cheksiz boʻlsin.
تَسْتَغْرِقُ العدَّ مَعْ جَمعِ الدُّهورِ كَمَا
يُحِيطُ بالحَدِّ لا تُبْقِي ولا تَذَرُBu salovotlar barcha davrlar boʻylab hisob-kitobni qamrab oladi, xuddi barcha chegaralarni oʻrab olganidek, hech narsani qoldirmaydi.
لا غايَةً وَانتِهَاءً يَا عَظِيمُ لَها
ولا لَهُم أمَدٌ يُقْضَى وَيُنْتَظَرُEy Buyuk Zot, bu salovotlarning chegarasi va intihosi yoʻq, ularning ado etiladigan yoki kutiladigan muddati ham yoʻq.
مَعَ السَّلامِ كَمَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
رَبَا وضاعَفَها والفَضْلُ مُنْتَشِرُUnga salom boʻlsin, har qanday hisobdan ortiqcha koʻpaytirilgan va ziyoda qilingan holda, chunki Uning cheksiz marhamati doimo keng tarqalgan.
وَعَدَّ أَضْعَافِ مَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
مَعْ ضِعْفِ أَضْعافِهِ يَا مَنْ لَهُ الْقَدَرُVa bu salom son-sanoqsiz koʻpaytirilgan, soʻngra yana ikki barobar oshirilgan boʻlsin, ey barcha qudrat va taqdir egasi.
كَمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى سَيِّدِي وكَمَا
أمَرْتَنا أنْ نُصَلِّي أنْتَ مُقْتَدِرُEy Rabbim, Sen sevganing va rozi boʻlganingdek, hamda bizga salovot aytishni buyurganingdek ato et, chunki Sen, albatta, Qudratli Zotsan.
وَكُلُّ ذلِكَ مَضْرُوبٌ بِحَقِّكَ في
أنْفاسِ خَلْقِكَ إنْ قَلُّوا وَإنْ كَثُرُواBularning barchasi, Sening haqqing hurmati, Sening maxluqotlaringning nafaslari sonicha koʻpaytirilsin, ular oz boʻlsin yoki koʻp boʻlsin.
يَارَبِّ واغْفِرْ لِتَالِيها وسامِعِها
وَالمُرْسَلِينَ جَمِيعاً أَيْنَمَا حَضَرُواEy Rabbim, bu qasidani oʻqiganni va tinglaganni, hamda barcha elchilarni qayerda boʻlmasinlar, magʻfirat qil.
وَوَالِدينَا وأَهْلِينا وَجِيرَانِنَا
وَكُلُّنا سَيِّدِي لِلْعَفْوِ مُفْتَقِرُVa ota-onalarimizni, oilalarimizni va qoʻshnilarimizni magʻfirat qil, chunki biz hammamiz, ey Rabbim, Sening magʻfiratingga muhtojmiz.
وقَدْ أَتَتْ بِذُنُوبٍ لاَ عِدَادَ لَها
لكِنْ عَفْوَكَ لا يُبْقى ولا يَذَرُGarchi biz son-sanoqsiz gunohlar bilan kelgan boʻlsak-da, Sening cheksiz magʻfirating hech narsani qoldirmaydi va hech bir aybni kechirmaydi.
والهَمُّ عَنْ كُلِّ ما أَبْغِيهِ أَشْمَلَنِي
وقَدْ أَتَى خاضِعاً وَالقَلْبُ مُنْكَسِرٌMen istagan barcha narsalar haqidagi tashvish meni qamrab oldi, va men Sening huzuringga siniq qalb bilan, boʻysungan holda keldim.
أَرْجُوكَ يَا رَبِّ في الدَّارَيْنِ تَرْحَمُنا
بِجَاهِ مَنْ فِي يَدَيْهِ سَبَّحَ الحَجَرُEy Rabbim, Sen bizga bu dunyoda ham, oxiratda ham rahm qilishingni iltijo qilaman, qoʻlida tosh ham Allohga tasbeh aytgan zotning hurmati uchun.
يَا رَبِّ أَعْظِمْ لَنا أجْراً وَمَغْفِرَةً
لأَنَّ جُودَكَ بَحْرٌ لَيْسَ يَنْحَصِرُEy Rabbim, bizga ulkan ajr va magʻfirat ato et, chunki Sening saxovating cheksiz, chegarasi yoʻq ummondir.
