Láti inú ìwé «Ìgbésí Ayé Àwọn Sàhábà»

Mọ àwọn Sàhábà Rẹ

Kí Ọlọ́hun yọ́nú sí gbogbo wọn

﴿وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ﴾

Sūrat al-Anfāl: 74

Ọ̀nà Kíkà

Ìgbésí Ayé Gẹ́gẹ́ Bí Ìyànfẹ́

A ka ìṣẹ̀lẹ̀ náà láti lóye ìyànfẹ́ tí Sàhábà ṣe, àti ohun tí ìyànfẹ́ náà fi hàn nípa ìgbàgbọ́ àti ìwà.

Ìròyìn Jẹ́ Ìgbẹ́kẹ̀lé

Àwọn ìtàn ni a fi hàn pẹ̀lú ìtọ́kasí àti ipò àtúnṣe wọn, a sì ṣe ìyàtọ̀ láàárín ìtàn àti àtúnsọ tí ó rọrùn.

Ìmọ̀ Gẹ́gẹ́ Bí Àpẹẹrẹ

Ète rẹ̀ ni láti mú kí ìgbésí ayé súnmọ́ àwọn ìtumọ̀ òtítọ́, sùúrù, àti àánú sí ìgbésí ayé òǹkàwé, kì í ṣe láti wà gẹ́gẹ́ bí ìtàn jíjìnnà.

Mímọ àwọn Sàhábà, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí wọn, kì í ṣe kíkó orúkọ àti àwọn ọjọ́ jọ lásán; kàkà bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ sísúnmọ́ ìran tí ó gba ìfihàn láti ọ̀dọ̀ Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ, tí wọ́n sì sọ ìgbàgbọ́ di ìgbésí ayé tí a lè rí nínú òtítọ́, ìfúnni, ìfaradà, àti àánú.

Ìwé «Ìgbésí Ayé Àwọn Sàhábà» ṣàfihàn àwọn ìròyìn wọn ní gbogbo apá mẹ́ta rẹ̀: láti ìpè àti ìbúra ìgbọràn, ìṣíwá, ìrànlọ́wọ́, àti jíhàdì, sí ìṣọ̀kan ọ̀rọ̀, ìnáwó, jíhàdì lòdì sí ìfẹ́-ọkàn àti ìwà, lẹ́yìn náà ìgbàgbọ́ àti ìjọsìn, ìmọ̀, ìrántí, àdúà, àwọn ìwàásù, àti àwọn ìtìlẹ́yìn. Láti inú ọ̀nà yìí ni ojú-ewé yìí ti bẹ̀rẹ̀: a mọ àwọn ọkùnrin àti obìnrin nípasẹ̀ àwọn ipò tí ó ṣe ìtàn ìgbésí ayé wọn.

Ìtàn àwọn ọkùnrin ni, tí ìpè Islam dé bá wọn, tí wọ́n sì gbà á gbọ́, tí wọ́n sì fi ọkàn wọn jẹ́rìí sí i, ọ̀rọ̀ wọn kì í sì í jẹ́ bí a bá pè wọ́n sí ọ̀dọ̀ Ọlọ́hun àti Òjíṣẹ́ Rẹ̀ bí kò ṣe pé wọ́n sọ pé: ﴿OLÚWA WA, DÁJÚDÁJÚ A GBỌ́ AKÉPÈ TÍ Ó Ń PÈ SÍ ÌGBÀGBỌ́ PÉ KÍ Ẹ GBÀ ỌLỌ́HUN YÍN GBỌ́, NÍTORÍ NÁÀ A GBÀ GBỌ́.﴾

Láti inú ìwé ìṣáájú ìwé «Ìgbésí Ayé Àwọn Sàhábà» — Apá Kìíní

Àwọn Ìtàn àti Àwọn Ipò Tí A Yàn

35 ìtàn tí a yọ jáde láti inú àwọn apá mẹ́ta náà, tí a tún sọ ní èdè tí ó rọrùn pẹ̀lú pípa ìtọ́kasí àti ìwọ̀n ìròyìn mọ́ ní gbogbo ìtàn.

Ìfẹ́-ọlọ́rẹ̀ẹ́

Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí Sàhábà fi àìní ẹlòmíràn síwájú tirẹ̀, tí ó sì mú kí ìwà rere jẹ́ àṣàyàn tí ó wúlò.

