نَهْجُ البُرْدَة

ريمٌ على القاعِ بين البانِ والعَلَمِ — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)

عارض بها أمير الشعراء أحمد شوقي بردةَ البوصيري على وزنها ورويّها، فجاءت من أبدع ما قيل في المديح النبوي في العصر الحديث، وقد أُنشدت وتُغنّيت في المشارق والمغارب.

Nahjul Burda — Ahmad Shawqi, Buurub Woykat yi

Buurub Woykat yi, Ahmad Shawqi, moo bind woy wii ngir roy Burda gu Al-Buusiri gi, te topp ci ay waxam ak ay rimaam. Woy wii bokk na ci woy yu tagg Yonnant bi ﷺ yu gën a màgg ci jamono jii, te ñu ngi koy woy te di ko bëgg ci penku ak ci sowu.

ريمٌ عَلى القاعِ بَينَ البانِوَالعَلَمِ
أَحَلَّ سَفكَ دَمي في الأَشهُرِ الحُرُمِ

Benn rëy-rëy bu nekk ci tefeñ gi, diggante garab yu gudd yi ak tund bi, moo may jox ndigal ma wari sama deret ci weer yu sell yi.

رَمى القَضاءُ بِعَينَي جُؤذَرٍ أَسَداً
يا ساكِنَ القاعِ أَدرِك ساكِنَ الأَجَمِ

Mbay mi, jaarale ko ci bët yu rëy-rëy bu ndaw, dafa sànni gaynde; Yaw mi dëkk ci tefeñ gi, gaawal nga dimbali ki dëkk ci allu mbëggeel gi.

لَمّا رَنا حَدَّثَتني النَفسُ قائِلَةً
يا وَيحَ جَنبِكَ بِالسَهمِ المُصيبِ رُمي

Bi mu ma xool, sama xol dafa ma wax ne: "Awaay sa wet, ndax saaxu bu baax bi dafa la jàpp!"

جَحَدتُها وَكَتَمتُ السَهمَ في كَبِدي
جُرحُ الأَحِبَّةِ عِندي غَيرُ ذي أَلَمِ

Dama ko bañoon te neub saaxu bi ci sama féyit, ndax gaañu yu soppe yi, ci man, amuñu metit.

رُزِقتَ أَسمَحَ ما في الناسِ مِن خُلُقٍ
إِذا رُزِقتَ اِلتِماسَ العُذرِ في الشِيَمِ

Yaa ﷺ amoon jikko yi gën a baax ci nit ñi, rawatina bi ñu la joxee xel mu la may nga jëlal nit ñi njubblu ci seen jikko.

يا لائِمي في هَواهُ وَالهَوى قَدَرٌ
لَو شَفَّكَ الوَجدُ لَم تَعذِل وَلَم تَلُمِ

Yaw mi may lajj ci sama mbëggeel, te mbëggeel dafa nekk mbay, bu la cofeel bi sonnale woon, doo ma lajj, doo ma yedd.

لَقَد أَنَلتُكَ أُذناً غَيرَ واعِيَةٍ
وَرُبَّ مُنتَصِتٍ وَالقَلبُ في صَمَمِ

Dama la jox nopp bu déggul bu baax, te bari na ku déglu bu baax te xol bi dafa dëggër.

يا ناعِسَالطَرفِ لا ذُقتَ الهَوى أَبَداً
أَسهَرتَ مُضناكَ في حِفظِ الهَوى فَنَمِ

Yaw mi am bët yu nelaw, na nga bañ a xam mbëggeel mukk, ndax yaa tax sa soppe bi sonn, te nelawul ci sargal mbëggeel gi, kon nelawal.

أَفديكَ إِلفاً وَلا آلو الخَيالَ فِدىً
أَغراكَ باِلبُخلِ مَن أَغراهُ بِالكَرَمِ

Dinaa la saraxoo, sama soppe, te duma bañ a saraxoo sama xalaat; ku la yobbu ci baña joxe, te moom lañu yobbu ci joxe?

سَرى فَصادَفَ جُرحاً دامِياً فَأَسا
وَرُبَّ فَضلٍ عَلى العُشّاقِ لِلحُلُمِ

Dafa dem ba gis gaañu gu yàgg, mu faj ko, te bari na yiw ci soppe yi ci muñ.

مَنِ المَوائِسُ باناً بِالرُبىوَقَناً
اللاعِباتُ بِروحي السافِحاتُ دَمي

Ñan ñoo di jigéen ñi di yëngu ni garab yu gudd yi ci tund yi ak ni lances yu xaw a gudd, ñi di fo ak sama ruu te di wari sama deret?

السافِراتُ كَأَمثالِ البُدورِ ضُحىً
يُغِرنَ شَمسَ الضُحى بِالحَليِ وَالعِصَمِ

Ñooñu ñoo di ñi génn seen kanam, mel ni weer yu mat ci diggu bëcëg, seen takk-takk ak seen loxo-takk di tax jant bi sax di ñeew.

القاتِلاتُ بِأَجفانٍ بِها سَقَمٌ
وَلِلمَنِيَّةِ أَسبابٌ مِنَ السَقَمِ

Ñooñu ñoo di raykat yi ak bët yu am feebar, ndax dee dafa am ay sabab yu jóge ci feebar.

العاثِراتُ بِأَلبابِ الرِجالِ وَما
أُقِلنَ مِن عَثَراتِ الدَلِّ في الرَسَمِ

Ñooñu ñoo di ñi di tax xelu góor ñi di sàcc, te ñoom duñu wàññi seen yëngu-yëngu yu neex yi ci seen melokaan.

المُضرِماتُ خُدوداً أَسفَرَت وَجَلَت
عَن فِتنَةٍ تُسلِمُ الأَكبادَ لِلضَرَمِ

Ñooñu ñoo di ñi di taal, ak seen létt yu génn te leer, di feeñal fitna gu joxe xol yi ci cofeel gu tàng.

الحامِلاتُ لِواءَ الحُسنِ مُختَلِفاً
أَشكالُهُ وَهوَ فَردٌ غَيرُ مُنقَسِمِ

Ñooñu ñoo di ñi yor rafet-gu-yoru gi, seen melokaan yi wuute, waaye rafet-gu-yoru gi dafa benn te du séddaliku.

مِن كُلِّ بَيضاءَ أَو سَمراءَ زُيِّنَتا
لِلعَينِ وَالحُسنُ في الآرامِ كَالعُصُمِ

Jigéen bu weex walla bu ñuul, ñu raxass ko ngir bët, seen rafet-gu-yoru gi, ni rëy-rëy yi, dafa mel ni ay taali.

يُرَعنَ لِلبَصَرِ السامي وَمِن عَجَبٍ
إِذا أَشَرنَ أَسَرنَ اللَيثَ بِالغَنَمِ

Ñooñu ñoo di tax bët bu gën a gudd di tiit, te lu yéeme la, bu ñu yëngoo, dañuy jàpp gaynde bi ak xar yi.

وَضَعتُ خَدّي وَقَسَّمتُ الفُؤادَ رُبيً
يَرتَعنَ في كُنُسٍ مِنهُ وَفي أَكَمِ

Dama teg sama létt te séddale sama xol ci ay tund, fu ñuy lekk ci ay kër ak ci ay tund.

يا بِنتَ ذي اللَبَدِ المُحَمّى جانِبُهُ
أَلقاكِ في الغابِ أَم أَلقاكِ في الأُطُمِ

Yaw doom ji am létt bu ñu aar, dinaa la gis ci all bi walla dinaa la gis ci kër gu dëgër gi?

ما كُنتُ أَعلَمُ حَتّى عَنَّ مَسكَنُهُ
أَنَّ المُنى وَالمَنايا مَضرِبُ الخِيَمِ

Xamuma woon, ba kër gi feeñ, ne bëgg-bëgg yi ak dee yi dañuy samp seen tànt ci benn barab.