وكُنْ لَطِيفاً بِنَا في كلِّ نَازِلَةٍ
لُطْفاً جَمِيلاً بهِ الأهْوَالُ تَنْحَسِرُVa har bir baloda bizga lutf qil, shunday goʻzal lutf bilan barcha dahshatlar va qiyinchiliklar chekinsin.
بالمُصْطَفَى المُجْتَبَى خَيْرِ الأنامِ ومَنْ
جَلاَلَةً نَزَلَتْ في مَدْحِهِ السُّوَرُBuni Mustafo, Tanlangan zot, insoniyatning eng afzali hurmati uchun ato et, uning ulugʻvorligi uchun Qurʼonning butun suralari uning madhida nozil boʻlgan.
ثُمَّ الصَّلاَةُ عَلَى المُخَتارِ ما طَلَعَتْ
شَمْسُ النَّهارِ وما قَدْ شَعْشَعَ الْقَمَرُSoʻngra Tanlangan zotga salovotlar boʻlsin, har kuni quyosh chiqib turguncha va oy yorqin nur sochib turguncha.
ثُمَّ الرِّضَا عَنْ أبي بَكْرٍ خَلِيفَتِهِ
مَنْ قَامَ مِنْ بَعْدِهِ لِلدِّينِ يَنْتَصِرُSoʻngra Alloh Abu Bakrdan, uning xalifasidan rozi boʻlsin, u undan keyin dinni qoʻllab-quvvatlash va himoya qilish uchun turdi.
وَعَنْ أَبِي حَفْصٍ الفَارُوقِ صاحِبِهِ
مَنْ قَوْلُهُ الْفَصْلُ في أحْكامِهِ عُمَرُVa Alloh Abu Hafs Al-Farooqdan, uning hamrohi Umardan rozi boʻlsin, uning soʻzi hukmlarida hal qiluvchi edi.
وَجُدْ لِعُثْمَانَ ذِي النورَيْنِ مَنْ كَمُلَتْ
لَهُ المَحَاسِنُ في الدَّارَيْنِ والظَّفَرُVa Usmon Zun-Nuraynga saxovatli boʻl, uning uchun ikki dunyoda ham mukammalliklar toʻliq edi va u gʻalabaga erishdi.
كَذَا عَلِيٌّ مَعَ ابْنَيْهِ، وَأُمِّهِمَا
أَهْلِ العَبَاءِ، كَمَا قَدْ جَاءَنَا الخَبَرُShuningdek, Ali, uning ikki oʻgʻli va ularning onasi bilan birga — Ahlul-Kiso, bizga xabar yetib kelganidek.
كَذَا خَدِيجَةُ الكُبْرَى الَّتِي بَذَلَتْ
أَمْوَالَهَا لِرَسُولِ اللهِ يَنْتَصِرُShuningdek, Xadichai Kubro, u Allohning Rasuli qoʻllab-quvvatlanishi va gʻalaba qozonishi uchun oʻz boyligini sarfladi.
وَالطَّاهِرَاتُ نِسَاءُ المُصْطَفَى، وَكَذَا
بَنَاتُهُ، وَبَنُوهُ، كُلَّمَا ذُكِرُواVa Mustafoning pokiza ayollari; shuningdek, uning qizlari va oʻgʻillari, ular har qachon zikr qilinsalar.
سَعدٌ سَعِيدُ بنُ عَوْفٍ طَلْحَةٌ وَأَبُو
عُبَيْدَةَ وَزُبَيْرٌ سادَةٌ غُرَرٌVa Saʼd, Saʼid ibn Avf, Talha, Abu Ubayda va Zubayr, barchasi olijanob va ulugʻvor rahbarlar.
وَالآلِ وَالصَّحْبِ والاتْبَاعِ فاطِمَةٌ
ما حَنَّ لَيْلُ الدَّيَاجِي أَوْ بَدَا السَّحَرُVa oilasiga, sahobalariga va ergashuvchilariga, jumladan Fotimaga, qorongʻu tun tongni sogʻinib turguncha yoki sahar nuri koʻringuncha.