Ìtàn 13 — Apá Kìíní — Ìfẹ́-ọkàn-ẹlòmíràn-ṣáájú-tìrẹ

Ìdajì owó kò gbọ́dọ̀ jẹ́ gbígbà

‘Abdur-Rahmān ibn ‘Awf àti Sa‘d ibn ar-Rabī‘, kí Allāhu yọ́nú sí wọn

Nígbà tí Ànábì ﷺ ṣe ìṣọ̀kan láàárín àwọn Muhājirūn àti Ansār, ó ṣe ìṣọ̀kan láàárín ‘Abdur-Rahmān ibn ‘Awf àti Sa‘d ibn ar-Rabī‘. Sa‘d fi owó rẹ̀ hàn fún arákùnrin rẹ̀ Muhājir pé kí wọ́n pín in, ó sì sọ fún un pé òun ni ó ní owó jù lọ láàárín àwọn Ansār, ó sì tún fi hàn pé òun yóò kọ̀ ọ́ sílẹ̀ lára àwọn ìyàwó òun méjì kan kí ó lè fẹ́ ẹ lẹ́yìn tí àkókò ìdádúró rẹ̀ bá ti parí. Ìfihàn yìí jẹ́ ẹ̀rí ìfẹ́-ọkàn-ẹlòmíràn-ṣáájú-tìrẹ tòótọ́, kì í ṣe ìfẹ́-ọkàn lásán; nítorí ó fẹ́ láti mú ìdààmú ìṣíwọ́ àti àìní kúrò lọ́dọ̀ arákùnrin rẹ̀. Ṣùgbọ́n ‘Abdur-Rahmān dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ̀, ó sì gbàdúrà fún un fún ìbùkún nínú ìdílé àti owó rẹ̀, lẹ́yìn náà ó béèrè nípa ọjà láti ṣiṣẹ́ àti láti jẹun, wọ́n sì tọ́ka sí ọjà Banī Qaynuqā‘ fún un. Ìtàn náà parapọ̀ ìwà-ọmọlúwàbí àlejò àti ọlá àlejò: Ansār náà fi ohun tí ó fẹ́ràn jù lọ hàn, Muhājir náà kò sì fi ìwà-ọmọlúwàbí arákùnrin rẹ̀ rọ́pò ìsapá.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìfẹ́-ọkàn-ẹlòmíràn-ṣáájú-tìrẹ ṣí ilẹ̀kùn ìrànlọ́wọ́, ọlá sì ń lò ó láti kọ́ agbára olómìnira dípò gbígbé àìní ró.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ʿAbd al-Raḥmān ibn ʿAwf, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn mẹ́wàá tí a fún ní ìròyìn ayọ̀ Párádísè àti ọ̀kan nínú àwọn Muhājirūn àkọ́kọ́. Ó gbajúmọ̀ fún òwò àti ìfúnni, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn mẹ́fà tí ó wà nínú ìgbìmọ̀ Shūrā.

  • Saʿd ibn al-Rabīʿ, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn Naqīb ti Anṣār láti Khazraj. Anábì ﷺ fi í ṣe arákùnrin ʿAbd al-Raḥmān ibn ʿAwf. Ó jẹ́ ajẹ́rìí ikú ní ọjọ́ Uḥud.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt as-Ṣaḥābah, Apá Kìíní, ojú-ìwé 459, Orí Ìṣọ̀kan

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ ‘Abdur-Rahmān ibn ‘Awf, kí Allāhu yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Ìtàn 17 — Apá Kejì — Ìfara-ẹni-jì

Oúnjẹ Àlejò ní Ilé Ebi

Ọkùnrin kan láti àwọn Anṣọr àti ìyàwó rẹ̀, kí Ọlọ́run yọ́nú sí wọn

Ọkùnrin kan wá sọ́dọ̀ Anábì ﷺ láti ṣàròyé ebi, Anábì ﷺ kò sì rí ohunkóhun nínú ilé rẹ̀ láti fi bọ́ ọ. Ó wí pé: “Ta ni yóò gbà á lálejò lálẹ́ yìí, kí Ọlọ́run ṣàánú rẹ̀?” Ọkùnrin kan láti àwọn Anṣọr dìde, ó sì mú un lọ sí ọ̀dọ̀ ìdílé rẹ̀. Wọ́n rí oúnjẹ tí kò tó àfi fún àwọn ọmọdé nìkan. Tọkọtaya náà gbà pé àwọn yóò sùn àwọn ọmọdé, àwọn yóò sì fi oúnjẹ tiwọn fún àlejò náà, ìyàwó náà yóò sì pa fìtílà bí ẹni pé ó ń tún un ṣe kí àlejò náà lè rò pé àwọn ń jẹun pẹ̀lú rẹ̀. Wọ́n sùn pẹ̀lú ebi, wọ́n sì jẹ́ kí ó yó. Nígbà tí wọ́n jí ní òwúrọ̀, Anábì ﷺ sọ fún wọn pé Ọlọ́run yàlẹ́nu sí ìṣe wọn, ó sì sọ̀kalẹ̀ nípa irú ìṣe báyìí: ﴿Wọ́n sì fi àwọn fúnra wọn jìn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àìní wà fún wọn.﴾ Ìtàn tí ó péye kò dárúkọ wọn, nítorí náà, a kò lè so ìtàn náà mọ́ ẹnikẹ́ni.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìfara-ẹni-jì kò nílò ọ̀pọ̀lọpọ̀; ó hàn nígbà tí a bá pa ọlá aláìní mọ́, kódà nígbà tí a bá mọ ìtumọ̀ àìní.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Anṣārī àti ìyàwó rẹ̀, kí Allāhu yọ́nú sí wọn

    Sahābah Anṣārī kan àti ìyàwó rẹ̀ gbàlejò àlejò Anábì ﷺ, wọ́n sì fi oúnjẹ àwọn ọmọ wọn fún un, wọ́n sì sùn ní ebi. Ìròyìn tí ó pé kò dárúkọ wọn, nítorí náà, a kàn ṣàlàyé ipò wọn láìfi orúkọ kan pàtó sí wọn.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kejì, ojú ìwé 412–413, Orí Ìfara-ẹni-jì

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī àti Muslim láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, kí Ọlọ́run yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Pípé

Àkíyèsí: Ìtàn tí ó péye kò dárúkọ àlejò àti ìyàwó rẹ̀; nítorí náà, a yẹra fún fífi so mọ́ Abū Ṭalḥah tàbí Umm Sulaym, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn orúkọ kan wà nínú àwọn ọ̀nà kan.