مَن أَنبَتَ الغُصنَ مِن صَمصامَةٍ ذَكَرٍ
وَأَخرَجَ الريمَ مِن ضِرغامَةٍ قَرِمِ

Ku tax garab gu ndaw gi di sax ci jaasi bu dëgër, te génne rëy-rëy bi ci gaynde gu tàng?

بَيني وَبَينُكِ مِن سُمرِ القَنا حُجُبٌ
وَمِثلُها عِفَّةٌ عُذرِيَّةُ العِصَمِ

Diggante man ak yaw am na ay pàng yu jaasi yu ñuul, ak seen sell-sell gu jigéen gu dëgër.

لَم أَغشَ مَغناكِ إِلّا في غُضونِ كِرىً
مَغناكَ أَبعَدُ لِلمُشتاقِ مِن إِرَمِ

Mukk duma la seeti ci sa kër lu dul ci sama nelaw, ndax sa kër dafa gën a sori ci ku la bëgg, gën a sori Iram.

يا نَفسُ دُنياكِ تُخفى كُلَّ مُبكِيَةٍ
وَإِن بَدا لَكِ مِنها حُسنُ مُبتَسَمِ

Yaw sama xol, sa àddina dafa neub lépp lu tax a jooy, ba sax bu la rafet-gu-yoru gu reetaan feeñee ci moom.

فُضّي بِتَقواكِ فاهاً كُلَّما ضَحِكَت
كَما يَفُضُّ أَذى الرَقشاءِبِالثَرَمِ

Ci sa ragal Yàlla, ubbi ko gémmiñam bu mu reetaan, ni ñuy ubbe gémmiñu jaan bu bon bi ak bëñam.

مَخطوبَةٌ مُنذُ كانَ الناسُ خاطِبَةٌ
مِن أَوَّلِ الدَهرِ لَم تُرمِل وَلَم تَئَمِ

Dafa nekk ku ñu yéene seey ak moom, ba nit ñi tàmbali di yéene seey, te ci tàmbalig jamono, mukk mu nekk jëkkër-ji-faatu walla doom-ji-faatu.

يَفنى الزَمانُ وَيَبقى مِن إِساءَتِها
جُرحٌ بِآدَمَ يَبكي مِنهُ في الأَدَمِ

Jamono dina jàll, waaye ci ay bon-bonam, gaañu dina des ci Aadama, mu di ci jooy ci yaramam.

لا تَحفَلي بِجَناها أَو جِنايَتِها
المَوتُ بِالزَهرِ مِثلُ المَوتِ بِالفَحَمِ

Bu la yéeme ci ay doomam walla ay bàkkaar, ndax dee ci diggante ràpp yi dafa mel ni dee ci diggante kafe yi.

كَم نائِمٍ لا يَراها وَهيَ ساهِرَةٌ
لَولا الأَمانِيُّ وَالأَحلامُ لَم يَنَمِ

Ñaata ku nelaw te gisul ko mu di yewwu, bu dul woon yéene yi ak gént yi, du nelaw.

طَوراً تَمُدُّكَ في نُعمى وَعافِيَةٍ
وَتارَةً في قَرارِ البُؤسِ وَالوَصَمِ

Yenn saa yi, dafa la jox njàng ak wér-gu-yaram, te yenn saa yi, dafa la sànni ci metit ak rus.

كَم ضَلَّلَتكَ وَمَن تُحجَب بَصيرَتُهُ
إِن يَلقَ صابا يَرِد أَو عَلقَماً يَسُمُ

Ñaata yoon la la yóbbu ci rëcc, te ku ñu neub bëtam, bu gisoon lu wex, dina naan, walla mu naan lu bon.

يا وَيلَتاهُ لِنَفسي راعَها وَدَها
مُسوَدَّةُ الصُحفِ في مُبيَضَّةِ اللَمَمِ

Awaay sama xol, dafa tiit te sonn ci téere yu ñuul yi ci diggante kawar yu weex yi.

رَكَضتُها في مَريعِ المَعصِياتِ وَما
أَخَذتُ مِن حِميَةِ الطاعاتِ لِلتُخَمِ

Dama ko bàyyi mu daw ci toolu bàkkaar yi, te jëlu ma dara ci bañ-bàkkaar yi ngir bañ a sonn.

هامَت عَلى أَثَرِ اللَذّاتِ تَطلُبُها
وَالنَفسُ إِن يَدعُها داعي الصِبا تَهِمِ

Dafa wër di topp neex-neex yi, te xol bi, bu ko woowu cofeel bi woowoo, dina gaaw.

صَلاحُ أَمرِكَ لِلأَخلاقِ مَرجِعُهُ
فَقَوِّمِ النَفسَ بِالأَخلاقِ تَستَقِمِ

Jubluwaayu sa mbir yi dafa jóge ci jikko yu baax yi, kon jubbal sa xol ak jikko yu baax yi, mu jub.

وَالنَفسُ مِن خَيرِها في خَيرِ عافِيَةٍ
وَالنَفسُ مِن شَرِّها في مَرتَعٍوَخِمِ

Xol bi, ci ay baaxam, dafa nekk ci wér-gu-yaram gu gën a baax, te xol bi, ci ay bon-bonam, dafa nekk ci tool bu bon.

تَطغى إِذا مُكِّنَت مِن لَذَّةٍ وَهَوىً
طَغيَ الجِيادِ إِذا عَضَّت عَلى الشُكُمِ

Dafa jàll dayo bu ñu ko joxee neex-neex ak cofeel, ni fas yu gaaw yi di jàll dayo bu ñu leen joxee seen gémmiñ.

إِن جَلَّ ذَنبي عَنِ الغُفرانِ لي أَمَلٌ
في اللَهِ يَجعَلُني في خَيرِ مُعتَصِمِ

Bu sama bàkkaar gënnee màgg ba du baal, am naa yéene ci Yàlla, mu def ma ci barab bu gën a baax.

أَلقى رَجائي إِذا عَزَّ المُجيرُ عَلى
مُفَرِّجِ الكَرَبِ في الدارَينِ وَالغَمَمِ

Dinaa sànni sama yéene, bu dimbalikat yi néewee, ci ki di faj metit yi ak tiis yi ci ñaari àddina yi.

إِذا خَفَضتُ جَناحَ الذُلِّ أَسأَلُهُ
عِزَّ الشَفاعَةِ لَم أَسأَل سِوى أُمَمِ

Su ma sukkandikoo ci yërmandeem ﷺ ngir ñaan ko daraja safaara, du ma ñaan lu dul muccu askan yi.

وَإِن تَقَدَّمَ ذو تَقوى بِصالِحَةٍ
قَدَّمتُ بَينَ يَدَيهِ عَبرَةَ النَدَمِ

Te su boroom ragal Yàlla jébbaloo jëf ju baax, man de, lu ma ko jébbal lu dul xol bu naqari ak i yaram.

لَزِمتُ بابَ أَميرِ الأَنبِياءِ وَمَن
يُمسِك بِمِفتاحِ بابِ اللَهِ يَغتَنِمِ

Dama dëgër ci buntu Amiirul Anbiyaa ﷺ, ndax ku am céeju buntu Yàlla, dafa am lu mu am.

فَكُلُّ فَضلٍ وَإِحسانٍ وَعارِفَةٍ
ما بَينَ مُستَلِمٍ مِنهُ وَمُلتَزِمِ

Ndax mbooleem yiw, jëf ju baax ak xam-xam, ci ñaar lañuy dox: ñi ko jël ak ñi ko dëgër.

عَلَّقتُ مِن مَدحِهِ حَبلاً أُعَزُّ بِهِ
في يَومِ لا عِزَّ بِالأَنسابِ وَاللُحَمِ

Dama jàpp ci yëgle gu ko ﷺ gërëm, ngir ma ci am daraja ci bis bu amul daraja ci askan walla mbokk.

