القصيدة المُضَرِيَّة

في الصلاة على خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

قصيدة في الصلاة والسلام على النبي ﷺ، مطلعها «يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ»، جمع فيها البوصيري ألوانًا من التعداد البديع في الصلاة على النبي ﷺ بعدد الحصى والثرى وقطر الماء وورق الأشجار، وختمها بالدعاء والترضي عن الخلفاء الراشدين. وقد تلقّتها الأمة بالقبول وحُفظت في مجالس الذكر شرقًا وغربًا.

Al-Xasida Al-Mudariyya — Imaam Sharfuddiin Al-Buusiri

Ab woy bu ñuy sant Yonnant bi ﷺ, bu ubbeeku ci 'Yaa Boroom, barkeelal Ki Yàlla tànn ci Muḍar.' Ci woy wii, Al-Buusiri def na ci ay lim yu rafet yu sant Yonnant bi ﷺ, yu bari ni doj yi, suuf si, tooyug taw bi ak xobub garab yi, te mu tëj ko ci ñaan ak gërëm xalifa yu jub yi. Mbooloo mi nangu na ko te ñu ngi koy woy ci dajaloo yu zikr yi ci àddina si yépp.

يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ
وَالأَنْبِيا وَجَميعِ الرُّسْلِ مَا ذُكِرُوا

Yaa Boroom bi, Yalla na nga julli ci Ki ñu Tànn ci Mudar ﷺ, ak ci Yonent yépp ak ndaw yépp fu ñu leen tuddee.

وَصَلِّ رَبِّ عَلَى الهَادِي وَشِيْمَتِهِ
وَصَحْبِهِ مِنْ لِطَيِّ الدِّينِ قدْ نَشَرُوا

Te julli, Yaa Boroom bi, ci Jitékat bi ak ci jikkoom ju rafet ja, ak ay saabaam ñi tasaare diine ju sell ja ak fulla.

وَجاهَدُوا مَعَهُ في اللهِ وَاجْتَهَدُوا
وهاجَرُوا ولَهُ آوَوْا وَقَدْ نَصَرُوا

Ñu xeex ak moom ngir Yalla, te def seen kàttan, te tuxu, te dëkkal ko, te dimbali ko bu wóor.

وبَيَّنُوا الْفَرْضَ وَالمَسْنُونَ وَاعْتَصَبُوا
للهِ وَاعْتَصِمُوا باللهِ وَانْتَصَرُوا

Ñu leerale farata yi ak sunna yi, te bokk benn ngir Yalla, te dëgër ci Yalla, te am ndam.

أزْكَى صَلاَةٍ وأتماها وَأَشْرَفَها
يُعِطِّرُ الكَوْنُ رَيَّا نَشْرها العَطِرُ

Julli ju gën a sell, ju gën a mat, ju gën a tedd, joo xam ne xejam day xejj àddina sépp.

مَفْتُوقَةً بِعَبِيرِ الْمِسْكِ زَاكِيةً
مِنْ طِيبها أَرَجُ الرَّضْوَانِ يَنْتَشِرُ

Bu ñu boole ak xejju misk bu sell, ci neex-neexam xejju gërëmul Yalla di tasaaroo.

عَدَّ الْحَصَى وَالثَّرَى والرَّمْلِ يَتْبَعُهَا
نَجْمُ السَّماءِ وَنَبْتُ الأَرْضِ والمَدَرُ

Julli ju tollu ni limu doj yi, suuf si ak sàndax si, te topp ci biddiwu asamaan yi, ak garab yu suuf si ak ay potoom.

وَعَدَّ ما حَوَتِ الأُشْجَارُ منْ وَرَقٍ
وكُلِّ حَرْفٍ غَدَا يُتْلَى وَيُستَطَرُ

Ak ju tollu ni limu xob yi ci garab yépp, ak bataaxu bu nekk bu ñu jàng te bind.

وَعَدَّ وَزْنَ مَثاقِيلِ الْجِبالِ كَذَا
يلِيهِ قَطْرُ جَمِيعِ الماءِ والمَطَرُ

Ak ju tollu ni pondu doj yu mag yi, te topp ci tóor-tóoru ndox mi ak taw bi.

وَالطَّيْرِ وَالوَحْشِ وَالأسْماكِ مَعْ نَعَمٍ
يَتْلُوهُمُ الجِنُّ وَالأمْلاكُ وَالبَشَرُ

Ak ju tollu ni limu picc yi, rab yi, jën yi ak mala yi, te topp ci jinne yi, malaaka yi ak nit ñi.

والذَّرُّ والنَّمْلُ معَ جَمْعِ الحُبُوبِ كَذَا
والشَّعْرُ والصُّوفُ والأَرْياشُ والوَبَرُ

Ak ju tollu ni limu xur-xur yi ak reen yi, ak pepp yépp, ak kawar gi, wóol gi, peññ yi ak wóobër gi.