Ìtàn 22 — Apá Kẹta — Ìfẹ́-ọkàn-ẹlòmíràn-ju-tìrẹ-lọ

A kò lè ga ju Anabi Ọlọ́hun ﷺ lọ

Abū Ayyūb àti Umm Ayyūb al-Anṣārī, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí wọn

Nígbà tí Anabi ﷺ dé Madīnah, ó dúró sí ilé Abū Ayyūb al-Anṣārī, ó sì kọ́kọ́ yan ilẹ̀ ìsàlẹ̀ láti jẹ́ kí ó rọrùn fún àwọn tó bá fẹ́ bẹ̀ ẹ́ wò. Nígbà tí Abū Ayyūb àti Umm Ayyūb sùn ní ilẹ̀ òkè, wọ́n rò pé kò yẹ kí àwọn wà lókè Anabi Ọlọ́hun ﷺ. Wọ́n wá dúró sí apá kan yàrá náà, lẹ́yìn náà, ìkòkò omi kan bọ́ lọ́wọ́ wọn, wọ́n sì yára gbẹ́ ẹ kí omi má baà dé ibi tí Anabi wà. Wọ́n bẹ̀ ẹ́ pé kí ó lọ sí ilẹ̀ òkè, ó sì lọ nígbà tí àwọn ènìyàn tí ń wá sọ́dọ̀ rẹ̀ pọ̀. Àwọn ìtàn wọ̀nyí fi hàn bí a ṣe gbọ́dọ̀ ṣe àlejò, tí ìfọ̀kànbalẹ̀ àti ẹ̀tọ́ àlejò sì gbọ́dọ̀ wá ṣáájú ìfọ̀kànbalẹ̀ àwọn tó ni ilé.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Mímú àlejò lọ́lá kì í ṣe àfihàn àwùjọ lásán; ó jẹ́ ìfọ̀kànbalẹ̀ sí ìfọ̀kànbalẹ̀ àti ẹ̀tọ́ rẹ̀, kódà nínú àwọn ipò tó le jù lọ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Ayyūb al-Anṣārī, kí Allāh yọ́nú sí i

    Khālid ibn Zayd al-Anṣārī, Wòlíì ﷺ dúró sí ilé rẹ̀ nígbà tí ó dé Madīnah. Ó wà ní àwọn ogun, ó sì tẹ̀síwájú láti jà títí ó fi kú ní ogun Constantinople.

  • Umm Ayyūb al-Anṣārīyah, kí Allāh yọ́nú sí i

    Ìyàwó Abū Ayyūb al-Anṣārī àti ọ̀kan nínú àwọn Sàhábà obìnrin, ilé rẹ̀ gbà Wòlíì ﷺ nígbà ìṣíwọ́. Ó wà nínú àwọn ìtàn ìgbàlejò àkọ́kọ́ ti Wòlíì ﷺ ní Madīnah.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt aṣ-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ìwé 29–31, Orí Nípa Ìfẹ́ Anabi ﷺ

Ìtọ́kasí: Aṣ-Ṣaḥīḥ ni ó fi ìdí ìsọ̀kalẹ̀ rẹ̀ sí ilé Abū Ayyūb múlẹ̀, ṣùgbọ́n aṣ-Ṣaḥīḥ ni ó sọ pé aṣ-Ṣaḥīḥ ni ó fi ìdí ìsọ̀kalẹ̀ rẹ̀ sí ilé Abū Ayyūb múlẹ̀.

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ fìdí múlẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn àlàyé rẹ̀ yàtọ̀

Àkíyèsí: Ìfìdí-múlẹ̀ ìsọ̀kalẹ̀ Anabi ﷺ sí ilé Abū Ayyūb wà nínú aṣ-Ṣaḥīḥ, ṣùgbọ́n àwọn àlàyé nípa bí ó ṣe dúró sí apá kan yàrá àti ìkòkò omi ni a ròyìn nínú àwọn orísun Sīrah àti àwọn ìwé atúmọ̀ èdè pẹ̀lú àwọn ìtàn tí ó nílò ìṣọ́ra.

Ìtàn 27 — Apá Kìíní — Ìgboyà

Ọwọ́ kan tí ó dáàbò bo Anabi ﷺ

Talhah bn Ubaydullah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìjà náà le gan-an ní ọjọ́ Ọ̀họd, tí ipò Anabi ﷺ sì hàn gbangba. Talhah bn Ubaydullah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, dúró tì í, ó sì dáàbò bò ó títí ó fi fara pa. Ó fi hàn nínú Sahih al-Bukhari pé ọwọ́ rẹ̀ rọ tàbí ó fara pa nígbà tí ó ń fi dáàbò bo Anabi ﷺ. Àwọn Sahabah sì yìn ín fún ohun tí ó ṣe ní ọjọ́ yẹn. Ní ti iye àwọn ọgbẹ́ rẹ̀ àti ìtẹ̀léṣe gbogbo ìgbésẹ̀ ní ojú ogun, àwọn ìròyìn sọ ọ́ ní ọ̀nà tó yàtọ̀; ohun tí ó sì dájú ni pé ó fi ara rẹ̀ àti ọwọ́ rẹ̀ ṣe ààbò ní àkókò tó le.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìgboyà kì í ṣe wíwá ìpalára, ṣùgbọ́n fífi ohun tí a bá lè ṣe láti dáàbò bo ẹ̀mí tí a ti fi lé wa lọ́wọ́ nígbà tí àwọn àṣàyàn bá dín kù.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Talhah ibn Ubayd Allah, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati lara awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna. O kopa ninu ogun Uhud o si da Anabi ﷺ duro nibẹ. Oun wa lara awọn mẹfa ti o wa ninu igbimọ Shura.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kìíní, Orí ogun Ọ̀họd àti Dídáàbò bo Anabi ﷺ