يُزري قَريضي زُهَيراً حينَ أَمدَحُهُ
وَلا يُقاسُ إِلى جودي لَدى هَرِمِ

Sama woy, su ma ko ﷺ gërëmee, dafay wàññi woyu Zuhayr, te sama njariñ du nattal ak yiwam ci Harim.

مُحَمَّدٌ صَفوَةُ الباري وَرَحمَتُهُ
وَبُغيَةُ اللَهِ مِن خَلقٍ وَمِن نَسَمِ

Muhammad ﷺ mooy ki Yàlla Tuddal, Yërmandeem, ak li Yàlla bëgg ci mbooleem mbindeef ak nit ñépp.

وَصاحِبُ الحَوضِ يَومَ الرُسلِ سائِلَةٌ
مَتى الوُرودُ وَجِبريلُ الأَمينُ ظَمي

Mooy boroom Hawd (Kawthar) ci bis ba Yonent yi di laaj, "Kaay gi fan la?" te Jibriil Al-Amiin it di mar.

سَناؤُهُ وَسَناهُ الشَمسُ طالِعَةً
فَالجِرمُ في فَلَكٍ وَالضَوءُ في عَلَمِ

Leeram ﷺ ak leeram ni jant bi di fenk la, ndax jant bi ci yoonam la nekk, waaye leeram mooy raaya ju taxaw.

قَد أَخطَأَ النَجمَ ما نالَت أُبُوَّتُهُ
مِن سُؤدُدٍ باذِخٍ في مَظهَرٍ سَنِمِ

Biddiw yi sax jotuñu daraja ju kawe ak feeñ gu màgg gi askanam ﷺ jot.

نُموا إِلَيهِ فَزادوا في الوَرى شَرَفاً
وَرُبَّ أَصلٍ لِفَرعٍ في الفَخارِ نُمي

Maam yi ñoo jëm ci moom ﷺ, ba tax na ñu gën a am daraja ci nit ñi, ndax lu bari, cosaan day am daraja ci bànneexam.

حَواهُ في سُبُحاتِ الطُهرِ قَبلَهُمُ
نورانِ قاما مَقامَ الصُلبِ وَالرَحِمِ

Ñaari leer ñoo ko ﷺ yoroon ci barab yu sell yi, jël barabu dund ak biir.

لَمّا رَآهُ بَحيرا قالَ نَعرِفُهُ
بِما حَفِظنا مِنَ الأَسماءِ وَالسِيَمِ

Bi Bahira, saraxalekat bi, gisoo ko ﷺ, mu ne: "Xam nañu ko ci tur yi ak melokaan yi ñu denc."

سائِل حِراءَ وَروحَ القُدسِ هَل عَلِما
مَصونَ سِرٍّ عَنِ الإِدراكِ مُنكَتِمِ

Laajal Hira ak Ruuhul Qudus (Jibriil) ndax xam nañu mbóot mu dencu, mu nekk ci biir, mu nekk ci lu ñu mënul a xam.

كَم جيئَةٍ وَذَهابٍ شُرِّفَت بِهِما
بَطحاءُ مَكَّةَ في الإِصباحِ وَالغَسَمِ

Ñaata dem ak dikk ñoo tax ba buntu Makka am daraja, suba ak guddi, ci taxawaayam ﷺ.

وَوَحشَةٍ لِاِبنِ عَبدِ اللَهِ بينَهُما
أَشهى مِنَ الأُنسِ بِالأَحسابِ وَالحَشَمِ

Te jàmm ju Ibnu Abdullaah ﷺ amoon ci diggante yooyu, gën na neex ak mbooloo ak daraja.

يُسامِرُ الوَحيَ فيها قَبلَ مَهبِطِهِ
وَمَن يُبَشِّر بِسيمى الخَيرِ يَتَّسِمِ

Foofa la ﷺ doon waxtaan ak Wahyu bi bala muy wàcc, ndax ku ñu yégle ak i màndarga yu baax, dafa am màndarga.

لَمّا دَعا الصَحبُ يَستَسقونَ مِن ظَمَإٍ
فاضَت يَداهُ مِنَ التَسنيمِ بِالسَنَمِ

Bi ay saabaam ﷺ di ñaan ndox ci mar, loxoom yi dafa tàccu ak Tasnim, di génne ndox mu bari.

وَظَلَّلَتهُ فَصارَت تَستَظِلُّ بِهِ
غَمامَةٌ جَذَبَتها خيرَةُ الدِيَمِ

Ak ni mu ko ﷺ niirale, ba mu nekk ci niir gi, niir gu muccu ci taw yu baax yi.

مَحَبَّةٌ لِرَسولِ اللَهِ أُشرِبَها
قَعائِدُ الدَيرِ وَالرُهبانُ في القِمَمِ

Bëgg Yonent Yàlla ﷺ dafa dugg ci xol yi, ba ci ñi nekk ci kër yu sell yi ak saraxalekat yi ci kaw doj yi.

إِنَّ الشَمائِلَ إِن رَقَّت يَكادُ بِها
يُغرى الجَمادُ وَيُغرى كُلُّ ذي نَسَمِ

Ci dëgg, su melokaan yi rafetee, ba sax lu amul dund dafay bëgg, ak mbooleem lu am dund.

وَنودِيَ اِقرَأ تَعالى اللَهُ قائِلُها
لَم تَتَّصِل قَبلَ مَن قيلَت لَهُ بِفَمِ

Te ñu woote, "Jàngal!" Yàlla moo ko wax, te kenn waxu ko woon ci gémmiñ bala ñu ko wax ki ñu ko wax.

هُناكَ أَذَّنَ لِلرَحَمَنِ فَاِمتَلَأَت
أَسماعُ مَكَّةَ مِن قُدسِيَّةِ النَغَمِ

Foofa la wootee julli ci Yàlla Yërmande ji, ba noppi ginaaw bi, nopp yi Makka fekk ci sell gi ak neex gi.

فَلا تَسَل عَن قُرَيشٍ كَيفَ حَيرَتُها
وَكَيفَ نُفرَتُها في السَهلِ وَالعَلَمِ

Kon bu laaj Quraysh, ni seenu jaaxaan gane, ak ni seenu bañ gane ci tefes yi ak doj yi.

تَساءَلوا عَن عَظيمٍ قَد أَلَمَّ بِهِم
رَمى المَشايِخَ وَالوِلدانِ بِاللَمَمِ

Ñu laaj ci lu màgg lu leen dal, lu dal mag ñi ak gone yi ak lu leen jaaxal.

يا جاهِلينَ عَلى الهادي وَدَعوَتِهِ
هَل تَجهَلونَ مَكانَ الصادِقِ العَلَمِ

Yaw ñi xamul Jàngalekat bi ak wooteem, ndax xamuleen daraja ju dëggu, ju màgg ji?

لَقَّبتُموهُ أَمينَ القَومِ في صِغَرٍ
وَما الأَمينُ عَلى قَولٍ بِمُتَّهَمِ

Yéen ñoo ko tudde woon "Al-Amiin" ci askan wi ci goneem, te ku wóor du ñu ko tuumaal ci wax.

فاقَ البُدورَ وَفاقَ الأَنبِياءَ فَكَم
بِالخُلقِ وَالخَلقِ مِن حُسنٍ وَمِن عِظَمِ

Gën na weer yi mat ak yonent yi, ñata rafet ak màgg ci melokaan ak ci mbindeef!

جاءَ النبِيّونَ بِالآياتِ فَاِنصَرَمَت
وَجِئتَنا بِحَكيمٍ غَيرِ مُنصَرِمِ

Yonent yi ñëw nañu ak ay firnde yu jàll, waaye yaw ﷺ ñëw nga ak Alxuraan bu am hikma bu dul jàll.

آياتُهُ كُلَّما طالَ المَدى جُدُدٌ
يَزينُهُنَّ جَلالُ العِتقِ وَالقِدَمِ

Ay aayam, fu jamono gën a yàggee, ñuy gën a yees, te seen màgg ak seen yàgg moo leen di rafet.

