G'aybga imon

Dunyo bizning cheklangan hislarimiz idrokiga sig‘maydi; haqiqat shahodat (moddiy) olamidan kengroqdir. Ruh, bizning hayotimiz siri, biz uni his‑tuyg‘ularimiz bilan uning mohiyatini bilmasligimizga qaramay haqiqat deb qabul qilamiz. Shu tariqa, g‘aybga imon mu‘minni ajratib turadi: u moddiy dunyoning ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabariga suyanib ishongan bo‘lib, bu eng oliy darajadagi qat'iyatdir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizning aqlimiz yolg‘iz idrok eta olmagan narsalarni bizga bildirgan, bu esa bizning o‘zimizdan tashqaridan kelgan vahylari orqali amalga oshdi. Bu ilohiy xabarlar barqaror kanallar orqali yetkazilgan bo‘lib, eng ulug‘i — payg‘ambarlar tarafiga farishtalarning yuborilishi va ularga shariatni yetkazishdir; maqsad bizni moddiy cheklovlardan chiqarib Allohni va oxiratni tanishga, ularga amal qilishga chorlashdir.

Axloqiy fazilatlar faqat imoniy aqidaga asoslanganda barqaror bo‘ladi; Allohning senga sirtdan ham, sirtdan o‘zi ko‘rayotganiga qat'iy ishongan mu‘mingina yaxshilikni amalga oshiradi va yomonlikdan tiyiladi, u e'tirof olsa ham yoki bo‘lmasa ham. Biroq harakatlarini faqat moddiy sabablar bilan izohlovchi kishi shaxsiy manfaatlarining quliga aylanib qoladi va ruhiy taraqqiy hamda yuqori insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g‘aybga imon koinot qonunlari bilan to‘qnashmaydi; Alloh sabablar va sababiylarning yaratuvchisi hisoblanadi. Ba'zi odamlar ilm va ayrim g‘aybiy haqiqatlar o‘rtasida ziddiyat ko‘rishsa, aslida bu tushunishdagi kamchilikdir. Masalan, ob‑havo ma'lumoti g‘aybni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatish va ulardan taxmin qilishdir; bu xuddi kimdir pochta kelishini ko‘rib, uning yetib kelishidan oldin shuni aytib bera olgani kabi holatdir.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.