Ìtọ́kasí: Sahih al-Bukhari láti ọ̀dọ̀ Qays bn Abi Hazim nípa ìpalára ọwọ́ Talhah ní ọjọ́ Ọ̀họd

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Àkíyèsí: Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìdáàbòbò rẹ̀ fún Anabi ﷺ àti ìpalára ọwọ́ rẹ̀ jẹ́ òtítọ́ nínú Bukhari; ṣùgbọ́n iye àwọn ọgbẹ́ àti àwọn àlàyé kan nípa bí ó ṣe gbé Anabi ﷺ yàtọ̀ nínú àwọn ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀, nítorí náà, a kò fi ṣe ìran kan ṣoṣo tí a fi dájú.

Ìtàn 29 — Apá Kejì — Ìrẹ̀lẹ̀

Ẹ gbé ẹ̀rù mi lọ́jọ́ Àjíǹde

Umar ibn al-Khattab, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Àwọn ìtàn sọ pé Umar ibn al-Khattab, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, jáde lọ láti ṣàyẹ̀wò àwọn ènìyàn ní òru, ó sì rí iná kan. Ó rí obìnrin kan àti àwọn ọmọdé tí wọ́n ń sunkún nítorí ebi, ó sì ti gbé ìkòkò omi kan sórí iná láti fi dákẹ́ wọn títí wọ́n á fi sùn. Ó sáré lọ sí ilé ìpamọ́ oúnjẹ, ó sì gbé ìyẹ̀fun àti òróró sí ẹ̀yìn rẹ̀, ó sì kọ̀ láti jẹ́ kí ìránṣẹ́ rẹ̀ gbé e fún un. Lẹ́yìn náà, ó se oúnjẹ fún àwọn ọmọdé náà títí wọ́n fi jẹun tí wọ́n sì rẹ́rìn-ín. Kò rí ipò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdènà láàárín òun àti gbígbé oúnjẹ àti pípèsè oúnjẹ; kàkà bẹ́ẹ̀, ó rí ebi ìdílé náà gẹ́gẹ́ bí ojúṣe tí ó nílò wíwà rẹ̀ àti iṣẹ́ rẹ̀.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìrẹ̀lẹ̀ nínú ojúṣe kì í ṣe ìfarahàn lásán; ó jẹ́ pé kí ìwọ fúnra rẹ gbé ohun tí yóò mú ìpalára kúrò nígbà tí fífi àṣẹ sílẹ̀ kò bá tó.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kejì, Orí Nípa Ìtùnú Àwọn Tálákà àti Ṣíṣàyẹ̀wò Àwọn Ènìyàn

Ìtọ́kasí: Akhbar Umar nípa Ibn Sa'd, Abu Nu'aym, àti al-Bayhaqi nínú Dala'il al-Nubuwwah pẹ̀lú àwọn ìtàn àti ọ̀rọ̀ oríṣiríṣi

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìtàn rẹ̀ ní àríyànjiyàn

Àkíyèsí: Ìtàn náà gbajúmọ̀ nínú àwọn ìtàn àtijọ́, ṣùgbọ́n àwọn ọ̀nà rẹ̀ àti àwọn àlàyé ọ̀rọ̀ rẹ̀ jẹ́ àkọlé ìwádìí, kì í sì í ṣe Hadith tí a gbé sókè nínú Sahihayn; a kọ ọ́ lórí ohun tí ó wọ́pọ̀ nínú ìtàn ṣíṣàyẹ̀wò Umar àti gbígbé oúnjẹ rẹ̀.

Ìfọwọ́sowọ́pọ̀

Àwọn àwòrán ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn Sàhábà nínú wíwá ìmọ̀, sísìn àwùjọ, àti gbígbé ojúṣe tí ó wọ́pọ̀.

Ìtàn 8 — Apá Kejì — Ojúṣe Àjùmọ̀ṣe

Kò sí Ìpinnu Láìsí Ìmọ̀ràn

Umar ibn al-Khattab àti àwọn ènìyàn Shura, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí wọn

Nígbà tí wọ́n fi ọ̀bẹ gún Umar ibn al-Khattab, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, tí ó sì mọ̀ pé ọgbẹ́ rẹ̀ lè yọrí sí ikú, ó béèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn nípa ipò Khalifa, ṣùgbọ́n kò yí ọ̀rọ̀ náà padà sí ìjogún tàbí kí ó fi orúkọ kan pàtó lélẹ̀. Ó dárúkọ àwọn Àwọn Sahaba mẹ́fà tí ó jẹ́ olókìkí, ó sì sọ pé Anabi ﷺ kú nígbà tí ó yọ́nú sí wọn, ó sì fi yíyàn náà sí àárín wọn. Ó mú ọmọ rẹ̀, Abdullah, wá sínú ìgbìmọ̀ láti jẹ́ kí wọ́n jàǹfààní láti inú èrò rẹ̀, lẹ́yìn náà ó sọ ní gbangba pé kò ní ipa kankan nínú ọ̀rọ̀ náà, kí ìbátan Khalifa má bàa di ọ̀nà sí ìjọba. Lẹ́yìn ikú rẹ̀, Abd al-Rahman ibn Awf gba iṣẹ́ ìgbìmọ̀ náà, ó sì béèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn, ó sì ṣe àgbéyẹ̀wò ọ̀rọ̀ náà fún ìgbà pípẹ́ títí tí yíyàn náà fi yọrí sí Uthman, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí àwọn méjèèjì. Ìwọ̀n ipò náà kò wà nínú àwọn orúkọ àwọn mẹ́fà nìkan, ṣùgbọ́n nínú pé ọkùnrin kan tí ó ní agbára láti ní ipa fi ọ̀nà ìyípadà sílẹ̀ ní fífẹ̀ ju ìfẹ́-inú ara rẹ̀ lọ, ó sì fi ojúṣe ìpinnu náà sí àwọn ènìyàn Shura.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Aṣáájú tí ó ní ojúṣe kọ́ ìyípadà ojúṣe ní ọ̀nà tí kò ní gbára lé òun fúnra rẹ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

