Gëm Bés bu Mujj bi
Jullit bi dafa gëm ne dé du jeexitalu dund gi, waaye mooy jóge ci këru jëf dem ci dund gu dul jeex, te mooy ndoorte gu wér gi ñeel nit ñépp. Ci jamono jooja ñi fàttelikuwul Yàlla di gis ne dé moo fi nekk ndamu lépp, gëmkat bi moom, xam na ne dé mooy yeewu ci nelawu àdduna si, ngir dundug Bàrsaax door a tàmbali, te mooy jiitu xéewal gu sax gi walla mbugal mu metti mi. Looloo tax gëmkat bi di waaj dale bu yàgg ngir dajeek Boroomam, di tuub, di jéggalu, te di delloo àq ñi ko moom.
Fàtteliku Bés bu Mujj bi ponk la bu am solo buy teqale dundug gëmkat bi. Bu gisee néew mbaa bàmmeel, dafay xam ne foofa la jëm, waaye loolu du tax mu ñàkk yaakaar. Ci lu dul yeex, dafay topptoo boppam laata muy tard. Ndaxte, jullit bu wér bi, fàtteliku àllaaxira day tax mu gën a muñ ci topp ndigali Yàlla, tey doon galan gu ko tere muy def lu bon, ngir yaakaar ngërëmul Yàlla ak ragal mbugalam ci bés ba xol yi ak gët yi di talax-talax.
Bu Waxtu wi jotee te ñu dekki nit ñi ci seeni bàmmeel, nit ku nekk dina dekki ci melokaan wi mu faatoo woon. Ñépp lañuy dajale, ñu taxaw ca péncum àttekaay bu maandute bu Yàlla. Ci bés boobu di bés bu jafe, nit ku nekk dina jàng téereem ba ñu bind ci ay jëfam lépp, lu tuuti lu réy. Bés booba, daraja ak alal du fa jariñ dara. Ki am jëf ju baax rekk a fiy mucc. Képp ku topp sa bànneexu bakkan te dee Boroomam, dina suufe. Kon, ku nekk dina ame payooram ci kem ni sa ngëm meloon ak sa jëf.
Daraajay gëmkat yi ci Àjjana dina wuute, mu aju ci ni seen sellal ak seen jeexiital tollu woon. Àjjana mooy kër gi Yàlla waajal ñi ko ragaloon, ñoom ñi muñoon te saxoon ci dëgg fi ci àdduna. Ñi weddi tey ngàntu nag, dinañu jot payooru seen taxawaay ci wédi gi. Fekk bésub pénc ba, dinañu gis réyaayu ñàkk gi, ci jamono jooja reccu du fi jariñ dara. Looloo tax gëmkat bi di goor-goorlu ngir bokk ci ñi ñu jox téere bi ci ndeyjoor, ñoom ñiy yaakaar yërmàndeek njéggalu Yàlla, tey moytu lépp luy indi meram ak mbugalam.
يؤمن المسلم بأن الموت ليس نهاية الوجود، بل هو انتقال من دار العمل إلى حياة أبدية هي البداية الحقيقية لكل إنسان. فبينما يرى الغافلون الموت غايةً، يدرك المؤمن أنه يقظة من غفلة الدنيا، لتبدأ حياة البرزخ التي تسبق النعيم المقيم أو العذاب الأليم، مما يجعل المؤمن دائم الاستعداد للقاء الله بالتوبة والاستغفار ورد الحقوق لأهلها.
إن استحضار اليوم الآخر يُعدُّ ركناً أصيلاً يضبط حياة المؤمن؛ فهو يرى الجنائز والقبور فيتذكر أنها مصيره، لكنه لا يجزع بل يحاسب نفسه قبل فوات الأوان. فالمؤمن الصادق يجد في استذكار الآخرة عوناً على الصبر على الطاعات، ووازعاً قوياً يمنعه من ارتكاب المعاصي، طمعاً في رضا الله وخوفاً من عقابه يوم تتقلب فيه القلوب والأبصار.
عند قيام الساعة وبعث الناس من قبورهم، يُبعث كل امرئ على الحالة التي مات عليها، فيساق الجميع للحشر ليقفوا أمام محكمة العدل الإلهي. في ذلك اليوم العصيب، يقرأ كل إنسان كتابه الذي سُجلت فيه أعماله بدقة متناهية، ولا يغني فيه جاه ولا مال، بل ينجو من كان عمله صالحاً، ويذلُّ من اتبع هواه وعصى ربه، فلكل جزاؤه بحسب إيمانه وعمله.
تتفاوت منازل المؤمنين في الجنة بحسب إخلاصهم وجهادهم، وهي دار أعدها الله للمتقين الذين صبروا في الدنيا على الحق. أما المنكرون المعاندون فيلقون جزاء إصرارهم على الكفر، حيث يدركون يوم القيامة عظم الخسارة حين لا ينفع الندم. لذا، يسعى المؤمن ليكون من أصحاب اليمين الذين يرجون رحمة الله وعفوه، ويجتنب كل ما يؤدي إلى سخطه وعذابه.