يَكادُ في لَفظَةٍ مِنهُ مُشَرَّفَةٍ
يوصيكَ بِالحَقِّ وَالتَقوى وَبِالرَحِمِ

Ci waxam bu sell bu nekk, dafa la digal dëgg, ragal Yàlla ak mbokk.

يا أَفصَحَ الناطِقينَ الضادَ قاطِبَةً
حَديثُكَ الشَهدُ عِندَ الذائِقِ الفَهِمِ

Yaw ki gën a wax lu leer ci mbooleem ñi wax, waxam ni lem la ci ku ko xam.

حَلَّيتَ مِن عَطَلٍ جيدَ البَيانِ بِهِ
في كُلِّ مُنتَثِرٍ في حُسنِ مُنتَظِمِ

Rafetal nga baatub wax, bu amoonul dara, ak moom, ba mbooleem xalaat yu tasaaroo yi rafet te tegu ci yoon.

بِكُلِّ قَولٍ كَريمٍ أَنتَ قائِلُهُ
تُحيِ القُلوبَ وَتُحيِ مَيِّتَ الهِمَمِ

Ci wax ju tedd ju nekk ju nga ﷺ wax, da ngay yeesal xol yi te yeesal yéene yu dee yi.

سَرَت بَشائِرُ باِلهادي وَمَولِدِهِ
في الشَرقِ وَالغَربِ مَسرى النورِ في الظُلَمِ

Xibaar yu baax yi ci Jàngalekat bi ak juddoom, tasaaroo nañu ci penku ak sowu, ni leer di dox ci lëndëm.

تَخَطَّفَت مُهَجَ الطاغينَ مِن عَرَبٍ
وَطَيَّرَت أَنفُسَ الباغينَ مِن عُجُمِ

Dafa jël ruu yi njiit yu bon yi ci askan woowu, te tasaaroo ruu yi njiit yu bon yi ci askan yu wóor yi.

ريعَت لَها شَرَفُ الإيوانِ فَاِنصَدَعَت
مِن صَدمَةِ الحَقِّ لا مِن صَدمَةِ القُدُمِ

Daraja ju Iwan (kër gu màgg gi) dafa tiit ci loolu, te tàccu, ci xàccu dëgg, du ci xàccu tànk.

أَتَيتَ وَالناسُ فَوضى لا تَمُرُّ بِهِم
إِلّا عَلى صَنَمٍ قَد هامَ في صَنَمِ

Ñëw nga ﷺ te nit ñi ci jaaxaan lañu woon, te du nga leen jàll lu dul ci yàlla yu ñu doon jaamu, yu ñu doon bëggante.

وَالأَرضُ مَملوءَةٌ جَوراً مُسَخَّرَةٌ
لِكُلِّ طاغِيَةٍ في الخَلقِ مُحتَكِمِ

Te suuf si dafa feesoon ak njubadi, ñu jox ko njiit yu bon yi ci mbooleem mbindeef.

مُسَيطِرُ الفُرسِ يَبغي في رَعِيَّتِهِ
وَقَيصَرُ الرومِ مِن كِبرٍ أَصَمُّ عَمِ

Njiitul Furs yi doon na sonal askanam, te Kaysar bu Room, ci seenu bëgg-bëgg, dafa doon muus te gumba.

يُعَذِّبانِ عِبادَ اللَهِ في شُبَهٍ
وَيَذبَحانِ كَما ضَحَّيتَ بِالغَنَمِ

Ñu ngiy toroxal jaam yi Yàlla ak ay sik-sik, te di leen rey ni nga ﷺ daan rey xar yi.

وَالخَلقُ يَفتِكُ أَقواهُم بِأَضعَفِهِم
كَاللَيثِ بِالبَهمِ أَو كَالحوتِ بِالبَلَمِ

Te ci mbindef yi, ku gën a doylu moo di lekk ku gën a néew doole, ni gaynde di lekk xar yi, walla ni yéen di lekk jën yu ndaw yi.

أَسرى بِكَ اللَهُ لَيلاً إِذ مَلائِكُهُ
وَالرُسلُ في المَسجِدِ الأَقصى عَلى قَدَمِ

Yàlla yóbbu la ﷺ guddi, bi Malaakaam yi ak Yonentam yi taxawon di la xaar ci Jumaa Al-Aqsa.

لَمّا خَطَرتَ بِهِ اِلتَفّوا بِسَيِّدِهِم
كَالشُهبِ بِالبَدرِ أَو كَالجُندِ بِالعَلَمِ

Bi nga ﷺ duggé fa, ñoom ñépp dajaloo ci seen Sang, ni biddiw yi di wër weer wu mat, walla ni soldaar yi di wër seen raaya.

صَلّى وَراءَكَ مِنهُم كُلُّ ذي خَطَرٍ
وَمَن يَفُز بِحَبيبِ اللَهِ يَأتَمِمِ

Ku ci nekk ku am daraja, ñaan na ci sa gannaaw ﷺ, ndax ku Yàlla jox ku mu bëgg, moo war a jiite julli gi.

جُبتَ السَماواتِ أَو ما فَوقَهُنَّ بِهِم
عَلى مُنَوَّرَةٍ دُرِّيَّةِ اللُجُمِ

Jàll nga asamaan yi, walla li leen gën a kaw, ak ñoom, ci benn wëy yu leer, am ay teug yu safaan.

رَكوبَةً لَكَ مِن عِزٍّ وَمِن شَرَفٍ
لا في الجِيادِ وَلا في الأَينُقِ الرُسُمِ

Benn wëy bu la ﷺ Yàlla may, bu am daraja ak teraanga, du ni fas yu baax yi, walla gilém yu gaaw yi.

مَشيئَةُ الخالِقِ الباري وَصَنعَتُهُ
وَقُدرَةُ اللَهِ فَوقَ الشَكِّ وَالتُهَمِ

Loolu moo doon coobare ak mbindefu Sàkk gi, Kàttan gi, te kàttanu Yàlla moo gën a kawe sik-sik ak tuuma yépp.

حَتّى بَلَغتَ سَماءً لا يُطارُ لَها
عَلى جَناحٍ وَلا يُسعى عَلى قَدَمِ

Ba nga ﷺ agsi ci asamaan, foo xam ne kenn mënul a fa dem ak ay laaf, walla ak tànk.

وَقيلَ كُلُّ نَبِيٍّ عِندَ رُتبَتِهِ
وَيا مُحَمَّدُ هَذا العَرشُ فَاِستَلِمِ

Te ñu ne la: "Yonent bu nekk ci darajaam la nekk, waaye yaay Muhammad ﷺ, kii mooy Aras bi, kon jégéel ko."

خَطَطتَ لِلدينِ وَالدُنيا عُلومَهُما
يا قارِئَ اللَوحِ بَل يا لامِسَ القَلَمِ

Xam-xam yi diine ak adduna, yaa leen ﷺ teg seen yoon, yaw miy jàng Al-Lawhul Mahfuuz, walla yaw miy laal Xalam bi.

أَحَطتَ بَينَهُما بِالسِرِّ وَاِنكَشَفَت
لَكَ الخَزائِنُ مِن عِلمٍ وَمِن حِكَمِ

Yaay ﷺ mi xam mbóot mi nekk ci seen diggante, te alalu xam-xam ak hikma, feeñu na la ﷺ.

وَضاعَفَ القُربُ ما قُلِّدتَ مِن مِنَنٍ
بِلا عِدادٍ وَما طُوِّقتَ مِن نِعَمِ

Te jege gi yokk na ay njariñ yu bari yu la ﷺ Yàlla dénk, ak barka yi mu la ﷺ sol.