  • Àwọn ènìyàn ìgbìmọ̀ Shūrā mẹ́fà, kí Allāhu yọ́nú sí wọn

    Wọ́n jẹ́ ʿUthmān, ʿAlī, Ṭalḥah, Al-Zubayr, Saʿd ibn Abī Waqqāṣ, àti ʿAbd al-Raḥmān ibn ʿAwf. ʿUmar fi yíyàn Khalīfah sí àárín wọn. Wọ́n jẹ́ àwọn Sahābah ńlá tí Anábì ﷺ fi kú nígbà tí ó yọ́nú sí wọn gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ ʿUmar nínú ìròyìn.

  • Abdullah ibn Umar, ki Ọlọhun yọnu si wọn mejeeji

    Sahabi nla ati ọmọ Umar ibn al-Khattab, ki Ọlọhun yọnu si i. O gbajumọ fun titẹle Sunnah ni kikun ati fun sisọ Hadith pupọ. O wa ninu igbimọ Shura laisi ẹtọ si Khalifah.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahaba, Apá Kejì, ojú ewé 38–41, Orí Ìmọ̀ràn

Ìtọ́kasí: Sahih al-Bukhari láti ọ̀dọ̀ Amr ibn Maymun nínú ìtàn ikú Umar àti Shura

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Ìtàn 12 — Apá Kẹta — Wíwá Ẹ̀kọ́

Ọjọ́ Kan fún Un àti Ọjọ́ Kan fún Aládùúgbò Rẹ̀

ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb àti aládùúgbò rẹ̀ kan láti ọ̀dọ̀ àwọn Anṣār, kí Allāhu yọ́nú sí wọn

ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb, kí Allāhu yọ́nú sí i, ń gbé ní ʿAwālī al-Madīnah, ó sì ní aládùúgbò kan láti ọ̀dọ̀ àwọn Anṣār láti Banī Umayyah ibn Zayd, wọ́n sì ń yí pa dà láti sọ̀kalẹ̀ sí ọ̀dọ̀ Ojísẹ́ Allāhu ﷺ. Ọ̀kan nínú wọn yóò sọ̀kalẹ̀ ní ọjọ́ kan, yóò sì wà níbi ìpàdé náà, yóò sì gba ohun tí ó wá láti ọ̀dọ̀ ìfihàn àti ìmọ̀ àti ìròyìn Ànábì ﷺ, lẹ́yìn náà yóò padà wá sọ fún ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ohun tí ó gbọ́, èkejì yóò sì sọ̀kalẹ̀ ní ọjọ́ kejì, kí iṣẹ́ wọn àti ìgbésí ayé wọn má baà dènà wọn láti máa bá orísun ìtọ́nisọ́nà lọ. Kò sí ọ̀kan nínú wọn tí ó dúró de àyè pípé tí kò ní wá, ṣùgbọ́n wọ́n ṣètò àkókò àti ojúṣe láàárín ara wọn, nítorí náà ìmọ̀ di àmì tí àwọn aládùúgbò ń pín. Nínú ìtàn yìí, ʿUmar ṣàpèjúwe ọ̀nà tí ó wúlò fún kíkọ́ ẹ̀kọ́ àti títẹ̀lé: wíwà níbẹ̀ ní tààrà nígbà tí ó bá ṣeé ṣe, lẹ́yìn náà gbígbé ìròyìn lọ ní pípé fún ẹni tí kò sí, pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ tí ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìpàdé Ànábì.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Wíwá ìmọ̀ kò nílò àyè pípé nígbà gbogbo; ó lè jẹ́ gbígbé kalẹ̀ nípasẹ̀ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tí ó tọ́ níbi tí àwọn ènìyàn ti ń pín àkókò àti ìmọ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ewé 502–503, ibi tí ʿUmar àti aládùúgbò rẹ̀ Anṣār ti ń yí pa dà

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb, kí Allāhu yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ṣaḥīḥ

Ìtàn 14 — Apá Kìíní — Ìfọwọ́sowọ́pọ̀

Oúnjẹ Ìrìn-àjò àti Àmùrè Méjì

Asma (kí Allah yọ́nú sí i) àti Abu Bakr As-Siddiq (kí Allah yọ́nú sí i)