وما أحاطَ بهِ العِلْمُ المُحِيطُ وَما
جَرَى بهِ القَلَمُ المَأمُونُ وَالقَدَرُ

Ak ju tollu ni lépp lu xam-xam bu yaatu bi jàpp, ak lépp lu xalima bu wóor bi bind, ak lépp lu dogal bi dogal.

وعَدَّ نَعْمَائِكَ اللاتِي مَنَنْتَ بِهَا
عَلَى الخلائِقِ مُذْ كانُوا وَمُذْ حُشِرُوا

Ak ju tollu ni limu sa barke yi nga may mbindéef yépp, ba ci seen juddu ba ci seen yeesal.

وعَدَّ مِقْدَارِهِ السَّامِي الَّذي شَرُفَتْ
بهِ النَّبِيُّونَ والأمْلاكُ وافْتَخَرُوا

Ak ju tollu ni darajaam ju kawe ja, joo xam ne Yonent yi ak malaaka yi dañoo am ci moom teraanga te am ci moom taxawaay.

وعَدَّ ما كانَ في الأكْوانِ يا سَنَدِي
وما يَكُونُ إلَى أنْ تُبْعَثَ الصُّوَرُ

Ak ju tollu ni lépp lu amoon ci àddina yi, Yaa sama wërsëg, ak lépp lu di am ba ci yeesalu mbindéef yépp.

في كُلِّ طَرْفَةِ عَيْنٍ يَطْرِفُونَ بِها
أهْلُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ أوْ يَذَرُ

Ci bépp bët-bët bu ñi dëkk asamaan yi ak suuf yi di bët-bëtu walla di xool.

مِلْءُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ مَعْ جَبَلٍ
والْفَرْشِ والعَرْشِ والكُرْسِي وَما حَصَرُوا

Fees asamaan yi ak suuf yi, ak doj yi, ak yaatalu suuf si, ak Aras bi, ak Kursi bi, ak lépp lu ñu jàpp.

ما أَعْدَمَ اللهُ مَوْجُوداً وَأَوْجَدَ
مَعْدُوماً صَلاَة دَوَاماً لَيْسَ تَنْحَصِرُ

Fii Yalla di bañ a far lu am, te di indi lu amul woon, Yalla na julli yooyu sax te amul dayo.

تَسْتَغْرِقُ العدَّ مَعْ جَمعِ الدُّهورِ كَمَا
يُحِيطُ بالحَدِّ لا تُبْقِي ولا تَذَرُ

Julli yooyu dañuy jàpp lim yépp ci jamono yépp, ni ñuy wër dayo yépp, bañ a bàyyi dara.

لا غايَةً وَانتِهَاءً يَا عَظِيمُ لَها
ولا لَهُم أمَدٌ يُقْضَى وَيُنْتَظَرُ

Yaa Ki Mag, julli yooyu amul dayo ak njël, te amul jamono ju ñuy matal walla ñuy xaar.

مَعَ السَّلامِ كَمَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
رَبَا وضاعَفَها والفَضْلُ مُنْتَشِرُ

Ak jàmm ci moom, bu ñu yokk te gën a bari lim, ndax yombalam ju amul dayo day tasaaroo.

وَعَدَّ أَضْعَافِ مَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
مَعْ ضِعْفِ أَضْعافِهِ يَا مَنْ لَهُ الْقَدَرُ

Ak jàmm jooju bu ñu ko yokk ay yoon yu bari, te gën ko a yokk, Yaa Ki am kàttan ak dogal.

كَمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى سَيِّدِي وكَمَا
أمَرْتَنا أنْ نُصَلِّي أنْتَ مُقْتَدِرُ

Def ko ni nga ko bëgge te gërëm ko, Yaa sama Boroom, te ni nga ñu santee ñu julli, ndax yaw yaa am kàttan.

وَكُلُّ ذلِكَ مَضْرُوبٌ بِحَقِّكَ في
أنْفاسِ خَلْقِكَ إنْ قَلُّوا وَإنْ كَثُرُوا

Lépp loolu na ñu ko yokk ci sa sañ-sañ, ci limu xéefu sa mbindéef yi, bu ñu néew walla bu ñu bari.

يَارَبِّ واغْفِرْ لِتَالِيها وسامِعِها
وَالمُرْسَلِينَ جَمِيعاً أَيْنَمَا حَضَرُوا

Yaa Boroom bi, baal ki di jàng xasaida gi ak ki koy déglu, ak ndaw yépp fu ñu nekk.

وَوَالِدينَا وأَهْلِينا وَجِيرَانِنَا
وَكُلُّنا سَيِّدِي لِلْعَفْوِ مُفْتَقِرُ

Te baal sunuy waajur, sunuy njaboot, ak sunuy dëkkandoo, ndax ñun ñépp, Yaa sama Boroom, dañoo soxla sa baal.

وقَدْ أَتَتْ بِذُنُوبٍ لاَ عِدَادَ لَها
لكِنْ عَفْوَكَ لا يُبْقى ولا يَذَرُ

Bu ñu ñëwee ak bàkkaar yu amul lim, sa baal gu amul dayo du bàyyi dara te du jéggal dara.