سَل عُصبَةَ الشِركِ حَولَ الغارِ سائِمَةً
لَولا مُطارَدَةُ المُختارِ لَم تُسَمِ

Laajal mbooloom woroom-ñaar yi nekk ci wër guyaar gi; buñu la ﷺ toppul woon, duñu tudd seen tur.

هَل أَبصَروا الأَثَرَ الوَضّاءَ أَم سَمِعوا
هَمسَ التَسابيحِ وَالقُرآنِ مِن أُمَمِ

Ndax gisoon nañu sa njaxare gu leer gi, walla déggoon nañu bis-bis yi ak Alxuraan ci mbooloo yu nekkul ci seen kanam?

وَهَل تَمَثَّلَ نَسجُ العَنكَبوتِ لَهُم
كَالغابِ وَالحائِماتُ وَالزُغبُ كَالرُخَمِ

Te ndax seen nañu mbëttum ràgg bi ni all bu dëgër, ak picc yi di wër ak seen doom yi ni ay mbeey?

فَأَدبَروا وَوُجوهُ الأَرضِ تَلعَنُهُم
كَباطِلٍ مِن جَلالِ الحَقِّ مُنهَزِمِ

Kon gannaaw nañu, te suuf si sànni na leen ay laac, ni fen di daanu ci kanam dëgg.

لَولا يَدُ اللَهِ بِالجارَينَ ما سَلِما
وَعَينُهُ حَولَ رُكنِ الدينِ لَم يَقُمِ

Buñu amul woon loxoy Yàlla ci ñaari saaba yi, duñu mucc, te buñu amul woon bëtu Yàlla buy sàmm, ponku diine du taxaw.

تَوارَيا بِجَناحِ اللَهِ وَاِستَتَرا
وَمَن يَضُمُّ جَناحُ اللَهِ لا يُضَمِ

Ñoom ñu nekk ci suufu laafuy Yàlla, te ñu nekk ci mbóot, ndax ku laafuy Yàlla jàpp, du am benn lor.

يا أَحمَدَ الخَيرِ لي جاهٌ بِتَسمِيَتي
وَكَيفَ لا يَتَسامى بِالرَسولِ سَمي

Yaw Ahmad ﷺ, boroom jom, am naa daraja ci sama tur, ndax nan la nit di bañ a yéegé ci turu Yonent bi ﷺ?

المادِحونَ وَأَربابُ الهَوى تَبَعٌ
لِصاحِبِ البُردَةِ الفَيحاءِ ذي القَدَمِ

Ñi lay sant ak ñi am sa mbëggeel, ñoom ñépp ay toppkat lañu ci boroom simis bu xeeñu bi, mi am daraja gu kawe.

مَديحُهُ فيكَ حُبٌّ خالِصٌ وَهَوىً
وَصادِقُ الحُبِّ يُملي صادِقَ الكَلَمِ

Sant gi mu la ﷺ sant, mbëggeel gu sell la ak cofeel gu dëgër, ndax mbëggeel gu dëgg, dafa daan wax wax yu dëgg.

اللَهُ يَشهَدُ أَنّي لا أُعارِضُهُ
من ذا يُعارِضُ صَوبَ العارِضِ العَرِمِ

Yàlla moo seede ne duma ko kontar, ndax ku mën a kontar taw bu bari, bu jóge ci niir bu mag?

وَإِنَّما أَنا بَعضُ الغابِطينَ وَمَن
يَغبِط وَلِيَّكَ لا يُذمَم وَلا يُلَمِ

Man, ci ñi laay gëram laa bokk, te ku gëram sa soppe ﷺ, duñu ko tuumal, duñu ko yedd.

هَذا مَقامٌ مِنَ الرَحمَنِ مُقتَبَسٌ
تَرمي مَهابَتُهُ سَحبانَ بِالبَكَمِ

Kii daraja la bu jóge ci Yàlla, Boroom Yërmande ji, buñu ko ragalé, Sahban miy wax lu nekk sax, dafay noppi.

البَدرُ دونَكَ في حُسنٍ وَفي شَرَفٍ
وَالبَحرُ دونَكَ في خَيرٍ وَفي كَرَمِ

Weer wu mat, néew na doole ci yaw ﷺ ci rafet ak daraja, te géej gi, yaa ko ﷺ gën ci baax ak yombal.

شُمُّ الجِبالِ إِذا طاوَلتَها اِنخَفَضَت
وَالأَنجُمُ الزُهرُ ما واسَمتَها تَسِمِ

Doxaan yu kawe yi, dañuy sukkur bu nga leen ﷺ bëggoon a kontar, te biddiw yu leer yi, dañuy am sa njaxare fu nga ko ﷺ teg.

وَاللَيثُ دونَكَ بَأساً عِندَ وَثبَتِهِ
إِذا مَشَيتَ إِلى شاكي السِلاحِ كَمي

Dooley gaynde sax, néew na doole ci sa kanam ﷺ bu mu léewee, rawatina bu nga ﷺ jégéé boroom xare bu matale.

تَهفو إِلَيكَ وَإِن أَدمَيتَ حَبَّتَها
في الحَربِ أَفئِدَةُ الأَبطالِ وَالبُهَمِ

Xolu njàmbaar yi ak boroom doole yi, dañuy bëgg a gis la ﷺ ci xare bi, ba sax bu nga ﷺ defee seen mbokk yi ñu génn dereet.

مَحَبَّةُ اللَهِ أَلقاها وَهَيبَتُهُ
عَلى اِبنِ آمِنَةٍ في كُلِّ مُصطَدَمِ

Mbëggeel ak ragal Yàlla, Yàlla teg na ko ci doomu Amina ﷺ ci xeex bu nekk.

كَأَنَّ وَجهَكَ تَحتَ النَقعِ بَدرُ دُجىً
يُضيءُ مُلتَثِماً أَو غَيرَ مُلتَثِمِ

Sa kanam ﷺ ci suufu paxu xare bi, ni weer wu mat la ci guddi, di leer, bu mu muuroo walla mu muurul.

بَدرٌ تَطَلَّعَ في بَدرٍ فَغُرَّتُهُ
كَغُرَّةِ النَصرِ تَجلو داجِيَ الظُلَمِ

Weer wu mat ﷺ wu feeñoon ci Badr, sa kanam gu leer gi, ni subaayu ndam la, di dindi lëndëm gu dëgër.

ذُكِرتَ بِاليُتمِ في القُرآنِ تَكرِمَةً
وَقيمَةُ اللُؤلُؤِ المَكنونِ في اليُتُمِ

Ñu tudd la ﷺ ni jirim ci Alxuraan ngir la teral, ndax njariñu safaan bu nekk ci mbóot, ci jirimam la nekk.

اللَهُ قَسَّمَ بَينَ الناسِ رِزقَهُمُ
وَأَنتَ خُيِّرتَ في الأَرزاقِ وَالقِسَمِ

Yàlla séddale na wërsëg yi ci nit ñépp, waaye yaw ﷺ, ñu may la nga tànn ci wërsëg yi ak séddale yi.

إِن قُلتَ في الأَمرِ لا أَو قُلتَ فيهِ نَعَم
فَخيرَةُ اللَهِ في لا مِنكَ أَو نَعَمِ

Bu nga ﷺ nee "déedéet" ci lu nekk, walla nga nee "waaw", coobareg Yàlla, ci sa "déedéet" walla sa "waaw" la nekk.

أَخوكَ عيسى دَعا مَيتاً فَقامَ لَهُ
وَأَنتَ أَحيَيتَ أَجيالاً مِنَ الزِمَمِ

Sa mag Isa woo na ku dee, mu taxaw, waaye yaw ﷺ, yékkati nga mbooloo yu bari ci ñàkk gi.

وَالجَهلُ مَوتٌ فَإِن أوتيتَ مُعجِزَةً
فَاِبعَث مِنَ الجَهلِ أَو فَاِبعَث مِنَ الرَجَمِ

Xamadi, dee la, kon buñu la ﷺ mayee ay kàttan, yékkati nit ñi ci xamadi, walla ci bàmmeel.