Nígbà tí Òjíṣẹ́ Allah (kí àlàáfíà àti ìbùkún Allah wà pẹ̀lú rẹ̀) àti Abu Bakr As-Siddiq (kí Allah yọ́nú sí i) múra sílẹ̀ fún ìrìn-àjò Hijrah, ilé Abu Bakr As-Siddiq (kí Allah yọ́nú sí i) jẹ́ apá kan ètò iṣẹ́ tí ó kún fún àwọn ìṣe kékeré, kì í ṣe ibi ìdágbére lásán. Asma bint Abi Bakr pèsè oúnjẹ ìrìn-àjò fún wọn, nígbà tí kò rí ohun tí yóò fi di oúnjẹ náà, ó fa àmùrè rẹ̀ ya sí méjì: ó fi apá kan di oúnjẹ náà, ó sì lo apá kejì gẹ́gẹ́ bí àmùrè fúnra rẹ̀, nítorí náà ni wọ́n ṣe pè é ní “Obìnrin Olúmùrè Méjì.” Ìpèsè rẹ̀ kì í ṣe ìṣe àmì lásán; ó ṣe iṣẹ́ pàtàkì ní àkókò ìkọ̀kọ̀ àti ìgbà ìgbàdúró, iṣẹ́ àwọn ènìyàn ilé náà sì kópa nínú pípèsè ìrìn-àjò náà láìsí ariwo tàbí ìbéèrè fún ìrántí.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Iṣẹ́ ńlá gbọ́dọ̀ ní àwọn iṣẹ́ kékeré tí a ṣe dáradára; ohun tí ẹnì kọ̀ọ̀kan bá ṣe nínú ilé rẹ̀ lè jẹ́ apá pàtàkì nínú àṣeyọrí àwùjọ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Asmā’ bint Abī Bakr, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Zāt al-Niṭāqayn, ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gba Islam àti ọmọbìnrin Abī Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i. Ó kó ipa pàtàkì nínú ìgbékalẹ̀ Hijrah, ó sì ròyìn àwọn Hadith àti ìtàn láti Sīrah.

  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat As-Sahabah, Apá Kìíní, ojú-ìwé 410–411, Orí Ìrìn-àjò Hijrah

Ìtọ́kasí: Sahih Al-Bukhari láti ọ̀dọ̀ Asma (kí Allah yọ́nú sí i), pẹ̀lú àwọn àlàyé nínú àwọn ìwé Sirah

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Àkíyèsí: Ìpìlẹ̀ ìpèsè oúnjẹ àti orúkọ “Obìnrin Olúmùrè Méjì” jẹ́ òdodo nínú Bukhari; àwọn àlàyé díẹ̀ nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìlépa àti ìbẹ̀wò ni a ròyìn nínú Sirah pẹ̀lú àwọn ìtàn tí ó yàtọ̀.

Ìtàn 16 — Apá Kìíní — Ìfọwọ́sowọ́pọ̀

Ọ̀rọ̀ àwọn aṣíkiri níwájú An-Najāshī

Ja'far ibn Abī Ṭālib àti Umm Salamah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí wọn

Nígbà tí àwọn aṣojú Quraish lépa àwọn aṣíkiri sí Habashah láti béèrè fún ìpadàbọ̀ wọn, An-Najāshī kó àwọn aṣíkiri jọ, ó sì bi wọ́n nípa ẹ̀sìn tí wọ́n fi kúrò láàárín àwọn ènìyàn wọn. Àwọn aṣíkiri yan Ja'far ibn Abī Ṭālib láti sọ̀rọ̀ fún wọn, ó sì ṣàlàyé ipò wọn ṣáájú Islam àti ohun tí Anabi ﷺ pè wọ́n sí láti jẹ́ olóòótọ́, olùfọkànsìn, àti olùṣe ìbátan, lẹ́yìn náà ó ka apá kan nínú Sūrah Maryam. An-Najāshī àti àwọn tí ó wà ní àyíká rẹ̀ ni ó fọwọ́ kan, ó sì kọ̀ láti fi wọ́n lé wọn lọ́wọ́. Ní ọjọ́ kejì, àwọn aṣojú méjèèjì gbìyànjú láti gbé ọ̀rọ̀ ʿĪsā, àlàáfíà kí ó máa bá a, dìde, Ja'far sì ṣàlàyé ohun tí Anabi ﷺ mú wá nípa rẹ̀, èyí sì mú kí An-Najāshī túbọ̀ di dídáàbòbò wọn mú. Umm Salamah, tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn aṣíkiri obìnrin, sọ ìṣẹ̀lẹ̀ ìtàn yìí gẹ́gẹ́ bí ìpinnu àpapọ̀ nínú èyí tí àwọn ènìyàn ti yan agbẹnusọ dáradára, tí wọ́n sì ti pa òtítọ́ ipò wọn mọ́.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ nínú àwọn ìṣòro kì í túmọ̀ sí pé gbogbo ènìyàn ni yóò sọ̀rọ̀; ṣùgbọ́n pé wọn yóò yan ẹni tí yóò sọ̀rọ̀ fún wọn pẹ̀lú òtítọ́ àti ìmọ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Jaʿfar ibn Abī Ṭālib, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọmọ ìyáwó Anábì ﷺ àti arákùnrin ʿAlī, àti ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ ṣí lọ sí Abyssinia. Ó jẹ́ ajẹ́rìí ikú gẹ́gẹ́ bí olórí ní Muʾtah, Anábì ﷺ sì fún un ní orúkọ Zū al-Janāḥayn.

  • Umm Salamah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Hind bint Abī Umayyah, lára àwọn ìyàwó Ànábì àti lára àwọn obìnrin àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣíwọ́. Ó ròyìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ Hadith, a sì mọ̀ ọ́ fún ọgbọ́n àti ìmọ̀ òfin Islam.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayāt As-Sahābah, Apá Kìíní, ojú ìwé 423–427, Orí Ìṣíkiri sí Habashah

Ìtọ́kasí: Ibn Isḥāq láti inú Hadith Umm Salamah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìtàn ìgbésí ayé

Àkíyèsí: Ìtàn ìgbésí ayé gbajúmọ̀ tí a ròyìn láti ọ̀nà Umm Salamah nínú Ibn Isḥāq; a kò gbọ́dọ̀ tọ́jú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Hadith tí ìtàn rẹ̀ jẹ́ òdodo.