والهَمُّ عَنْ كُلِّ ما أَبْغِيهِ أَشْمَلَنِي
وقَدْ أَتَى خاضِعاً وَالقَلْبُ مُنْكَسِرٌ

Jaaxan ci lépp lu ma bëgg moo ma wër, te ma ñëw ci yaw ak yéwénte ak xol bu tàcc.

أَرْجُوكَ يَا رَبِّ في الدَّارَيْنِ تَرْحَمُنا
بِجَاهِ مَنْ فِي يَدَيْهِ سَبَّحَ الحَجَرُ

Ma ngi la ñaan, Yaa Boroom bi, nga yërëm ñu ci àddina ak allaaxira, ci darajaam ki doj bi sant Yalla ci loxoom.

يَا رَبِّ أَعْظِمْ لَنا أجْراً وَمَغْفِرَةً
لأَنَّ جُودَكَ بَحْرٌ لَيْسَ يَنْحَصِرُ

Yaa Boroom bi, may ñu yool bu bari ak baal, ndax sa yombal gi day géej gu amul dayo.

وكُنْ لَطِيفاً بِنَا في كلِّ نَازِلَةٍ
لُطْفاً جَمِيلاً بهِ الأهْوَالُ تَنْحَسِرُ

Te yombalal ñu ci bépp musiba, ak yombal gu rafet goo xam ne tiis yépp ak coono yépp dañuy génn.

بالمُصْطَفَى المُجْتَبَى خَيْرِ الأنامِ ومَنْ
جَلاَلَةً نَزَلَتْ في مَدْحِهِ السُّوَرُ

Ci daraja Al-Mustafa ﷺ, Ki ñu Tànn, gën ji mbindéef, ki Alxuraan wàcc ay saar ngir sant ko.

ثُمَّ الصَّلاَةُ عَلَى المُخَتارِ ما طَلَعَتْ
شَمْسُ النَّهارِ وما قَدْ شَعْشَعَ الْقَمَرُ

Kon julli na nekk ci Ki ñu Tànn ﷺ, fii jant bi di fenk ci bëcëg bu nekk ak weer wi di leer.

ثُمَّ الرِّضَا عَنْ أبي بَكْرٍ خَلِيفَتِهِ
مَنْ قَامَ مِنْ بَعْدِهِ لِلدِّينِ يَنْتَصِرُ

Kon Yalla na gërëm Abuu Bakar, ki ko wuutu, ki taxaw ci ginaawam ngir dëgëral diine ji.

وَعَنْ أَبِي حَفْصٍ الفَارُوقِ صاحِبِهِ
مَنْ قَوْلُهُ الْفَصْلُ في أحْكامِهِ عُمَرُ

Ak Yalla na gërëm Abuu Hafs Al-Farooq, saabaam Omar, ki ay àtteem di wóor.

وَجُدْ لِعُثْمَانَ ذِي النورَيْنِ مَنْ كَمُلَتْ
لَهُ المَحَاسِنُ في الدَّارَيْنِ والظَّفَرُ

Te yombalal Usmaan Dhun-Nurayn, ki matale ci àddina ak allaaxira, te am ndam.

كَذَا عَلِيٌّ مَعَ ابْنَيْهِ، وَأُمِّهِمَا
أَهْلِ العَبَاءِ، كَمَا قَدْ جَاءَنَا الخَبَرُ

Ak nonu, Ali, ànd ak ñaari doomam yu góor ak seen yaay — ñi bokk ci mbooloom mbubb mi — ni xibaar bi ñu ko jotelee.

كَذَا خَدِيجَةُ الكُبْرَى الَّتِي بَذَلَتْ
أَمْوَالَهَا لِرَسُولِ اللهِ يَنْتَصِرُ

Ak nonu, Xadiija gu màgg gi, ki joxe alalam ngir Yonnentub Yalla bi am ndimbal te am ndam.

وَالطَّاهِرَاتُ نِسَاءُ المُصْطَفَى، وَكَذَا
بَنَاتُهُ، وَبَنُوهُ، كُلَّمَا ذُكِرُوا

Ak soxna yu selli Yonnent bi ñu tànn; ak nonu ay doomam yu jigeen ak ay doomam yu góor, saa su ñu leen tuddee.

سَعدٌ سَعِيدُ بنُ عَوْفٍ طَلْحَةٌ وَأَبُو
عُبَيْدَةَ وَزُبَيْرٌ سادَةٌ غُرَرٌ

Ak Saad, Said ibn Awf, Talha, Abuu Ubayda ak Zubayr, ñépp ay kilifa yu tedd te màgg.

وَالآلِ وَالصَّحْبِ والاتْبَاعِ فاطِمَةٌ
ما حَنَّ لَيْلُ الدَّيَاجِي أَوْ بَدَا السَّحَرُ

Ak ci njaboot gi, saaba yi ak toppkatu yi, Fatimata bokk ci, fii guddi gu ñuul gi di xaar suba walla leeru suba gi di feeñ.