قالوا غَزَوتَ وَرُسلُ اللَهِ ما بُعِثوا
لِقَتلِ نَفسٍ وَلا جاؤوا لِسَفكِ دَمِ

Ñu ne nga ﷺ xeex, waaye Yonent yi Yàlla yónni, duñu rey nit, duñu génn dereet.

جَهلٌ وَتَضليلُ أَحلامٍ وَسَفسَطَةٌ
فَتَحتَ بِالسَيفِ بَعدَ الفَتحِ بِالقَلَمِ

Loolu xamadi la, ak yàq xel, ak wax ju neexul, ndax yaa ﷺ am ndam ak sa jaasi, gannaaw bi nga amee ndam ak sa xalam.

لَمّا أَتى لَكَ عَفواً كُلُّ ذي حَسَبٍ
تَكَفَّلَ السَيفُ بِالجُهّالِ وَالعَمَمِ

Bi nit ku nekk ku am daraja, joxee boppam ci yaw ﷺ, jaasi bi moo jàpp ñi xamadi ak nit ñi.

وَالشَرُّ إِن تَلقَهُ بِالخَيرِ ضِقتَ بِهِ
ذَرعاً وَإِن تَلقَهُ بِالشَرِّ يَنحَسِمِ

Su nga jàppale bonn ak lu baax, dinga ci sonn lool; waaye su nga ko jàppale ak bonn, dina taxaw.

سَلِ المَسيحِيَّةَ الغَرّاءَ كَم شَرِبَت
بِالصابِ مِن شَهَواتِ الظالِمِ الغَلِمِ

Laajal Kirisitan bu sell bi ni mu naansee loolu ci xàjjale ak bëgg-bëggi ñu bonn ñi ak ñu am-yëg-yëg.

طَريدَةُ الشِركِ يُؤذيها وَيوسِعُها
في كُلِّ حينٍ قِتالاً ساطِعَ الحَدَمِ

Buñu dàqoon ci bokkaale Yàlla, dañu ko sonnaloon te teg ko ci xeex bu gudd ak bu leer ci saa su nekk.

لَولا حُماةٌ لَها هَبّوا لِنُصرَتِها
بِالسَيفِ ما اِنتَفَعَت بِالرِفقِ وَالرُحَمِ

Su fekkoon ne amul ñu ko aaroon te taxawu ko ak saabal, du amoon njariñ ci yombal ak yërmande.

لَولا مَكانٌ لِعيسى عِندَ مُرسِلِهِ
وَحُرمَةٌ وَجَبَت لِلروحِ في القِدَمِ

Su fekkoon ne Yeesu amul daraja bu kawe ci Yàlla mi ko yónni, ak sell gi Ruuh bi amoon ci jamono ju yàgg.

لَسُمِّرَ البَدَنُ الطُهرُ الشَريفُ عَلى
لَوحَينِ لَم يَخشَ مُؤذيهِ وَلَم يَجِمِ

Yaram bu sell, bu tedd bi, dañu ko waroon a mboq ci ay bànneex yu ñaar, te ki ko sonnal amul ragal mbaa yërmande.

جَلَّ المَسيحُ وَذاقَ الصَلبَ شانِئُهُ
إِنَّ العِقابَ بِقَدرِ الذَنبِ وَالجُرُمِ

Kirisitan bi moo kawe, te ki ko bañoon moo am mboq, ndaxte mbugal dafa ànd ak bàkkar ak tooñ.

أَخو النَبِيِّ وَروحُ اللَهِ في نُزُلٍ
فَوقَ السَماءِ وَدونَ العَرشِ مُحتَرَمِ

Mbokku Yonent bi ﷺ ak Ruuhu Yàlla bi, ñu ngi ko màggal ci barab bu kawe asamaan te nekk ci suufu Aras bi.

عَلَّمتَهُم كُلَّ شَيءٍ يَجهَلونَ بِهِ
حَتّى القِتالَ وَما فيهِ مِنَ الذِمَمِ

Yaa leen jàngal lépp lu ñu xamuloon, ba sax xeex ak ay àtteem.

دَعَوتَهُم لِجِهادٍ فيهِ سُؤدُدُهُم
وَالحَربُ أُسُّ نِظامِ الكَونِ وَالأُمَمِ

Woo nga leen ci jihaad, fa la seen màgg nekk, ndaxte xeex moo di cosaanu njiitu àddina ak askan yi.

لَولاهُ لَم نَرَ لِلدَولاتِ في زَمَنٍ
ما طالَ مِن عُمُدٍ أَو قَرَّ مِن دُهُمِ

Su fekkoon ne amul, du ñu gisoon askan yi ci jamono ju nekk ñu am ay ponk yu dëgër mbaa ay barab yu taxaw.

تِلكَ الشَواهِدُ تَترى كُلَّ آوِنَةٍ
في الأَعصُرِ الغُرِّ لا في الأَعصُرِ الدُهُمِ

Ay seede yooyu dañuy toppante ci saa su nekk, ñu feeñ ci jamono yu leer yi, du ci jamono yu lëndëm yi.

بِالأَمسِ مالَت عُروشٌ وَاِعتَلَت سُرُرٌ
لَولا القَذائِفُ لَم تَثلَم وَلَم تَصُمِ

Démb, ay nguur daanu nañu te ay toogu yu kawe taxaw, su fekkoon ne amul ay balaa, du ñu amoon ay xàjjal mbaa ñu noppi.

أَشياعُ عيسى أَعَدّوا كُلَّ قاصِمَةٍ
وَلَم نُعِدُّ سِوى حالاتِ مُنقَصِمِ

Ñi topp Yeesu waajal nañu lépp lu man a rëbb, te nun waajalunu lu dul ay àtte yu rëbb.

مَهما دُعيتَ إِلى الهَيجاءِ قُمتَ لَها
تَرمي بِأُسدٍ وَيَرمي اللَهُ بِالرُجُمِ

Saa su ñu la woowee ci xeex, taxaw nga ci, di sànni gaynde, te Yàlla di sànni ay balaa.

عَلى لِوائِكَ مِنهُم كُلُّ مُنتَقِمٍ
لِلَّهِ مُستَقتِلٍ في اللَهِ مُعتَزِمِ

Ci sa raaya, ci seen biir, amoon na fa ku nekk ku fayu ci Yàlla, ku bëgg a dee ci Yàlla te dëgër.

مُسَبِّحٍ لِلِقاءِ اللَهِ مُضطَرِمٍ
شَوقاً عَلى سابِخٍ كَالبَرقِ مُضطَرِمِ

Di sant Yàlla ci dajewoom, di tàng ak bëgg, mu taxaw ci fas bu gaaw, di leer ni melax.

لَو صادَفَ الدَهرَ يَبغي نَقلَةً فَرَمى
بِعَزمِهِ في رِحالِ الدَهرِ لَم يَرِمِ

Su fekkoon ne dajewoo na jamono ju bëgg a soppi, te sànni ay dëgëram ci jamono, jamono du dox.

بيضٌ مَفاليلُ مِن فِعلِ الحُروبِ بِهِم
مِن أَسيُفِ اللَهِ لا الهِندِيَّةُ الخُذُمُ

Ñoom ñoo ngi sell te ñu tàbbi ci xeex yi, te ñoom ñoo di saabal yi Yàlla, du ay saabal yu Indiya yu ñaw.

كَم في التُرابِ إِذا فَتَّشتَ عَن رَجُلٍ
مَن ماتَ بِالعَهدِ أَو مَن ماتَ بِالقَسَمِ

Ñaata nit ñoo nekk ci suuf, su nga seetloo, ñu dee ci seen àtte mbaa seen waat.