Ìtàn 21 — Apá Kẹta — Ìfọwọ́sowọ́pọ̀

Kíkó Al-Ƙur’an Jọ: Ìpinnu, Àtúnyẹ̀wò àti Ìgbẹ́kẹ̀lé

Abū Bakr As-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, àti ʿUmar ibn Al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, àti Zayd ibn Thābit, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Lẹ́hìn tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Al-Ƙur’an ti di ajẹ́rìí ikú ní Yamāmah, ʿUmar ibn Al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, bẹ̀rù pé apá kan nínú Al-Ƙur’an lè sọnù pẹ̀lú ìparun àwọn tí ó gbà á sí àyà. Nítorí náà, ó dámọ̀ràn fún Abū Bakr As-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, pé kí ó kó o jọ. Abū Bakr As-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, kọ̀ jálẹ̀ ní àkọ́kọ́ nítorí pé iṣẹ́ tí Wòlíì ﷺ kò ṣe ní irú ọ̀nà bẹ́ẹ̀ ni. Lẹ́hìn náà, Ọlọ́hun ṣí àyà rẹ̀ lẹ́hìn àtúnyẹ̀wò. Ó pe Zayd ibn Thābit, ẹni tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn akọ̀wé ìfihàn, ẹni tí ó rí iṣẹ́ náà ní ńlá ṣùgbọ́n tí ó tẹ́wọ́ gbà á lẹ́hìn náà. Ó kó Al-Ƙur’an jọ láti orí àwọn awọ, àwọn igi ọ̀pẹ, àti àwọn àyà àwọn ènìyàn pẹ̀lú ìdánilójú. Ìròyìn náà fi hàn pé gbígbàtọ́ ọ̀rọ̀ náà kì í ṣe àṣìṣe ẹni kọ̀ọ̀kan: ʿUmar dámọ̀ràn, Abū Bakr As-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, sì fọwọ́ sí i, Zayd sì ṣe é pẹ̀lú ọ̀nà ìṣọ́ra tí ó múnádòfin.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìgbẹ́kẹ̀lé àjọṣepọ̀ nílò ìgbésẹ̀, lẹ́hìn náà ìgbìmọ̀, lẹ́hìn náà iṣẹ́ tí ó tẹ̀lé ọ̀nà tí kò ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú èrò rere lásán.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

  • Zayd ibn Thābit, kí Allāh yọ́nú sí i

    Akọ̀wé ìfihàn láti ọ̀dọ̀ àwọn Anṣār, ó wà ní ogun Khandaq àti lẹ́yìn rẹ̀. Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāh yọ́nú sí i, fún un ní iṣẹ́ láti kó Qur’an jọ, lẹ́yìn náà ó ní ipa nínú kíkó Qur’an jọ láti ọwọ́ Uthmān.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt Aṣ-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ìwé 81–82, Orí nípa Gbígbàtọ́ Al-Ƙur’an

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ Al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ Zayd ibn Thābit, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 24 — Apá Kẹta — Iṣẹ́ Ìsìn

Ràn mí lọ́wọ́ lórí ara rẹ pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìforíkanlẹ̀

Rabī‘ah ibn Ka‘b al-Aslamī, kí Allāhu yọ́nú sí i

Rabī‘ah ibn Ka‘b al-Aslamī, kí Allāhu yọ́nú sí i, máa ń sin Anábì ﷺ, ó sì máa ń gbé omi ìwẹ̀wẹ́ àti àwọn ohun tí ó bá nílò wá fún un. Ní ọjọ́ kan, Anábì ﷺ sọ fún un pé: “Béèrè.” Rabī‘ah sì yan ohun tí ó kọjá èrè àìpẹ́, ó sì wí pé: “Mo bẹ̀ ọ́ pé kí n bá ọ gbé nínú Ọgbà Ìdẹ̀ra.” Anábì ﷺ bi í bóyá ó ní ohun mìíràn, nígbà tí ó sì tẹnu mọ́ ìbéèrè rẹ̀, ó wí pé: “Nítorí náà, ràn mí lọ́wọ́ lórí ara rẹ pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìforíkanlẹ̀.” Ìtàn náà kò fi iṣẹ́ ìsìn hàn gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà fún ìfẹ́-ọ̀rẹ́ tàbí àǹfààní ọ̀fẹ́, ṣùgbọ́n ó fi hàn gẹ́gẹ́ bí ìbáṣepọ̀ ìtọ́jú: iṣẹ́ ìsìn òtítọ́, lẹ́yìn náà ìbéèrè gíga, lẹ́yìn náà ìtọ́nisọ́nà sí ìjọsìn àti iṣẹ́ tí ó máa ń ran ẹni náà lọ́wọ́ láti dé ibi tí ó fẹ́.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Olùkọ́ òtítọ́ kò ní fi ìfúnni ní ìrètí nìkan tẹ́wọ́ gbà; ó máa ń so ìfẹ́ pẹ̀lú iṣẹ́ tí ó máa ń mú ènìyàn ṣetán fún un.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Rabīʿah ibn Kaʿb al-Aslamī, kí Allāh yọ́nú sí i

    Sàhábà kan láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn al-Ṣuffah, ó sin Wòlíì ﷺ ó sì wà pẹ̀lú rẹ̀. Ó sọ Hadith ìbéèrè rẹ̀ láti wà pẹ̀lú Wòlíì ﷺ ní Jannāh.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt aṣ-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ewé 398–399, Orí Ìsìn Anábì ﷺ

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ Muslim láti ọ̀dọ̀ Rabī‘ah ibn Ka‘b al-Aslamī, kí Allāhu yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òdodo

Ìtàn 25 — Apá Kìíní — Ìgboyà

Ṣé ẹ ó pa ọkùnrin kan nítorí pé ó ní Olúwa mi ni Allah?

