Malaikalarga imon
Musulmon Allohning yaratganlari sifatida malaikalarga imon keltiradi; Ularni toʻlaqonli itoat va doimiy tasbih uchun tanlab olgan.
Ular aslida insonlar uchun koʻrinmaydigan nuroniy mavjudotlardir, biroq Alloh zarurat tugʻilganda ularga jismoniy tashqi koʻrinish olish imkoniyatini ham bergan — bu paygʻambarlarni ziyorat qilganlaridagi holatga oʻxshaydi.
Ularning vazifalari turlicha: Allohning amrlarini bajarish, vahyni yetkazish, koinot ishlarini muvofiqlashtirish, bandalarning amallarini yozib borish, moʻminlarni himoya qilish va ularni ruhiy jihatdan mustahkamlash kabi masʼuliyatlarni oʻz ichiga oladi.
Jinlar esa Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mahluqdir; ular ham insonlar singari masʼuliyatli va hisob-kitobga tortiladigan mavjudotlardir, ularning orasida mumin va solihlar ham, gunohkor va itoatsizlar ham bor. Biz ularni asl tabiatida koʻrmaymiz, lekin ular bizi koʻrishi mumkin — shuning uchun ularning mavjudligini turlicha idrok etish tushunarli. Ular gehbar haqida ilmi yoʻq va ularning hayoti ham Allohning koinot qonunlariga boʻysunadi; ular hech kimga zarar yoki foyda yetkazolmaydi, faqat Allohning ijozati bilangina.
Shaytonlar — jinlarning kofirlari — Iblis boshchiligida insonlarga qarshi vasvasalar yoʻlini tanlaydilar va ularni adashtirishga harakat qilishadi. Ularning qobiliyati asosan vasvasa va yomonlikni chiroyli koʻrsatish bilan cheklangan, ular bandalarni majburlab boshqara olmaydi. Alloh zikriga yopishgan va Uning yoʻlida barqaror turgan moʻminlar ularning fitnalaridan himoyalangan boʻladi, holbuki tamoniga ergashuvchi va Robbini unutgan odamlar ularning hiylalariga tushadi.
Malaika va jinlarga imon hamda bu gʻayb olami mavjudligiga qatʼiy eʼtiqod moʻmin qalbida Allohni ulugʻlashga sabab boʻladi. Insonning uning harakatlarini kuzatayotgan malaikalar borligini bilishi hamda shaytonning vasvasalaridan Allohga panoh soʻrashi axloqiy jihatdan hushyorlikni oshiradi, bandani gunohlardan saqlaydi va Allohning savobi va rahmatini umib ibodat va poklik sari daʼvat etadi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.