لَولا مَواهِبُ في بَعضِ الأَنامِ لَما
تَفاوَتَ الناسُ في الأَقدارِ وَالقِيَمِ

Su fekkoon ne amul ay may yu nekk ci yenn nit ñi, nit ñi du ñu amoon ay wuute ci seen daraja ak seen njariñ.

شَريعَةٌ لَكَ فَجَّرتَ العُقولَ بِها
عَن زاخِرٍ بِصُنوفِ العِلمِ مُلتَطِمِ

Ci sa yoonu Yàlla ﷺ, yaa tax xel yi tàbbi ci géej gu fees dell ak xam-xam yu wuute.

يَلوحُ حَولَ سَنا التَوحيدِ جَوهَرُها
كَالحَليِ لِلسَيفِ أَو كَالوَشيِ لِلعَلَمِ

Jëmmam dafa leer ci wetu leeru benn Yàlla, ni ay takk-takk ci saabal mbaa ni ay nataal ci raaya.

غَرّاءُ حامَت عَلَيها أَنفُسٌ وَنُهىً
وَمَن يَجِد سَلسَلاً مِن حِكمَةٍ يَحُمِ

Yoonu Yàlla bu tedd bi, fa la xel yi ak ruuh yi wër, te ku ci gis ndoxum hikma, dinga ci naan.

نورُ السَبيلِ يُساسُ العالِمونَ بِها
تَكَفَّلَت بِشَبابِ الدَهرِ وَالهَرَمِ

Moo di leeru yoon wi ñuy doxale àddina si, te moo jël ci boppam yoonu jamono ju ndaw ak ju màgg.

يَجري الزَمانُ وَأَحكامُ الزَمانِ عَلى
حُكمٍ لَها نافِذٍ في الخَلقِ مُرتَسِمِ

Jamono ak ay àtteem dañuy dox ci àtteem bu dëgër, bu ñu bind ci lépp lu Yàlla sàkk.

لَمّا اِعتَلَت دَولَةُ الإِسلامِ وَاِتَّسَعَت
مَشَت مَمالِكُهُ في نورِها التَمَمِ

Bi nguurug Lislaam di yéeg te di yaatu, ay nguuram dañuy dox ci leeram bu matale.

وَعَلَّمَت أُمَّةً بِالقَفرِ نازِلَةً
رَعيَ القَياصِرِ بَعدَ الشاءِ وَالنَعَمِ

Jàngal na askan wu dëkk ci màndarga, ni ñuy yore ay buur, gannaaw bi ñuy yore xar ak yëkk.

كَم شَيَّدَ المُصلِحونَ العامِلونَ بِها
في الشَرقِ وَالغَربِ مُلكاً باذِخَ العِظَمِ

Ñaata nguur yu màgg, yu am solo, la ñu soppi yi taxawal ci penku ak sowu!

لِلعِلمِ وَالعَدلِ وَالتَمدينِ ما عَزَموا
مِنَ الأُمورِ وَما شَدّوا مِنَ الحُزُمِ

Ngir xam-xam, njub ak jàmbur, dañu dëgëral seen xel ci ay liggéey yu màgg te dëgëral seen yëngu-yëngu.

سُرعانَ ما فَتَحوا الدُنيا لِمِلَّتِهِم
وَأَنهَلوا الناسَ مِن سَلسالِها الشَبِمِ

Ci lu gaaw, ubbi nañu àddina si seen diine, te jox nit ñi ndoxum seen ndoxum sedd, bu neex.

ساروا عَلَيها هُداةَ الناسِ فَهيَ بِهِم
إِلى الفَلاحِ طَريقٌ واضِحُ العَظَمِ

Dox nañu ci yoon woowu ni ay gindee nit ñi, te ci seen gindee, moo di yoonu njub ak njubël bu leer.

لا يَهدِمُ الدَهرُ رُكناً شادَ عَدلَهُمُ
وَحائِطُ البَغيِ إِن تَلمَسهُ يَنهَدِمِ

Jamono du man a rëbb ponk bu seen njub taxawal, waaye tata bu bonn, su nga ko laal rekk, dina daanu.

نالوا السَعادَةَ في الدارَينِ وَاِجتَمَعوا
عَلى عَميمٍ مِنَ الرُضوانِ مُقتَسَمِ

Am nañu bég ci ñaari àddina yi, te dajaloo ci bég gu yaatu, gu ñu séddoo ci Yàlla.

دَع عَنكَ روما وَآثينا وَما حَوَتا
كُلُّ اليَواقيتِ في بَغدادَ وَالتُوَمِ

Bayyi Roma ak Aten ak lépp lu ñu am, ndaxte yépp ay yaaqut yu am solo ñoo ngi ci Bagdaad ak Tuwam.

وَخَلِّ كِسرى وَإيواناً يَدِلُّ بِهِ
هَوىً عَلى أَثَرِ النيرانِ وَالأَيُمِ

Te bayyi Kisra ak aywaan bu màgg bi, bu feeñale bëgg-bëgg bu yàgg ci gannaaw safara yi ak ay xërëm.

وَاِترُك رَعمَسيسَ إِنَّ المُلكَ مَظهَرُهُ
في نَهضَةِ العَدلِ لا في نَهضَةِ الهَرَمِ

Te bayyi Ramses, ndaxte nguur gu dëggu dafa feeñ ci njub, du ci tabax piramit yi.

دارُ الشَرائِعِ روما كُلَّما ذُكِرَت
دارُ السَلامِ لَها أَلقَت يَدَ السَلَمِ

Saa su ñu waxee Roma, barabu yoon yi, Daar as-Salaam (Bagdaad) dafa ko jox loxoom ngir jàmm.

ما ضارَعَتها بَياناً عِندَ مُلتَأَمٍ
وَلا حَكَتها قَضاءً عِندَ مُختَصَمِ

Roma muccul ci Bagdaad ci wax, ci dajaloo, te muccul ci moom ci àtte, ci xeex.

وَلا اِحتَوَت في طِرازٍ مِن قَياصِرِها
عَلى رَشيدٍ وَمَأمونٍ وَمُعتَصِمِ

Te Roma amuloon ci ay buuram, ñu mel ni Rasiid, Ma'muun, mbaa Mu'tasim.

مَنِ الَّذينَ إِذا سارَت كَتائِبُهُم
تَصَرَّفوا بِحُدودِ الأَرضِ وَالتُخَمِ

Ñan ñooñu seeni xarekat, su ñu doxee, ñoo yor diggi àddina ak ay tefesam?

وَيَجلِسونَ إِلى عِلمٍ وَمَعرِفَةٍ
فَلا يُدانَونَ في عَقلٍ وَلا فَهَمِ

Te ñu toog ak xam-xam ak njàngale, kon kenn mënul leen a yamal ci xel ak ci dégg.

يُطَأطِئُ العُلَماءُ الهامَ إِن نَبَسوا
مِن هَيبَةِ العِلمِ لا مِن هَيبَةِ الحُكُمِ

Ay boroom xam-xam dañuy sukkëdiku seen bopp su ñu waxee, ngir ragal seen xam-xam, du ngir ragal seen nguur.

وَيُمطِرونَ فَما بِالأَرضِ مِن مَحَلٍ
وَلا بِمَن باتَ فَوقَ الأَرضِ مِن عُدُمِ

Te ñu wàcce barke, kon amul lu wow ci suuf, te amul njàqare ci ñi nekk ci kaw suuf.

خَلائِفُ اللَهِ جَلّوا عَن مُوازَنَةٍ
فَلا تَقيسَنَّ أَملاكَ الوَرى بِهِمِ

Ñoom ñoo di Khalifay Yàlla, ñu gën a màgg ba kenn mënul leen a yamal, kon bu leen yamale buur yi ak ñoom.

مَن في البَرِيَّةِ كَالفاروقِ مَعدَلَةً
وَكَاِبنِ عَبدِ العَزيزِ الخاشِعِ الحَشِمِ

Kenn ci mbindeef yi mënul a mel ni Al-Farooq ci njub, ak ni Ibn Abd al-Aziz, ki gëm Yàlla te am yërmande?

