الهمزية في المدائح النبوية

أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.

Al-Hamziyya — Imaam Sharfuddiin Al-Buusiri

Woy wii bokk na ci woy yu tagg Yonnant bi ﷺ yu gën a rafet. Imaam Al-Buusiri moo ko bind (Yàlla na ko Yàlla yërëm), te mi ngi nettali dundug Yonnant bi ﷺ, jikkoom yu rafet, ak ay kàttanam. Buntu woyam bu siiw bi mooy: 'Ana nu yonnant yi mën a yéeg seen daraja?' Ñu ngi koy jàng te di ko woy ci dajaloo yu xam-xam ak zikr, ci penku ak ci sowu.

كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُ

Ana ni yonnant yi mën a yéeg ci sa daraja bu kawe bi, yaw asamaan si amul beneen asamaan bu ko mën a matale ci kaw, ﷺ?

لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُ

Mënunu la woon a matale ci sa daraja bu kawe bi, ndax leer ak njaxare gu joge ci yaw ﷺ taxawoon na seen diggante, di la tàqale ak ñoom.

إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُ

Ci dëgg, dañoo wone rek sa melokaan yi ci nit ñi, ni ndox mi di wone biddiw yi, wone rek lu mel ni, ﷺ.

أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُ

Yaw ﷺ yaa di làmpu jikko yu baax yépp, ndax lépp lu leer di génn, ci sa leer gu am njaxare gi rek la génne.

لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُ

Yaw ﷺ yaa moom xam-xam bu dëggu bi, bu joge ci Ki xam mbir yi nekk ci kumpa, te ci barab boobu la Aadama amee xam-xamu tur yi.

لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُ

Yaw ﷺ yaa ngi woon ci biir xelum sàkk gi, fi ñu la doon tànnal sa yaay ak sa baay ci askan bu sell, bu baax.

ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُ

Amul benn jamono bu jaar ci diggante yonnant yi, lu dul yonnant yi dañoo yéggeel seen askan yi sa ñëw gi, ﷺ.

تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُ

Jamono yi dañoo di rëy ci yaw ﷺ, te ci yaw la daraja yu kawe yi di yéeg, benn ci kaw beneen, di gën a kawe.

وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُ

Te ci yaw ﷺ la kenn ku tedd feeñ ci àddina, ku joge ci askan bu tedd, te baay yi yépp ay tedd lañu woon.

نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُ

Askan bu rafet ba, ci rafetam la ñuy natt daraja bu dëggu bi, te sax biddiw yi nekk ci Gémini dañoo jël seen rafet ci njaxareem.

حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُ

Yaa ngi ci, yaw ﷺ, di perle bu amul moroom, bu gën a am solo ci saafara bu tedd boobu ak rëy-rëy boobu.

وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُ

Te gis-gis bu mel ni jant bi, bu leer ci yaw ﷺ, feeñ na ci guddi gu am njaxare, gu leer.

ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُ

Guddi guddig juddoom la woon ﷺ, te bésam indi na mbégte ak njaxare gu réy ci diine ji.

وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُ

Te xibaar yu baax yi joge ci kumpa yi dañoo toppante, di yéggeel ne Al-Mustafa ﷺ juddu na, te mbégte am na dëgg-dëgg.

وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُ

Te Iwanu Kisra daanu na, ndax bu fekkoon ne amul woon firnde gu jaaxal gu joge ci yaw ﷺ, tabax boobu du daanu woon.

وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُ

Te kër yu safara yi yépp dañoo damm, indi na coono ak musiba ci ñi leen di jaamu, ci seen damm gu bette gi.

وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُ

Te teel yi nekk ci Pers yi dañoo woo, ndax du ci loolu la seen safara yu sell yi dammee?

مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُ

Juddu gu ci, ci yoonu bëgg-bëggu wédi, indi na musiba ak mettit ci ñi ko topp.

فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُ

Kon, barkeel na Amina ci moom ﷺ, ndax am na daraja bu sax Hawaa amoon ci ndam.

مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُ

Ana ku ci jigéen ñi, ba sax Hawaa, mën a wax ne moom la yor Ahmad ﷺ, walla moom la amoon njëlbeen bi ci ginaaw juddoom?

يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُ

Bés bi doomam Wahb (Amina) amee, ci juddoom, rëy-rëy bu jigéen ñi amul woon.

وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُ

Te ñëw na ci askanam ak lu gën a baax ci lu Maryam jigeen ju sell ji yoroon na ko njëkk.

شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُ

Malaaka yi dañoo ko félicité ci juddoom, te ci seen wax yu faj yi, dañoo nu jox jàmm.

رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُ

Juddu na ﷺ mu yékkati boppam, te ci yékkati boobu, am na firnde ci lépp lu tedd ak daraja gu kawe gu ñëw.

رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُ

Bëtam dafa jéggi asamaan, di bëgg-bëggu ku yoonam di kaw ak daraja gu kawe.

وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُ

Te biddiw yu leer yi dañoo wàcc ci moom ﷺ, te seen leer leerale na barab yépp yu ko wër.

وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُ

Te kër-yu-buur yu Kaysar yi nekk ci Room dañoo feeñ, ku dëkk ci Batha'a (Mekka) gis leen.

وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُ

Te ci jamonoomu nàmpam, ay jaaxal feeñ nañu, yu leer te mënul a ñàkk ci bët yépp.

إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُ

Ndax nàmpal yi dañoo ko bañoon ci ndawam, ñu ne: "Ndaw mi du nu jox benn njariñ."

فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُ

Kon, jigéen ju ndaw ju joge ci askanu Sa'd ñëw na ci moom ﷺ, ju gune yi bañoon ci ndoxam.

أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُ

Nàmpal na ko ci biiram, te ci loolu, xar yi jox nañu ko moom ak doomam am ndox mu bare.

أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُ

Xaram yi, yu wowoon te xat ci suba, ci guddi amatuñu woon wow ak xat.

أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُ

Dund gi gën na a bare ci moom ginaaw jamono ju wow, ndax Yonnant bi ﷺ am na dundam ci moom.

يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُ

Ah, barke bu mel ni! Ndax pay gi ak njariñ gi ci jëfam dañoo gën a bare, ci meloom ak lu ko gën.

وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُ

Te su Yàlla defee nit ñi ñu topp ku barkeel, kon nit ñooñu ñoom itam dañoo barkeel.

حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُ

Moom ﷺ meloon na ni cere bu amoon ay xob yu bare, fi ñu néew doole yi doon wut dund ci xobam.

وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُ

Te ñëw na ci baayam bu mag bi ginaaw bi mu ko tàqalee, mu am coono ci tàqale gi.

إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُ

Ndax malaaka yi Yàlla dañoo ko wër, mu xalaat ne ñoom la ay àndandoom.

ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُ

Te gis na ﷺ bëgg-bëggam bu réy ci moom, bëgg-bëgg bu mel ni safara bu di lakk ci biiram.

فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُ

Tàqale na ak moom ci bañ, ndax dëkkam ci moom du lu ñuy sonn ci.

شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُ

Bi ñuy setal xolam, dañu ko xàjjal te génne ci ab dëgg-dëgg bu ñuul.

خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُ

Loxo bu jiggéen bu Malaaka bu wóor bi moo tëj xolam, te def ci ay mbóot-mbóot yu amul xibaar yu génn.

صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُ

Tëj gi moo wóoral mbóot-mbóot yi, kon duñu ko ubbi te duñu génne li nekk ci biir.

أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُ

Mu yaro ci jaamu Yàlla, ak wéet, ba muy gone, ndax noonu la nit ñu baax ñi mel.

وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُ

Su njub gi duggé ci xol, yaram bi dina yëngu te bëgg jaamu Yàlla.

بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُ

Bi mu ﷺ feeñee, Yàlla yónni ay biddiw yu tàng ngir ñu wóor ko, te asamaan si dafa xat ci ñoom.

تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُ

Biddiw yooyu dañuy dàq jinne yi ci seeni toogu yu ñuy déglu, ni sàmmkat yi di dàqe mbaam-yax yi.

فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُ

Noonoo, firndey seetkat yi dañu leen faral ak ay aayay wahyu yu dul fari mukk.

ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُ

Xadiija gis na ko ﷺ, te gis na ne ragal Yàlla, wéet ak yaru, yépp nekk na ci moom.

وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُ

Xibaar yi jot na ko ne niiru ak garab gi dañu ko ﷺ a niir.

وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُ

Te ay wax yu bari génn na ne diggante Yónnent bi ﷺ ak feeñoom dafa jege.

فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُ

Kon woo na ko ﷺ ci sey, te lu baax la ni nit ñu xam-xam ñi di amee seeni bëgg-bëgg ak hikma.

وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُ

Te Jibriil ñëw na ci moom ﷺ ci kërëm, ndax nit ku am xel am na xam-xam ci mbir yu mel ni.

فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُ

Kon mu dindi mujaayam ngir xam ndax wahyu la walla dafa taxaw rek.

فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُ

Jibriil naaw na bi mu dindee mujaayam, te dellu wul ba mu ko delloo.

فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُ

Xadiija gëstu na ne moom ﷺ moo doon alal ji mu doon wut ak kimya bi.

ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُ

Bi loolu amee, Yónnent bi ﷺ taxaw, di woo nit ñi ci Yàlla, ba ci jamono ju kafir yi amoon doole te bañ.

أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُ

Woo na mbooloo yi seeni xol dugg ci kafir, te faj seeni njublaŋ dafa jafe woon.

ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُ

Te gis nañu ay firndem ﷺ, kon ñu jub, ndax su dëgg gi ñëwee, sikk yépp dinañu jàll.

رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُ

Sama Boroom, njub gi sa njub la, te sa ay firnde ay leer lañu, nga di ci jubal ku la neex.

كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُ

Ñaata yoon lañu gis lu amul xel mu am xam-xam bu ñu bañ a jox ñi am xel.

إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُ

Loolu feeñ na bi ñay bi bañee a déglu boroomam, te xelam ak njàngam mënu ko woon a dimbali.

والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُ

Ba sax lu amul dund wax na dëgg yi ñu bañ a wax ci Ahmad ﷺ, ba sax ñi gën a wax lu baax.

ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُ

Yaxu na mbooloo mu bañ Yónnent bi ﷺ ci réew mu ñay ak mbaam-yax yi yaro woon ci moom.

وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُ

Ñu bàyyi ko, te ab bant bëgg ko, ñu bañ ko, te ay nit ñu ñëw di ko bëgg.

أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُ

Génne nañu ko ci kërëm, te ab kër-xaar jox ko dëkk, te ab xajum bu wirgo wóor ko.

وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُ

Te ab labaay wóor ko ak bëgg-bëggam, lu ab xajum bu am doole mënu ko woon a wóor.

وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُ

Mu nekk ci seen kanam te gisunu ko, ndax feeñoom dafa bari woon ba mu nekk ci mbóot.

وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُ

Bi loolu amee, Ki ñu Tànn ﷺ dem na Madina, te Makkah yépp bëgg nañu ko.

وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُ

Jinne yi woy nañu ko ﷺ, seeni woy neex nañu ba nit ñi sax bëgg ko.

وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُ

Suraqa topp na ko, te fasam bu gaaw bi dugg ci suuf, te tëj ko.

ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُ

Bi loolu amee, Suraqa woo na ko ﷺ bi fasam bu am doole bi ñu yàqee, ndax ab woote mëna dimbali ku nekk ci ndox.

فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُ

Jàll na suuf si ak tànkam, te asamaan yi sax mooy li mu jëm ci guddi gi.

فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُ

Kon waxal guddi gi Ki ñu Tànn ﷺ toogoon ci Buraq.

وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُ

Mu yéeg ak moom ba ci diggante ñaari xajum, loolu mooy firnde bu am doole bu mu am.

رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُ

Yooyu ay daraja lañu yu am doole, ba bëgg-bëgg yépp di rot ci seen kanam, ndax amul lu gën a yéeg ci seen ginaaw.

ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُ

Bi loolu amee, dellu na, di wax nit ñi ak gërëm barke yi mu am ci Boroomam.

وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُ

Mu def ab coow, ba sikk yépp di rot, ndax nan la lu amul solo di dëkke ak ndox yu am doole?

وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُ

Mu ﷺ di woo nit ñi ci Yàlla, ba ci jamono ju seeni kafir ak seeni bañ di ko sonal.

وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُ

Mu ﷺ di jubal mbindeef yépp ci Yàlla ak tawhiid, loolu mooy yoonu leer bi.

فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُ

Ngir yërmande gu Yàlla, seen dëgërlu gu mel ni doj bu dëggër, dafa lemu.

وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُ

Te gannaaw loolu, suuf si, bu wóor ak bu naaj bi, tontu ko ci ndam ak ci teg loxo.

وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُ

Araab yu sell yi ak ñi gënoon a dof ci jamono Jahiliyyah, déglu nañu ay ndigal.

وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُ

Ci Al-Mustafa ﷺ, ay firnde yu mag ak ay xare yu bari, dañoo toppante ci ñoom.

فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُ

Bu mu jàngee téere bu jóge ci Yàlla, am mbooloo mu wóor, topp ko.

وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُ

Yàlla doy na ko ci ñi ko doon yéene, ndax yéene gu bari gu ñu ko doon yéene ci askanam, dafa sonaloon yonent yi.

وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُ

Te ﷺ sànni na ci ñoom ñaan bu jóge ci Kaaba gi, bu amoon njëxatal ci ñoom ñi doon tooñ.

خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُ

Juróom ñeenti nit ñoo amoon feebar, ndax feebar yi, ay soldaar yu dee lañu.

فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُ

Dafa dal Al-Aswad ibn Al-Muttalib ak gumba gu mel ni, ñi dund sax mel ni ñu dee nañu ci.

وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُ

Te dal na Al-Aswad ibn Abd Yaghuth, mu naan ko naan gu dee gi, mel ni dafa am xiif.

وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُ

Te Al-Walid am na gënn-gënn gu xajjaay ci benn xajjaay, waaye ay njariñam yu bon yi, sax ba jaan bu bari mel sax du ko mat.

وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُ

Te am gàncax moo jéexal dundug ku bañ a déglu, ndax Yàlla mooy boroom fayoo gu metti gi.

وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُ

Te Al-Harith, pux moo ko muur, di génn ci boppam, te boppam dafa nekk lu bon.

خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُ

Juróom ñeenti nit ñoo sellal suuf si ci seen dee, te loxo bu bon bi, dafa nekk lu am doole te mënul jëf ci ñoom.

فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُ

Juróom ñeenti nit ñi bindoon téere bi, ñoo joxe seen bakkan ci juróom ñeenti nit ñi, bu fekkee ne dund yu tedd yi mën nañoo nekk njoxe.

فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُ

Ay xale lañu woon yu fas yéene def lu baax, te suba ak ngone, ñoo gërëm seen jëf.

يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُ

Ah, lu daloon Zam'ah gannaaw Hisham, ndax mooy xale bi génn.

وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤوا

Te Zuhayr, Al-Mut'im ibn Adiyy, ak Abu Al-Bakhtari, ñoo bokk ci ñoom fu ñu ko bëgg.

نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُ

Dañoo dagg téere bu dëgër bi, bi jafe-jafe yu noon yi gënoon a dëgër ci ñoom.

أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُ

Ci lekk gi mu lekk, termit bu noppi bi, dafa ñu fàttali lekk gu Sulayman.

وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُ

Te ci loolu, Yonent bi ﷺ yégle na, génne ay mbir yu nekk ci biir, yu ñu doon nëbb.

لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُ

Bu la neexul a xalaat ne Yonent bi ﷺ am na lu ko dal, bi ay bon yi daloon ko ci ay noonam.

كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُ

Lépp lu daloon Yonent yi, bu fekkee ne lu dëgër la walla lu yomb, lu ñu gërëm la woon.

لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُ

Bu fekkee ne wurus dafa am lu ko dal ci safara, du ñu tànn safara ngir mu sellal ko.

كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُ

Yàlla moo teg loxo yu bari ci Yonent bi ﷺ, ci seen mbooloo ak seen dëgër.

إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُ

Bi mu ﷺ woowee nit ñi ci Yàlla, te ci bët bu nekk, amoon na ay bët yu bon ci moom.

هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُ

Am mbooloo bëggoon nañu ko rey ﷺ, waaye sabar bi bañ na ci seen cofeel, te doj bu leer bi, dafa lemu.

وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُ

Te Abu Jahl, bi mu gisee nekku fas bi di ñëw ci moom, mel ni Anqa la woon.

وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُ

Te Yonent bi ﷺ fay na boru nit ki Irashi, bu fekkee ne seen jaay ak seen jënd, dafa bon.

وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُ

Te Al-Mustafa ﷺ gis na ko mu ñëw ak lu mu laaj, lu mu mënul a génn te du fay.

هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُ

Loolu mooy li mu ﷺ gisoon ci lu jiitu, waaye du ñu ko jàppee lu bon ci moom.

وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُ

Te jigeen ju yóbb xarbon bi, defar na doj bi, te ñëw na mel ni am pitax bu mer.

يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُ

Bés bi mu ñëwee ci mer, di wax, "Ndax Ahmad ﷺ dafa wax lu bon ci man?"

وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُ

Te dem na te gisul ko ﷺ, ndax bët bu gumba mën na gis jant bi?

ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُ

Gannaaw loolu, jigeen ju Yahood bi, dafa joxe xar bu ñu defaral doom ci moom ﷺ, te ñi bon, ñoo sonal ñeneen.

فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُ

Kon tànk bu njëkk bi, dafa génne lu bon ci biiram, ci wax ju ñu nëbb woon, te génn na.

وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُ

Te ci jikko ju tedd ju Yonent bi ﷺ, ku ko defoon lu bon, du ñu ko fay.

مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُ

Dafa ﷺ joxe yiw ci Hawazin, bu fekkee ne amoon na ay mbokk ci ñoom ci lu jiitu.

وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُ

Te ci ñi ñu jàpp, amoon na jigéen ju bokk ci moom ci naan, te kufr ak jàpp, ñoo wàcce woon darajaam.

فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُ

Kon dafa ﷺ joxe yiw ci moom, ba nit ñi xalaat ne jàpp gi sax, ay may la.

بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُ

Yóonente bi ﷺ tàmbali na ab rabaam ngir moom, te barké bu réy bu raba boobu yoroon!

فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُ

Ci biir raba boobu, mu nekk boroom jigeen ñépp, te yeneen jigéen yu tedd yi doon jaam ci moom.

فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُ

Na nga bànneexu ci njirimam ak li mu tekki, ci déglu, su fekkee ne gis ko ci sa bët jafe na.

وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُ

Te fésal sa nopp yi ak mbaax yi nga xam ne woy ak bind dina la ko wax.

كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُ

Lépp lu ñuy wax ci moom, bu ñu tàmbaloo ci, dafa boole lépp lu aju ci mbaax ak njariñ.

سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُ

Boroom la bu bëgg a reetaan mooy mu muus rekk, te doxam mooy mu yéex, te nelawam mooy mu tëdd tuuti.

مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُ

Dara du ni mel ak yaramam bu neex bi, te dara du ni mel ak kanamam gu mel ni tool bu neex bi.

رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُ

Yërmande la ci lépp, te am na dëgg-dëgg, am na cofeel, am na teddnga, am na sell, te am na kersa.

لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُ

Jafe-jafe du dindi pas-pasam ci muñ, te neex-neex du ko yàq.

كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُ

Bàkkanam dafa tedd ba lu bon du jaar ci xolam, te lu bon du ko yéeg.

عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُ

Yalla defal na ko barké bu réy, ba tax na bu ñu ko tuddee, ñi gën a màgg ñépp dañuy tuuti.

جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُ

Ñi ko gënoon a xamul, dañu ko defal lu bon, waaye mu baal leen, ndax ku am muñ, baal moo nekk ci dëkkam.

وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُ

Xam-xam ak muñam dafa yaatu ba boole àddina yépp, ndax mooy géej gu amul lu ko sonal.

مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُ

Sa àddina dafa tuuti ba du ko yéeg, mu joxe walla mu tëyé.

شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُ

Jant bu am mbaax la, ñu dëggal ne mooy jant bi ci màgg ak leer.

فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُ

Bu mu féssee, leeram dafa dindi xudd, te xudd dafa fésal xudd yi.

فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُ

Mel ni ni ajur bi joxoon na ko sedd gu mu def, te sedd googu ci moom la jóge.

خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُ

Ci moom la mbaax yépp nekk ci suuf, te ci moom la bëgg-bëgg yi génne ci sunuy xel.

أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُ

Ndax biddiw yi dañuy fés ci suba, walla xudd dina des ak jant bi?

مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُ

Waxam ak defam yu am kàttan la, yaramam ak jikkam yu tedd la, te am na njub ak joxe.

لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُ

Bu la neexul nga tek kenn ak Yóonente bi ﷺ ci mbaax, ndax mooy géej gi, te nit ñi ñoom leer lañu.

كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُ

Lépp lu am mbaax ci àddina yépp, ci mbaaxu Yóonente bi ﷺ la ñi am mbaax jële.

شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُ

Ñu xàjjal ko ci dënn bi, te ñu xàjjalal ko weer wi, ndax lépp lu mel ni loolu, am na njariñ.

ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُ

Mu sànni xeer yi, mu daal ab xare, te bàkkanu Musaa ak sànni gi, dara lañu ci moom.

ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُ

Mu ñaanal nit ñi bi leen at mu metti daal, at mu amul taw.

فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُ

Mu taw ci ñoom ay taw yu réy juróom ñaari fan, ak ajur bu réy.

تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُ

Ajur bi dafa seetali fu ñuy sàmm ak fu ñuy jël ndox, te fu ñu maroon, mu taw fa ndox mu bare.

وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُ

Nit ñi ñëw di wax seen jafe-jafe, te taw bu bare bi dafa sonal nit ñi ci lu bare.

فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُ

Mu ñaan, ajur bi dindi, ma wax ne taw bi dindi, mooy ñaanal taw.

ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُ

Suuf si nekk na bu bare, ba bët yi contan ci dëkk yi, te ñi dund ñépp dundat.

فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُ

Nga gis suuf si ginnaaw loolu mel ni asamaan, leer gi génn ci biddiw yi dindi xudd.

تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُ

Ci leeru bàmmeel yu weex ak yu xonq yi, dafa rusloo perle ak yaaqut.

لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُ

Yalla na ma defal ma gis kanamam, kanam gu lépp lu bon dindi ci ku ko gis.

مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُ

Mu leer, mu dajje xare bi ak muus, bu dajje gi defee kanam yi yu metti.

جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُ

Suuf si nekk na jumaa ngir moom ﷺ, ba tax na Hira dafa rëccu ngir julli ci moom.

مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُ

Mu fésal gànjar gi ci boppam, ni weer wi fésalee.

سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُ

Rafet gi dafa muccal rafetu moom, na nga jaaxle ci rafet gu rafet giy muccal.

فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُ

Mel na ni ràpp bu génn ci xobam, te mel na ni garab gu ñu dindi deram.

كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُ

Leeram dafa bëgg a gumba bët yi, ndax am na mbóot mu jant bi wax.

صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُ

Rafet gi ak jàmm gi dafa muccal ko ci lu bon du fés ci moom.

وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُ

Danga xalaat ne kanam yi, su ñu ko ﷺ gisoon, dañuy soppi seeni melo, ni bukaléem bi leen joxoon ay meloom.

فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُ

Su nga gisoon mbégam ﷺ ak jommam, leer yi ak maye yi dina la jaaxal lool.

أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُ

Walla ci foon loxo ﷺ bu nekk jël ak jox ci, ngir Yàlla la woon te ci ndigalal Yàlla la woon.

تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُ

Buur yi dañuy ragal dooleem, te ñakk yi di am alal ci mayeem.

لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُ

Bu la laaj ndox mu bari mu génne ci jommam ﷺ, ndax ndoxu suba si génne ci ñoomam dina la doy.

دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُ

Xar bi am ndaxam bi mu ﷺ jaaroo ci moom, te ci moom la amoon alal ak yokkute.

نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُ

Ndox mi génn, tàndarma yi am doom ci at bu nekk ci moom ﷺ, te sax doj yi di sant Yàlla ci moom.

أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُ

Dafa ﷺ dundal ñakk yi ci dee gu metti, ci jamono joo xam ne nit ñi amuloon lekk ak ndox.

فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُ

Kon, junniy xiif ñu lekk ci Sa' bu benn, te junniy mar ñu naan ci Sa' bu benn.

وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُ

Te poy bu nen ci wuruss bu sell moo fey dette Sàlmaan bi jamono joté ngir fey.

كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُ

Dañu ko woowoon jaam, waaye ñu may ko saaya bi tàndarma yi ci yéenam di ñor.

أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُ

Kon du ngeen baal Sàlmaan bi yëngu-yëngu gu ragal gi jàppoo ko ci turam ﷺ?

وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُ

Te ci laabal gi mu laab, mu dindi ay feebar yu nekk yu doktoor yi ak fajkat yi gënoon a jàpp ne du faju.

وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُ

Te bët yu bari yu jaaroon ci moom ﷺ te dañoo metti, mu tax ñu gis lu ñu xamuloon, lu sax ñi gënoon a gis gisuñu ko.

وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُ

Te mu delloo Qatada bët, te bët boobu moo gënoon a ràññiku ba ci deeem.

أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُ

Walla ci foon suuf si génne ci tànk ﷺ, tànk boobu moo taxoon doj yu dëgër yi di yomb ci yëngu-yëngoom.

مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُ

Barab bi tànkam ﷺ teggoon, moo di barab bu yombal xol bi su sama lal bi di metti.

حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُ

Jumaa ju sell ji am barke ci tànkam ﷺ, te Yerusalem itam fàggu na ci barkeem.

وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُ

Te tànkam ﷺ moo dindi xareefu guddi gi, bi mu yónnee ragal ak yaakaaram ci Yàlla.

دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُ

Tànkam ﷺ génnoon na deret ci xare bi ngir am xejj gu neex gu deretu seede yi mënuloon a am.

فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُ

Moom la diggu mihrab bi ak xare bi, te duññ yu bari wër nañu ko ci topp.

وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُ

Te dama gëm ne su fekkoon ne mu ﷺ taxawuloon ci addina si laata Hira, addina si yépp dina yëngu.

عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُ

Jaaxal na ñu ñi gëmadi, ñu gën a rëer ci lu am njub ci xel yi.

والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُ

Te li ñuy laaj, téere la bu Yàlla wàcce, bu leen jot, te di leen yékkati.

أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُ

Ndax fàttaliku gu génne ci Yàlla doyuloon leen, gu am yërmande ak faj ci nit ñépp?

أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُ

Benn aay ci moom moo tax nit ñi ak jinne yi ñakk kàttan, kon lu tax ñi gën a wax lu neex du ñu am lu mel ni moom?

كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُ

Benn bés bu nekk, ñi di jàng Alxuraan di jox ñi di déglu ay kàttan yu génne ci ay kàdduyam.

تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُ

Nopp yi ak gémmiñ yi di rafet ci moom, ndax moom la taar ak neex.

رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُ

Yomb ci wax ak gën a yékkati ci njariñ, mu génn ci rafetam ak taaram ni poesi Al-Khansa'.

وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُ

Te mu won ñu ci moom ay njariñ yu xóot, yomb ci sellam ak leeram.

إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُ

Kanam yi dañuy feeñ bu sellalewoo seeni seetlu ci seeni seetlu.

سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُ

Ay saar ci moom dañoo mel ni ay melo ci ñun, te ñooñu ñoo mel ni ñooñu.

والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُ

Te seeni wax mel ni ay nataal yu amul dund, kon bu la waxkat yi nax.

كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُ

Ay aay yu bari ci moom feeñal nañu ay xam-xam yu génne ci ay bataax, yu waxkat yi feeñal.

فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُ

Kon moom mel ni pepp ak xob, ci la gerte ak yokkute gu bari jaaxal jëmmkat yi.

فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُ

Kon ñu gën a yàgg ci sikk ak werante ci moom, ñu ne: 'Safaan la,' te ñu ne: 'Fen la.'

وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُ

Te su fekkoon ne firnde yu leer yi amul njariñ, kon wut njub ci ñoom du am njariñ.

وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُ

Te su fekkoon ne xel yi rëer nañu ci xam-xam, kon lu gën a wax ñi gën a wax lu neex?

قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُ

Yeen mbooloom Yeesu, def ngeen mbooloom Muusa li ñu leen defoon, ñi gëm Yàlla ci dëgg.

صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُ

Ñoom gëm nañu seeni téere, waaye yeen gëmul ngeen seeni téere; loolu moo di fey gu bon.

لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُ

Su nu bañoon ni yéen, kon dañoo yam. Waaye ndax dëgg ak lu dul dëgg mën nañoo yam, walla am na benn yamoo ci seen diggante?

مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُ

Lan moo leen dal, yéen ñi am téere yi, ba ngeen di askan wu ñu bañ a dëggal seen mbokk ci dëgg?

يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُ

Ki jiitu dafa ñaanal ki gannaaw, te loolu moo amoon ci ñi yees ak ñi yàgg.

قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُ

Xam ngeen ni Qabil dafa defoon Abil lu ko warul, ak ni ñu defoon ñi am dëgg ci seen mbokk yi sell.

وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُ

Te dégg ngeen ni doom i Yaqub dañoo komplot ci seen rakk, te ñoom ñépp ay jullit lañu woon.

حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُ

Bi ñu ko sànnee ci biir pax bu xóot, te ñu ko toppale fen, te moom dafa selloon.

فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُ

Kon na ngeen roy ñi jiitu, ndax yéen def ngeen lu ko warul, ndax roy loolu dafa dëfal xol.

أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُوا

Ndax yéen, ngeen gëm ni yéen ngeen wóor bi ñu leen wor, walla ngeen gëm ni yéen ngeen baax bi ñu def lu bon?

بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُ

Waaye baay yi dañoo wéy ci ñàkk a xam, te seen doom yi topp seen tànk.

بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُ

Seen Tawraat ak seen Injiil leerale na ko ﷺ, te ñoom ñépp bokk nañu ci bañ ko.

إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُ

Su ngeen nee leerale wul ko, kon dafa am lu leen tëj seen bët ba tey.

أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُ

Walla su ngeen nee leerale na ko, kon lan moo tax ginaaw bi dafa tëx ci li mu wax?

عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُ

Xam nañu ko ﷺ, te bañ nañu ko, te seede yi dañoo neenal seede gi ci lu ko warul.

أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُ

Ndax yoonu Yàlla gi mën nañu ko fey ak gémmiñ, te moom moo tax ñépp di leer?

أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُ

Ndax du ñu bañ ki leen daan baxal ci seen xare yi ci ndigalam ﷺ?

وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُ

Te mu leen sol yére bu yàq, te seen deret yi dafa tuur, te yeneen deret yi ñu muccal.

كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُ

Naka la Yàlla di gindee seen xol yi, te seen biir fees na ak bañ ki mu bëgg ﷺ?

خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُ

Wax leen nu, yéen ñi am ñaari téere yi, fu seen ñettal ak seen Badaa (soppi ci Yàlla) jóge?

مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُ

Amul téere bu indi ñaari gëm yooyu, te gëm gu amul téere dafa doon wax rekk.

والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُ

Te wax yi, su ngeen ci indi wul ay seede yu leer, seen doom yi ay doom i fen lañu.

ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُ

Maa ngi lañu laaj, ndax wax ci ñett ak benn dafa doon waññi ci seen lim, walla yokk?

كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُ

Naka ngeen def ba bennal Yàlla bu baay yi ak doom yi bañoon a bennal?

أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُ

Ndax moom Yàlla bu am ay cér la, ndax déggunu Yàlla bu am ay cér ci boppam?

أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُ

Ndax ku nekk ci ñoom am na cér ci nguur gi, kon lan moo tax seen cér yi leerul?

أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُ

Walla dañoo dëggal ci loolu bokk ci yaram yi, walla ñoom ñoo di ay garant ci seen diggante?

أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُ

Ndax ngeen gëm ni dañoo ko boole ci ay aajo ak coono, te ñi ko boole defuñu lu ko warul?

أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُ

Ndax moom moo taxaw ci mbaam, kon lan moo tax Yàlla bu am coono mën a sonn?

أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُ

Walla ñépp ñoo taxaw ci mbaam, kon mbaam mu yóbb ñépp dafa màgg!

أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُ

Walla ku dul ñoom moo di Yàlla, kon lan moo di seen diggante ak Yeesu?

أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُ

Walla ngeen bëggoon ci loolu ay melokaan, kon lan moo tax ñett rekk lañu tànn ngir wax ci moom ak sant ko?

أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُ

Walla moom doom i Yàlla la, te yonent yi bokkuñu ci njàngale yu xóot ci yonent gi?

قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُ

Yahuud yi ray nañu ko, ni ngeen ko waxe, waaye ci moom la am yeesal ngir seen ñi dee.

إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُ

Dëgg la, wax ju ngeen wax ci Yàlla, bu mucc ci lépp, wax ju neen la.

مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُ

Ni Yahuud yi waxe, te ku nekk ci ñoom am na wax ju bon.

إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُ

Ndax dañoo gëm Badaa (soppi ci Yàlla), te loolu indi na leen ay musiba yu bare!

وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُ

Te gis naa ni gëmuñu ni Ki Benna, Ki Am Doole, moo def li mu bëgg ci mbindef yi.

جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُ

Dañoo dëggal nasx (wuññi), ni ñu dëggale seen soppi, su fekkoon ay boroom xam-xam lañu.

هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُ

Loolu du lu dul ni atëy Yàlla di wuññi atëy Yàlla, te ci loolu mbindef ak ndigal ñoo yam.

ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُ

Ndax atëy jamono am na njéexte, te atëy jamono am na njël.

فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُ

Kon laaj leen: ndax seen soppi dafa doon wuññi ay aayay Yàlla, walla yeesal?

وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُ

Ndax dañoo soppi seen xalaat ci seen wax ne Yàlla regretee na sàkk Aadama, walla daal lu juum la?

أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُ

Walla Yàlla far na firndé guddi gi ci xel mi ginaaw ab fàtte, ngir bëgg ngone gi am?

أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُ

Walla lu leer na Yàlla ci saraxu Isahaq, ba ndigal li ci jàll na te mu wér?

أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُ

Walla Yàlla téré na séy ak jigéen-ju-rakk ginaaw bi mu ko halalalee, ba mu nekk jàngoro?

لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُ

Bu leen weddi, ndax Yawut yi, ginaaw bi ñu jàllóo dëgg gi, ay nit yu bon lañu.

جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُ

Weddi nañu Ki ñu Tànn ﷺ, te gëm taaxira yi, ay nit yu ñu jàpp ne ñoom lañuy màggal.

قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُ

Ray nañu yonnant yi te jël nag gi (ngir jaamu ko); ci dëgg-dëgg, ñoom ñoo ay dof.

وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُ

Dof la ku manna ak salwa neexul, te sujj ak concombre tax mu contan.

مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُ

Seen biir yi fees nañu ak lu bon, kon ay safara lañu, seen biir yi di seeni wàll.

لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُ

Su fekkoon ne dañu leen bëggal lu baax ci bisu as-sabt, kon Alarba moo doon seen as-sabt.

هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُ

Bis bu barkeel la, waaye dañoo wax ne Yawut yi def nañu ci lu ñaaw ci seen topp.

فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُ

Kon, ci seen tooñ ak seen weddi, lu baax yi bañ nañu leen ko, te ci seen bàyyi la ay musiba nekk.

خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُ

Naaféq yi nax nañu leen, ndax musiba du dal kenn lu dul dof?

واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُ

Te seen xol yi dal nañu ci waxi seen mbokk yi, ñi bokk ci mbooloo mi, ñu ne: 'Dëgg la, ñun sunu bopp lañu ci yéen.'

حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُ

Def nañu ak ñoom jappale te ginaaw bi ñu kontar leen, te xawma lu tax ñi jappale woon kontar seen bopp.

أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُ

Bàyyi nañu leen ci mbooloo mi jëkk, ndax seen diggante du dëgg te seen waat du wér.

سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُ

Tiit ak yàq dal na seen xol yi ak seen kër yi, te seen génn gi moo leen yékkati ay yuuxu.

وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُ

Te ci Bisub Mbooloo yi, ba bët yi jàllóo ci ñoom te xalaat yépp sànku.

وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُ

Te jàll nañu digg yi ci Yonnant bi ﷺ, ba seen noon yi dal leen.

وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُ

Te téré na leen, waaye mbooloo mi bañ a bàyyi loolu, kon ki diggaloon ak ki ñu diggaloon ñépp sànku nañu.

وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُ

Def nañu wax ju ñaaw ci Ahmad ﷺ, ndax waxi nit ñu bon yi dafa bon te gumba.

كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُ

Nit ku bon koo mën di doon, seen jikko ju ñaaw ak seen diine ju jeng dañuy yokk seen dof.

فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُ

Kon seet leen naka la mbooloo moomu mujjee, ak fu seen wax ju ñaaw yóbbu ñi wax ñaaw.

وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُ

Jàpp na ne wax ju ñaaw ci moom ﷺ ay sànk la, te xamul ne 'mim' bi ci 'summun' (sànk) dafay soppiku 'ba' (ci 'sabbun' - wax ju ñaaw), kon wax ju ñaaw ji moom la sànk.

كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُ

Gémmiñam moo doon sabab bu mu sànku ci ay loxoom, kon ci bon gi mu def, mel na Az-Zabba'.

أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُ

Walla mel na ñoo bi, bëñam dafay indi dee ci boppam, te du def lu bon ci ku mu bëñ.

صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُ

Ay yéwénal yu bon, yu seen xel ak seen nax defoon, moo sànk seen mbooloo.

فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُ

Ginaaw bi, fas yi ñëw nañu ci ñoom ngir xare, di dox ak màggal, ndax fas yi dañuy am màggal ci xare.

قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُ

Lans yi jéggi nañu leen, te seen dëgg-dëgg ci seen dëkk du lu ñu dupp.

وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُ

Te yékkati nañu ab xur ci suufu Makka, ba suba gi jàppee ngone.

أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُ

Ci kanamam ﷺ, doj yu mag yi sax dañoo dellu ginaaw, te lu nekk lu wow sax dafay am njariñ su mu ﷺ joxee lu tuuti.

وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُ

Te dal na kanam yi ak kër yi fa, ba seeni bon ci wax yu mel ni 'ikfa' ak 'iqwa' sax dañoo sonn ci wax ci loolu.

فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُ

Kon woo nañu ki gën a muñ ci mbindéef yépp ﷺ, ndax baal ak fàtte ay tontu yu jàll ci ki muñ.

ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُ

Ñaan nañu ko ﷺ ci mbokk gi ñu bokk ak Quraysh, ab jikko bu ay xuloo ak ay bëgg-bëgg yàqoon yàgg na.

فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُ

Kon baal na, baal gu ku am kàttan, gu amul benn yàq ci lu jàll ci seen bon.

وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُ

Te su fekkoon ne dagg ak boole ñépp ngir Yàlla lañuy def, kon jege ak sori dañuy yem.

وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُ

Te yemoon na ci moom ﷺ, ci li ko ñeneen indil, ndax ay laajat la walla ay sant.

وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُ

Te su fekkoon ne seen fey gi ci bëgg-bëggu boppam lañu defoon ﷺ, kon dagg ak jàppandi dañuy sax ba fàww.

قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُ

Taxaw na ngir Yàlla ci lépp, te Yàlla contan na ci moom ﷺ ci seen taxawaay bu wute ak seen wóor.

فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُ

Lépp lu mu def ﷺ rafet na, ndax ndab dafay génne lu dul li nekk ci biiram?

أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُ

Fàttaliku darajaam bu kawe bi ﷺ dafa tax ñi koy déglu bég lool, mel ni mbégte gu yàq xel giy tax saay-saay yi yëngu.

النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُ

Yonnant bi ﷺ bu dul jang, mooy ki gën a xam ci ñépp ñi nettali kat yi ak boroom xam-xam yi jële ci moom xam-xam.

وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُ

Benna géllu bu gaaw dafa ma digël ne dina ko ﷺ seeti ci at mi, te wéy na ci digël boobu.

أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُ

Ndax waruma ci gaawu ngir mu matal tukki boobu, ngir màndarga yu yaatu yi nekk ci sunu diggante ñu jàll leen ci gaaw?

بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُ

Junniy géllu yu nekk ci tefes gi, yu Nil di gindi, seen biir dafa xat ci mar.

أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُ

Géllu gi dafa bañ Misra, di daw lu nekk lu mu gis ci tabax walla barab bu nekk ci kanamam.

فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُ

Noonu, dafa jàll ci barabam yu dal yi ci Birket, ba pare Buwayb, ba pare Al-Khadra'.

فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُ

Ba pare, kër yi topp, ba pare Bir al-Nakhl, fa ñiy tukki di dal, seen mar jàpp.

وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُ

Ayla, Hiql, ak Qurr ñoo ko ginaaw, ba pare kër gu yaatu gi.

فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُ

Ba pare, ndox yu Al-Aqsab, ba pare Al-Nabk, ba pare Kafafat al-Awja'.

حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُ

Jigéen ju bëgg gi dafa wax ak moom (géllu gi) ci bëgg, ba pare Yanbu', fa ndox mi ak jigéen ju bëgg gi ñoo bokk yëkkëti.

لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُ

Wér bu mat seet dafa feeñ ci Al-Dahna'ayn ginaaw Hunayn, te Al-Safra' dafa bëgg.

ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُ

Bazwa, ba pare Rabigh, ba pare Al-Juhfa ñoo ko ginaaw, ak sonn gi ko daloon.

وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُ

Te Bir Ali won na ko fu tukki bi jéxee, ba pare Iqab al-Sawīq, ba pare Al-Khalsa'.

فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُ

Noonu, mooy ci ndoxu Bir Usfan, walla ci tefes bu Marr, mar na te xat na.

قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُ

Jumaa yi dafa yéggal Al-Zahir ci moom ak ay tànkam, te lu mu gaawe rek dafa di metti.

هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُ

Yii ñoo di limu barab yu tukki bi, du yile Al-Simak ak Al-Awwa' (biddiw yi) lim.

فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُ

Mel na ni ma ngi génn Makka ak moom, jant bu asamaan bu yaatu bi di màndarga.

مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُ

Mooy barabu Kër gi, barabu wàccug wahyu bi, barabu Yonnant yi, fa leer ak rafet gi bare.

حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُ

Fa tawaf, seey, ràbb, sànni doj yi, ak maye sarax yi ñépp war a def.

حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُ

Yax, yax na barab yu sell yooyu yoonu musiba mënul a soppi seen màndarga yi.

حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُ

Mooy barab bu sell bu wóor, ak kër gu sell, ak barab bu nekk fa dal di rafet.

فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُ

Noonu, def nañu fa ay aada yu Yàlla sant, te ñu sant leen ci seen def gi.

وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُ

Te ak ñoom, jàll nañu yoon yu yaatu yi jëm Taybah, sunu tukki ak seen gaaw mel ni xotti.

فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُ

Noonu, ci seen buntu, jàpp nañu ci barab bu jege, te géllu gu am doole gi dafa baax, sunu alal bu nekk ci tukki bi.

فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُ

Ba pare, gis nañu suufu Soxna si ﷺ, fa leer ak rafet gi ñoo bokk a wàcce seen bët ci màggal.

فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُ

Noonu, mel na ni màndarga gi, fu bët gi fekke, dafa soppiku di tool bu yor leer ak dund.

وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُ

Te mel na ni barab yi dafa rafet, seen ñaari càmmooñ yi ñu tëj ak mbubb mu xonq.

وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُ

Te mel na ni barab yi, ak ngelawu bëj-gànnaar ak bëj-saalum, dafa tasaaroo xejj bu neex bi ci seen biir.

فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُ

Noonu, su fekkee gis nga walla xejj nga seen barab yu kawe yi, leer dafa feeñ ci moom te xejj bu neex dafa tasaaroo.

أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُ

Lan mooy leer ak lan mooy rafet gi ñu gis bis bi Quba won nañu seen kër yi!

قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُ

Ay kàccam yu bari dafa génn ci moom te samay muñ dafa daw, noonu samay kàccam dafa di ndox mu bari te samay muñ dafa jéx mel ni doox.

فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُ

Noonu, gis nga tukki kat yi di daw ci bëgg jëm Taybah, di yëkkëti ay kàddu yu bari.

وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُ

Te mel na ni musiba walla metti dafa mënul a laal ñiy seeti.

كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُ

Benn yaram bu nekk ci ñoom dafa fees ak ñaan ak laaj, ak bëgg, ak wut.

وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُ

Ak xuru-xuru bu nga mën a xalaat ne seen dënn yi ñoo di picc yu yëkkëti ay kàddu yu ñu gëna def.

وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُ

Ak jooy gu tax bët gi di génn ndox, ak jooy gu rafet gu yëkkëti ci xol.

وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُ

Ak yaram yu mel ni ñu raxas leen ak xur-xur bu bari ci ragal gu mag.

وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُ

Ak kanam yu mel ni xamaleen dafa leen yor ak ay meloom, ci rus.

ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُ

Ak kàccam yu mel ni ñu yónnee leen ci bët yi ak niiru bu fees.

فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُ

Kon def nañu sunuy yëf fa sunuy bàkkaar di fa fàbbi, te sunuy aajo di fa mat.

وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُ

Te jàng nañu salawat ci ki gën a tedd ci mbindefu Yàlla, ci barab buñuy dégge te nangu jàng yooyu.

وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُ

Te tëx nañu ci dajeg gi, ndax ñata yoon la dajeg ku bëgg ak ki mu bëgg di ko tëx ba mu jaaxle?

وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُ

Te tëx nañu ci teddnga gi, ba wax ak jëf mënuñu woon a génn ci nun.

وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُ

Te dellu nañu, waaye sunuy xol di dellu ci moom ak bëgg bu rëy, te sunuy yaram di jéggi ci moom.

وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُ

Te may nañu bu baax li nu bëggoon, ndax sax ku baaxul ci maye mën na maye lu mu dencoon su aajo taxee.

يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُ

Yaa Abul Qasim ﷺ, samay waat yu dëggër dañuy jàpp ci sa sant ak sa màggal.

بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُ

Ci xam-xam bu la Yàlla jox, bu la Yàlla waxoon te amul ku ko bindal.

ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُ

Ci ngelawu penku bi jëndoon weer ngir dimbali la, dafa mel ni ngelaw li dafa neex te dégg sa ndigal.

وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُ

Ak Ali, bi nga ﷺ sufee ci bëtam, ñoom ñaar ñépp amoon ay feebaru bët.

فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُ

Kon gis na ak bëtu gëléem bu leer, ci xare bu gëléem gi doon raaya bu am ndam.

وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُ

Ak ñaari rayhaan yu neex yooyu, seen xejj génn ci yow, ñi Az-Zahra joxoon la ñu leen sàmm.

كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُ

Doon nga leen jàpp bu baax ci yow, ni bataaxu 'ya' di dencalee ñaari ponkam ci suufam.

مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُ

Ci ñaari seede, seen musiba yi suufus At-Taff ak Karbala mënuñu ma leen fàggal.

مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُ

Amul benn njiit bu sàmm sa wóor-wóor ci ñoom, te njiit yi wor nañu ànd ak yow.

أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُ

Jël nañu mbëggeel ak sàmm ci mbokk, def ko noonoo, te bon-bon bu neen bi feeñ na.

وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُ

Te seen xol yi dëgër nañu ci ñi suuf ak asamaan yépp jooyoon seen ñàkk.

فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُ

Kon jooyal leen lu nekk lu nga mën, ndax jooy bu nekk tuuti la ci kanamu musiba bu rëy boobu.

كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُ

Ci samay naqar ci ñoom, benn bés bu nekk mel ni Ashura la, te suuf bu nekk di Karbala.

آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُ

Yaa njabootu Yonent bi ﷺ, samay xol amul dal ak jàmm ci seen coono.

غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُ

Lu dul ne, jox na Yàlla samay yëf, te samay yëf yu ma jox Yàlla, mooy ma génn ci ayib yépp.

رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُ

Ñata bés ci Karbala, ci ku bon, Zaurā' fàbbi na ci ay bàkkaram.

وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُ

Te noon yi, dafa mel ni ku nekk ci ñoom ku daanu, doonoon saag buñu ubbi, ba mu nekk lu amul dara.

آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُ

Yaa njabootu Yonent bi ﷺ, yéen ñépp yéen ñu sell te baax, kon samay sant ak samay jooy ci yéen, yépp baax nañu te yelloo nañu.

أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُ

Man la Hassan ci seen sant, te su ma leen jooyee, kon man la Al-Khansa'.

سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُ

Yéen yéen jiite nit ñi ci ragal Yàlla, te ñeneen ñi, xaalis ak wurus ñoo leen jiital.

وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُ

Ak sa saaba yi, ñi ci sa gannaaw di ay jité ak ay wéy ci nun.

أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُ

Gere nañu xalifa ci diine ci sa gannaaw bu baax, te ku nekk ci ñoom yelloo na liggéey bi mu jël.

أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُ

Ñu am alal ci dëgg waaye ñu miskin ci addina, ay boroom xam-xam, ay njiit, ak ay kilifa.

زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُ

Bàyyi nañu addina, kon amul benn bëgg-bëgg bu rëy bu feeñ ci ñoom ci addina.

أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُ

Ci xare bi, ñu defoon dundug buur yi ñu xareeloon nekk lu yomb, te seen alal yu ñu jël ñu am solo.

كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُ

Ñépp ci seen àtte yi, amoon nañu cofeel ak dëgg, te ñépp yelloo nañu.

رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُ

Yàlla gëram na leen, te ñoom gëram nañu Ko, kon nan la lu bon di leen jege?

جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤوا

Ay mbooloo ñëw nañu, benn ci gannaaw beneen, di sàmm dëgg, te topp nañu yoonu Ibraahima bu jub bi.

ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُ

Musa ak Isa amunu ñu woon ay taalibe walla ay njiit seen baax yelloo ak saaba yi.

بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُ

Ci Abu Bakr, ki nit ñi toppoon ci sa dund gi ﷺ.

والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُ

Ak ki jité woon ci bésu Saqifah, bi nit ñi di wax ne musiba bu rëy la woon.

أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُ

Mu muccal diine ji bi mu jéggi woon ci coono yépp.

أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُ

Def na alal ngir sa gërëm, te amul benn màggal ci mayeem, te maye na lu bari, te dencul dara.

وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُ

Ak Abu Hafs (Umar), ki Yàlla feeñaloon diine ji ci moom, te taxoon noon yi di ragal.

والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُ

Te mooy kiy tax ñi sori Yàlla jege ko, te ñi jege ko sori ko.

عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُ

Umar ibn Khattab, kiy wax wax ju dogal, te àtteem jub na te mat na.

فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُ

Seytaane daw na ko, ndax mooy Al-Faruq, te sawara dafa gën a sori ci leeram gu ñóor.

وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُ

Ak Ibn Affan, boroom jëf yu baax yi nga xam ne seen njariñ ci Yonent bi ﷺ yàgg na.

حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُ

Fóon na pax, waajal xare bi, te joxe ay saraxam bi noon yi ko tere.

وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُ

Te bañ na a tawaf ci Kaaba gi, ndax kenn ci gungéy Yonent bi ﷺ amu fa woon.

فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُ

Kon loxo bu sell bu Yonentam bi ﷺ fay na ko loolu ak Baayaatu Ridwaan.

أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُ

Loolu mooy jikkoom ju rafet, jëf yi bari nañu ci baña def dara; yéene nañu ñi am jikko yu rafet!

وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُ

Ak Ali, mbokkum Yonent bi ﷺ, ku bëgg ak ku wóor ci moom mooy diiney sama xol.

وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُ

Ak njiitul mbokkam ci jëf yu tedd yi, ndax njiit yi jóge ci njaboot gi dañuy barkeel.

لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُ

Yóbbuloo wul ko wóor-wóor, ndax moom dafa mel ni jant bi amul benn mbóot.

وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُ

Ak yeneen sa saaba yi, ñi seen màgg ak seen wóor-wóor feeñ nañu ci nun ci seen daraja.

طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُ

Talha bu baax bi, ki mu ﷺ tànn muy benn gungé ci bis bi yeneen gungé yi daw.

وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُ

Ak sa taalibe Al-Zubayr, baayu ku tedd ki Asma jur.

وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُ

Ak ñaari ñu sell ñi, ñaari mbaax yi, Saad ak Saeed, su ñu limoo ñu sell ñi.

وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُ

Ak Ibn Awf, ku ànd ak yombal ci adduna bi ci joxe, te alalam taxoon na ko mu def loolu.

والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُ

Ak ki ñuy wax Abu Ubaydah, ki ñu wóor ñi jox ko wóor-wóor.

وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُ

Ak sa ñaari baay-tàkk, ñaari leer yu màgg yi ci asamaan su tedd si, te ci yaw la njariñ li jóge ci ñoom ñaar.

وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُ

Ak ndeyu ñaari sëtam yi, soxnaasu Ali, ak doomam yi, ak ñépp ñi mbubb mi ubb.

وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُ

Ak sa jabar yi, ñi am ndam ci nekk ci sa wóor-wóor ak sa taxawaay.

الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُ

Musal, musal! Ndax sama xol dafa nekk ci lu leer te di rëj-rëj ci bàkkaar yi ma def.

قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُ

Dama jàpp ci buumub sa mbëggeel, buum bi ñépp ñi di taxawu jàpp.

وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُ

Yàlla bañ na ne lu bon mën na ma dal, ndax ci yaw laa wuti musal.

قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُ

Yéene nañu la ci lépp lu nekk, ba sax lu gën a néew ci loolu dafa mel ni suuf su tàng ci sunuy xol.

وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُ

Ñëw nañu ci yaw, sunuy yaram sonn ci miskinn, ndax sonn gi mooy li nu yóbb ci alal.

وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُ

Te ci sunuy xol am na ay soxla yu nekk, yu mënul a mat ci lu dul ci sa loxo yu baax yi.

فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُ

Kon dimbali nu, yaw miy dimbali ak tawu yombal, su nit ñi sonnee ci jafe-jafe yi ﷺ.

وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُ

Ak ku baax ki tax sunuy coono di jeex, te musiba yi di feeñ.

يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُ

Yaw miy yëram jullit ñi, ba sax su ñi gën a yëram ci nit ñi fàtte seen doom.

يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُ

Yaw miy taxawu bàkkaarkat yi, ba sax su ñi amul bàkkaar di ragal seen bàkkaar.

جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُ

Baaxalal bàkkaarkat bi, te man rekk a di bàkkaarkat bi, waaye sama bañ gi mooy rus.

وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُ

Te jàppal ko ci sa taxawaay, tant que am na ci yaw lu mu am ci sa wóor-wóor ak sa àtte.

أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُ

Jëfam ak alalam tax na ko mu gaañu ci lu baax li ñu baax ñi ak ñu am alal ñi def.

كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُ

Benn bis bu nekk, bàkkaar yi di yéeg, te xëf-xëfam yi di diis ci seen kaw.

أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُ

Moom dafa gëm ci lekk lu bari, loolu di tax mu gaañu ci dox, ci kër gu ñi lekk lu bari di gaañu.

فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُ

Kon dafa jooy ci bàkkaaram ak xol bu dëgër, loolu tere ko bët yi, te jooyam nekk lu amul njariñ.

وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُ

Te dafa tàmbalee gëdd dogal bi, waaye amul benn njekk ci bàkkaarkat bi ci li dogal bi indi.

أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُ

Ay bàkkaar yu mel ni ay bor jàpp nañu ko, te ñi am bor yi di ko laaj ak dëgër.

ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُ

Amul benn fànn lu dul fànnu ku jàpp, muy ñaan walla ñaanal.

رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُ

Yéene na ne ay jëfam yu bon yi dinañu nekk dara ci baalug Yàlla.

أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُ

Ndax ay bàkkaram dañuy gis ni ay jëf yu baax, ba ñu ne wiiñ bu xonq bi sax dafa soppiku?

كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُ

Lépp lu nga jàpp, dundam dañuy soppiku, loolu nak di jaaxal ñi am xam-xam bu dëggër.

رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُ

Ñaata buntu ndox bu xooñ la nga ﷺ tuuf ci ndoxam, mu mujj di dex gu neex, gu yengu, ni Eufrat.

آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُ

Aah, ci li ma def, bu fekkoon ne sax tuuti ci bàkkaar bu mag dina doy!

أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُ

Maa ngi yakaar tuub gu sell, waaye naafëq ak wor ñoo nekk ci sama xol ak ci sama làmmiñ.

ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُ

Ana kañ la sama xol di jub, te sama yaram dafa weng te wengu ci sama magget ak ci sama woyof?

كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُ

Dama nekkoon ci néewu yëngu-yëngu gu ndaw, te gisu ma ba ma yéewu ba sama kaw-golo bi weex.

وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُ

Te dama wéy di topp tànki yeneen ñi, ba yoon wi ak topp gi gudd lool.

فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُ

Ginnaaw ñi yendu, te teewul nekk ci sama kanam, yoon yu jafe ak suuf su wow, su nekkul dara.

حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُ

Ñi yendu guddi, sant nañu ginnaaw seeni tukki, te ñi ginaaw, seeni ginaaw rek moo leen doy.

رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُ

Ab tukki la bu samaar di ma ci tere, su ma ko bëggee, ak nawet.

يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُ

Sama kanam gu tedd gi dafa bëgg a bañ tàngoor ak sedd, waaye dafa jafe lool a mucc ci sawara su tàng.

ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُ

Dama sonn lool ci li ma def, kon sama bés dafa xonk te sama guddi dafa ñuul.

وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُ

Te dama fàttaliku yërmande Yàlla, te mbég mi leer ci sama kanam fu mu jëm.

فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُ

Kon yaakaar ak ragal wéy nañu ci sama xol, ndax ragal ak yaakaar ñoo am lu ñu neub.

صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُ

Saa, bu la yàqul su fekkee ne woyof nga ci topp, te ñi dëgër ñoo ko jël.

إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُ

Ci dëgg, Yàlla am na yërmande, te ñi gën a yelloo ci yërmandeem ñoo di ñi woyof.

فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُ

Kon des ci digg ñi weng ci buntu ginaar gi, ndax ci dellu gi, ki weng dina gën a gaaw.

لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُ

Bu la nekkul nga wax, ci bëgg-bëgg, "Tàndarmaam dafa am doom, te sama tàndarma dafa wow."

وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُ

Te defal jëf yu baax yi nga mën, ndax sax doom yu bari mën nañu rot.

وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُ

Kon, ci bëgg Yonent bi ﷺ, seetal gëramu Yàlla, ndax ci bëgg gi ñu ko bëgg, gëram ak njariñ ñoo fa nekk.

يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُ

Yaw Yonentub Jàngale ﷺ, lii mooy ñaaxu ku sonn lool, ku bàkkaar yàqale.

يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُ

Dafa wax ne dafa bëgg, te teewul di digal lu bon, te ana nu ma mën a xaar sama bëgg-bëgg gu dëggu?

أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُ

Ban bëgg gu dëggu moo mën a génn ci ku bëtëm di jëm ci néew, te sa nataal bu barkeel ﷺ di feeñ?

ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُ

Yalla xamoon na ndax lii ci bàkkaar bu mag la, walla ay cér yu ñu bindal ñi bëgg lool.

إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُ

Su fekkee ne sama bàkkaar bu mag moo ma tëj ci gis la ﷺ, kon garab gu sama xol di wér dafa jafe lool.

كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُ

Naka la xolu ku bëgg mën a yàqoo ci bàkkaar, te sa fàttaliku gu rafet ﷺ di ko leeral?

هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُ

Lii mooy sama wéradi, te yaw ﷺ yaa di sama fajkat, ndax amul wéradi ci xol bu la neub.

ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُ

Te ci ndam la nekk ma mën a wax la sama coono ﷺ, coono bu jëm ci yaw te di itam ay yelleef.

ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُ

Dama ci duggal ay sant, ci loolu sant ak déglu gi neex nañu su ñu jëmee ci yaw ﷺ.

قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُ

Jafe na ma jéem a sant la ﷺ te Mim, Dal, ak Ha duñu ma ci dimbali.

حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُ

Sama yelleef la ci yaw ﷺ ma xëccoo ak ñi bind woy, ñi seeni ndab daanu ci sama ndab ci bind woy.

إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُ

Ci dëgg, am naa tiis bu dëgër, ndax yeneen bindkat yi da ñoo xëccoo ak man ci njariñi sa sant ﷺ.

ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُ

Sama xol am na bëgg bu bari ci yaw ﷺ, waaye ana nu sama làmmiñ mën a yegg ci sant la loolu?

فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُ

Kon, fayal xel mu neex ci sant la ﷺ, xam ne sant boobu leer la.

حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُ

Dafa ràbb ci bind woy yére yu rafet ngir yaw ﷺ, yére yooyu ñi ràbb ci Sana'a mënunu ko ràbb.

أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُ

Bindam dafa def ba perle yi doyadi, ba loxo yu xam ak yu xamul ñoo bokk ci bind gi.

فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُ

Kon nangu ko, yaw ku gën a wax ci nit ñi ﷺ, ku wax liitaru Dad ak matale gu mel ni liitaru Zha dafa ko tiis.

أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُ

Mën naa matale sa sant ﷺ ci wax rek ay aay yu sell, te sama doole woyof na, te ana matale gu dëggu gi?

أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُ

Walla ma xëccoo ak ñoom ci ay aay yu sell ci askanu Yonent bi ﷺ, naka la ñi xamul def ba jàpp ma!

ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُ

Yaa moom mbooloo mi Yonnant yépp ñeewantoon, bi nga leen fekkee.

لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُ

Duñu ragal yàqqu ginnaaw bi nga dem, ndaxte am nañu ci nun boroom xam-xam yi donn leeru sa njub gi.

فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُ

Ay-tëg yu Yonnant yi jàll nañu, waaye sa ay-tëg yi nekk ci nit ñi duñu jeex.

والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُ

Te karama yi ñu wone, ay kàttan lañu yu waliw yi amoon ci sa yombal gi.

إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُ

Ci sa ay-tëg yi la bokk nekk gi ñu mënul a la wax, ndaxte kenn mënul a la lim ba jeex.

كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُ

Naka la wax mën a jàpp sa jikko yu rafet yi, te ndoxum géej yu néew yi mën a wow?

ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُ

Duma wut lu am diggante ci sa waxiin, doon na ne wax am na diggante ak jeex.

إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُ

Sa màgg gi mooy jamono ji, te sa ay-tëg yi mooy waxtu yi ñuy lim.

لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُ

Waxuma lu bare ci lim sa sant, doon na ne sama yéene mooy wax lépp.

غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُ

Waaye man, mar na ci mbëggeel bu dëgër, te lu néew du ma dindi mar.

فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُ

Jàmm na la ﷺ, mu di lu sax ci Yàlla, te ci loolu sa màgg gi sax.

وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُ

Te jàmm na la ﷺ ci yaw ci sa bopp, ndaxte kenn du la egale ci jàmm jooju.

وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُ

Te jàmm ci lépp lu Yàlla sàkk, ngir mbooloo yi dund ci sa fàttaliku.

وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُ

Te julli gu mel ni misk, ngelaw gu bëj-gànnaar walla gu nekk ci diggante gi yóbb ko ci yaw ﷺ.

وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُ

Te jàmm ci sa bàmmeel ﷺ, ba suufam su nooy, su xàjj-xàjj di na xoox.

وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُ

Te sant gu ma joxe balaa ma ñaan, ndaxte amuma woon alal.

ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُ

Naka la ki jaamu Yàlla taxawal julli gi ci matale, te lépp taxaw ci Boroomam!