Rasullarga imon

Insonlar uchun risolatchilar kerak, chunki ular o'zlariga yuborilganlar bilan xuddi bir nasldandirlar: ular tug'iladi, o'ladilar, yeyishadi va bozorlarda yurishadi. Qadimda xalqlar inson yuborilishiga hayron bo'lganlar, lekin Alloh shuni ko'rsatdiki, odamlar o'z qavmlaridan bo'lgan payg'ambarni taqlid etsinlar uchun yuborilishi lozim. Rasullar bandalik jihatidan xudoyulikdan holi bo'lib, ular Allohning tanlagan xizmatkorlari va vaqti-vaqti bilan vahiy bilan taqdirlangan birodarlaridirlar.

Rasullarning ismati (xato qilmaslik) masalasi vahiyni yetkazish bilan cheklidir; ular Allohdan olingan narsani etkazganda (tilga olayotganda) o'z nafsidan so'zlamaydilar. Dunyoviy masalalarda yoki vahy kelmagan shaxsiy ijtihodlarda xato qilishlari mumkin, ammo Alloh ularni o'sha xato bilan ma'qullamaydi va to'g'rini ularga ko'rsatadi — masalan, ko'r bo'lgan haqidagi voqea yoki Bedr asirlarining masalasi buni tasdiqlaydi; vahiy esa haqqoniy shkaladir.

Muhammad ﷺ oxirgi payg'ambar bo'lib, uning risolasi barcha insonlarga umumiy va har vaqt uchun mujassamdir. Shariat katta moslashuvchanlikka ega bo'lib, e'tiqod va ibodatlarni tartibga soluvchi qat'iy nasslar mavjud bo'lsa-da, muomalot va siyosat masalalarida musulmonlarga umummanofatni ta'minlash uchun ijtihod qilishga keng maydon qoldirilgan, albatta islomning umumiy qoidalariga rioya qilgan holda.

Muhammad ﷺ ning shaxsiyati o'zi alohida bir mo'jiza sifatidir; uning sidq (halolligi), amanat (ishonchliligi), sahobalari bilan bo'lgan kamtarligi va zohidona hayoti — bularning barchasi uning buyukligidan dalolatdir. U mukammal bir inson edi, biroq Alloh uni maxsus tarzda risola uchun tayyorlagan, shuning uchun insoniyat tarixida unga o'xshash bir namuna yana paydo bo'lmagan; Alloh insonlarning avlodlari orasida uni alohida yaratgan edi ﷺ.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.