وَكَالإِمامِ إِذا ما فَضَّ مُزدَحِماً
بِمَدمَعٍ في مَآقي القَومِ مُزدَحِمِ

Ak ni Imaam bi, su mu tasaaree mbooloo mi ak ay xar yu bari ci gët yi.

الزاخِرُ العَذبُ في عِلمٍ وَفي أَدَبٍ
وَالناصِرُ النَدبِ في حَربٍ وَفي سَلَمِ

Moom la, ki am xam-xam bu bari te neex, ak njàngale, te di jàppale ci xare ak ci jàmm.

أَو كَاِبنِ عَفّانَ وَالقُرآنُ في يَدِهِ
يَحنو عَلَيهِ كَما تَحنو عَلى الفُطُمِ

Walla ni Ibn Affan, Alxuraan ci loxoom, mu jéggoo ko ni ku jéggoo doom yu ñu tàggaleek seeni ndey.

وَيَجمَعُ الآيَ تَرتيباً وَيَنظُمُها
عِقداً بِجيدِ اللَيالي غَيرَ مُنفَصِمِ

Te mu dajale ay aay yi ci ndajem, te mu leen a def ni taal bu nekk ci bëñu guddi yi, du tas.

جُرحانِ في كَبِدِ الإِسلامِ ما اِلتَأَما
جُرحُ الشَهيدِ وَجُرحٌ بِالكِتابِ دَمي

Ñaari gaañu ci biir Lislaam gaañuwoon nañu te wéragunu: gaañug seede bi ak gaañu gu def Alxuraan di bëñ.

وَما بَلاءُ أَبي بَكرٍ بِمُتَّهَمٍ
بَعدَ الجَلائِلِ في الأَفعالِ وَالخِدَمِ

Te jafe-jafe yi Abu Bakr jàngoon du lu ñuy sikk, gannaaw ay jëfam yu màgg ak ay liggéeyam.

بِالحَزمِ وَالعَزمِ حاطَ الدينَ في مِحَنٍ
أَضَلَّتِ الحُلمَ مِن كَهلٍ وَمُحتَلِمِ

Ak cofeel ak jàpp, mu aar diine ji ci ay coono yu taxoon xel yi di naaxsaay, ci mag ak ci ndaw.

وَحِدنَ بِالراشِدِ الفاروقِ عَن رُشدٍ
في المَوتِ وَهوَ يَقينٌ غَيرُ مُنبَهِمِ

Te ñu jël Al-Farooq, ki yoonu njub, ci yoonam ci mbirum dee, te loolu lu wóor la te du lu ñuy sikk.

يُجادِلُ القَومَ مُستَلّاً مُهَنَّدَهُ
في أَعظَمِ الرُسلِ قَدراً كَيفَ لَم يَدُمِ

Mu jàppale mbooloo mi, mu génne sabaram bu Indiya, ci mbirum Yonent bi ﷺ, mu laaj nan la mënul a dund.

لا تَعذُلوهُ إِذا طافَ الذُهولُ بِهِ
ماتَ الحَبيبُ فَضَلَّ الصَبُّ عَن رَغَمِ

Bu leen ko lajj su xelam tàbbi ci jaaxle, ndax ki mu bëggoon dee na, te ki ko bëggoon réer na, te mu bañ ko.

يا رَبِّ صَلِّ وَسَلِّم ما أَرَدتَ عَلى
نَزيلِ عَرشِكَ خَيرِ الرُسلِ كُلِّهِمِ

Yaa Boroom, barkeel te jàmmal ni nga ko bëgge ci ki nekk ci sa nguur, Yonent bi ﷺ, ki gën ci ñoom ñépp.

مُحيِ اللَيالي صَلاةً لا يُقَطِّعُها
إِلّا بِدَمعٍ مِنَ الإِشفاقِ مُنسَجِمِ

Mu yeesal guddi yi ak julli, te du ko dog, lu dul ak ay xar yu génn ci yërmande.

مُسَبِّحاً لَكَ جُنحَ اللَيلِ مُحتَمِلاً
ضُرّاً مِنَ السُهدِ أَو ضُرّاً مِنَ الوَرَمِ

Di la sant ci guddi gi, mu muñ coono gu ñu nelawul, walla coono gu ñu wëy.

رَضِيَّةٌ نَفسُهُ لا تَشتَكي سَأَماً
وَما مَعَ الحُبِّ إِن أَخلَصتَ مِن سَأَمِ

Bakkam dafa amoon jàmm, du wax ne dafa sonn, ndax ak cofeel bu sell, amul sonn.

وَصَلِّ رَبّي عَلى آلٍ لَهُ نُخَبٍ
جَعَلتَ فيهِم لِواءَ البَيتِ وَالحَرَمِ

Te barkeel, Yaa Boroom, ay njabootam yu ñu tànn, ci ñoom nga def raaya Kër gi ak Barab bu sell bi.

بيضُ الوُجوهِ وَوَجهُ الدَهرِ ذو حَلَكٍ
شُمُّ الأُنوفِ وَأَنفُ الحادِثاتِ حَمى

Seen kanam yi leer nañu su jamono bi di xonk, te ñoom ñu am ngor lañu te duñu jéggi su ay musiba di fekk.

وَأَهدِ خَيرَ صَلاةٍ مِنكَ أَربَعَةً
في الصَحبِ صُحبَتُهُم مَرعِيَّةُ الحُرَمِ

Te mayal barke bu gën ci yaw ñeent ci Saaba yi, seen ànd gi am na daraja bu màgg.

الراكِبينَ إِذا نادى النَبِيُّ بِهِم
ما هالَ مِن جَلَلٍ وَاِشتَدَّ مِن عَمَمِ

Ñoom ñoo doon ñi taxaw su Yonent bi ﷺ woowoo, su ay tiitaange yu màgg di feeñ ak ay musiba yu bari di gën a metti.

الصابِرينَ وَنَفسُ الأَرضِ واجِفَةٌ
الضاحِكينَ إِلى الأَخطارِ وَالقُحَمِ

Ñoom ñoo doon ñi muñ, ba su suuf si di rëcc, te ñu di ree ci kanamu ay jafe-jafe ak ay tiitaange.

يا رَبِّ هَبَّت شُعوبٌ مِن مَنِيَّتِها
وَاِستَيقَظَت أُمَمٌ مِن رَقدَةِ العَدَمِ

Yaa Boroom, ay askan jog nañu ci seen dee, te ay mbooloo yewwu nañu ci seen nelawu nekkul.

سَعدٌ وَنَحسٌ وَمُلكٌ أَنتَ مالِكُهُ
تُديلُ مِن نِعَمٍ فيهِ وَمِن نِقَمِ

Barke ak musiba, ak nguur gu yaw rekk yor, ci loolu ngay wéyale diggante barke ak ay musiba.

رَأى قَضاؤُكَ فينا رَأيَ حِكمَتِهِ
أَكرِم بِوَجهِكَ مِن قاضٍ وَمُنتَقِمِ

Sa àtte ci nun, dafa wone sa xel, Yaa Boroom, sa kanam am na daraja bu màgg ni Aji-àtte ak Aji-fey!

فَاِلطُف لِأَجلِ رَسولِ العالَمينَ بِنا
وَلا تَزِد قَومَهُ خَسفاً وَلا تُسِمِ

Kon yërmal nu ngir Yonent bi ﷺ, te bu nga gën a yokk njàqare ci askanam, te bu leen a def lu bon.

يا رَبِّ أَحسَنتَ بَدءَ المُسلِمينَ بِهِ
فَتَمِّمِ الفَضلَ وَاِمنَح حُسنَ مُختَتَمِ

Yaa Boroom, def nga njëlbeenu jullit ñi mu rafet ci moom ﷺ, kon matal sa yërmande te may leen ag jexital gu baax.