القسم الخامس: نظام الحياة الاجتماعية في الإسلام
Seksyon bu juroom: Sistème bi ci vie sociale ci Islaam
الباب الأول: اللباس والزينة والسكن
Bab bu nekk: Leebu, jàmmal ak suqal
قال رسول الله ﷺ «لا تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تَنَامُونَ».
Rasuul bu Yàlla ﷺ wax na: «Bul teg naar ci seen kër bi bi ñu naatal.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْظُرُ اللهُ إِلَى مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلاءَ».
Rasuul bu Yàlla ﷺ wax na: «Yàlla du seet nit bi ku jaar thawb bi ci gër-gër te ku magal.»
قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ الله».
Rasuul bu Yàlla ﷺ wax na: «Yaa Aisha, nit ñi dinañu am jafe-jafe bu baax ba mu mag ci Yàlla ci bésu Qiyama, ñuñu doon sëññ a wéet ci créationu Yàlla.»
الباب الثاني: الطعام والشراب
Bab bu ñaar: Lekk ak ndox
قال رسول الله ﷺ «اجْتَمِعُوا عَلَى طَعَامِكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللهِ عَلَيْهِ يُبَارَكْ لَكُمْ فِيهِ».
Rasuul bi ﷺ wax na: «Jëmmal ci lekk gi, te waxal 'Bismillah' ci — dinañu jox seen lekk barke.»
قال رسول الله ﷺ «بَيْتٌ لا تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ».
Rasuul bi ﷺ wax na: «Kër bu amul tamar, ñi ci kër bi dinañu gëj.»
قال رسول الله ﷺ «غَطُّوا الإِنَاءَ، وأَوْكُوا السِّقَاءَ، وَأَغْلِقُوا الأَبْوَابَ، وَأَطْفِئُوا السِّرَاجَ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَحُلُّ سِقَاءً، وَلَا يَفْتَحُ بَابًا، وَلَا يَكْشِفُ إِنَاءً، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ أَحَدُكُمْ إِلَّا أَنْ يَعْرُضَ عَلَى إِنَائِهِ عُودًا وَيَذْكُرَ اسْمَ اللهِ فَلْيَفْعَلْ، فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى أَهْلِ الْبَيْتِ بَيْتَهُمْ».
Rasuul bi ﷺ wax na: «Soppal wecc-yi, jëkkal xaj-xaj yi yu jox ndox, sutal baat yi, te weeral seraa (lamp) bi. Ndax Sheytan du mën a jëfandikoo sáqaa, du mën a tàmbalee door, du mën a soppal wecc; su lañu mën a teewul, di indi benn gaaw ci wecc bi te waxal turu Yàlla, defal; ndax al-fuwaysiqah dina sobbal kër gi.»
قال رسول الله ﷺ «مَا مَلأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنِهِ بِحَسْبِ ابْنِ آدَمَ أُكُلاتٌ يُقِمْنَ صُلْبَهُ فَإِنْ كَانَ لا مَحَالَةَ، فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ، وَثُلُثٌ لِشَرَابِهِ، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ».
Rasuul bi ﷺ wax na: «Amul benn nit buy buus ci wecc bi mënees a ñuul; bu ñu mën, lu kenn ñu def, ñu gis ni am na ay lekk yu neex bu mën a tax yaramam yonné. Su warul, bëgg nga taxawal it: sëtu tëlu bu bennu ci lekk, tëlu bu bennu ci ndox, tëlu bu bennu ci nafasam.»
قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، أَكْرِمِي كَرِيمَكِ، فَإِنَّهَا مَا نَفَرَتْ عَنْ قَوْمٍ قَطُّ فَعَادَتْ إِلَيْهِمْ».
Rasuul bi ﷺ wax na: «Yaa Aisha, soppali sa kerim; moom day dëggal ak ñoom — mu amee lu mu defee, duñu lépp ci coow ci njëlbeeku waa kër.»
«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الإِنَاءِ، أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ».
Nabi bi ﷺ nangu; duñu tollu walla duñu nax muccale ci wecc bi, duñu soppi walla duñu tël ci wecc bi.
الباب الثالث: الصيد والذبائح والأضاحي
Bab bu ñett: Sayd, tàbb ak kurbaan
«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يُقْتَلَ شَيْءٌ مِنَ الدَّوَابِ صَبْرًا».
Nabi ﷺ jàggal na ne duñu màggal benn xayma ngir sëkk.