Abu Bakr As-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i

Nígbà tí Òjíṣẹ́ Allah ﷺ ń gbàdúrà ní ẹ̀gbẹ́ Ka'bah, 'Uqbah bin Abi Mu'ayt dé, ó sì fi aṣọ rẹ̀ sí ọrùn Anabi ﷺ, ó sì fún un ní ọrùn gidigidi. Abu Bakr As-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i, yára tì í kúrò lọ́dọ̀ Òjíṣẹ́ Allah ﷺ, ó sì ń wí pé: ﴿Ṣé ẹ ó pa ọkùnrin kan nítorí pé ó ní Olúwa mi ni Allah, tí ó sì ti mú ẹ̀rí wá fún yín láti ọ̀dọ̀ Olúwa yín?﴾. Abu Bakr As-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i, kò dúró de ìdèwò náà láti kọjá tàbí kí àwọn olùrànlọ́wọ́ pọ̀; ó rí ìkọlù náà tí ó ń ṣẹlẹ̀, ó sì fi ara rẹ̀ àti ọ̀rọ̀ rẹ̀ síwájú láti dáàbò bo Anabi ﷺ, ní ipò tí ìtàn tí ó péye ti pa mọ́ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí ìgboyà rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìgboyà ìwà rere ni láti lọ síwájú láti dá ìkọlù dúró nígbà tí ìdásí-ọ̀rọ̀ bá jẹ́ ohun tí ó gbówólórí, kì í ṣe láti kan fi ẹ̀bi rẹ̀ lẹ́yìn tí ewu náà bá ti kọjá.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayaat As-Sahabah, Apá Kìíní, Orí: Ṣíṣe Ìfaradà Ìṣòro àti Dídáàbò Bo Òjíṣẹ́ Allah ﷺ

Ìtọ́kasí: Sahih Al-Bukhari láti ọ̀dọ̀ 'Urwah bin Az-Zubayr ní ìbéèrè 'Abdullah bin 'Amr, kí Allah yọ́nú sí àwọn méjèèjì

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Ìtàn 26 — Apá Kìíní — Ìgboyà

Òru Hijrah àti Dídá Àwọn Ohun Ìfipamọ́ Padà

Ali bin Abi Talib, kí Allah yọ́nú sí i

Àwọn ìwé ìtàn-ayé sọ pé nígbà tí Quraysh yí ilé Anabi ﷺ ká ní òru Hijrah, Ali bin Abi Talib, kí Allah yọ́nú sí i, sùn sí orí ibùsùn rẹ̀, ó sì fi aṣọ rẹ̀ bò ó, nígbà tí Òjíṣẹ́ Allah ﷺ lọ sí ọ̀nà Madinah. Lẹ́yìn náà, Ali dúró sí Makkah fún ọjọ́ díẹ̀, ó ń dá àwọn ohun ìfipamọ́ tí Anabi ﷺ ní lọ́dọ̀ rẹ̀ padà fún àwọn oníṣẹ́ wọn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan nínú àwọn oníṣẹ́ wọn wà lára àwọn tí ó lòdì sí i tí wọ́n sì ṣe é ní ìṣekúṣe. Ìtàn náà so ìgboyà ọ̀dọ́mọkùnrin kan tí ó fi ara rẹ̀ sí ewu pọ̀ pẹ̀lú òtítọ́ tí kò lè ṣubú nítorí ìjà pẹ̀lú àwọn oníṣẹ́ ẹ̀tọ́.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Òtítọ́ kò pín sí ìwọ̀n bí àwọn ènìyàn ṣe rí wa; ìṣòtítọ́ sì hàn nígbà tí a bá pa ẹ̀tọ́ ẹni tí ó lòdì sí wa mọ́, nígbà tí a sì lè fi í sílẹ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Ali ibn Abi Talib, ki Ọlọhun yọnu si i

    Ọmọ arakunrin Anabi ﷺ ati ọkọ Fatimah, ki Ọlọhun yọnu si i. Oun wa lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati Khalifah kẹrin ninu awọn Khalifah ti o tọna. O kopa ninu gbogbo ogun ayafi Tabuk nigbati Anabi ﷺ fi i silẹ lati ṣakoso Madinah.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayaat As-Sahabah, Apá Kìíní, Orí: Hijrah

Ìtọ́kasí: Sirah Ibn Ishaq àti àwọn ìtàn Sirah nínú ìròyìn òru Hijrah

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìròyìn Sirah

Àkíyèsí: Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìsùn Ali, kí Allah yọ́nú sí i, àti dídá àwọn ohun ìfipamọ́ padà jẹ́ ohun tí ó gbajúmọ̀ nínú àwọn ìwé Sirah, ṣùgbọ́n àwọn àlàyé ìran àti àwọn ẹ̀wọ̀n ìtàn wọn kò wà ní ìpele àwọn Hadith Sahihayn; nítorí náà, a fi í hàn gẹ́gẹ́ bí ìròyìn Sirah.

Ìtàn 28 — Apá Kìíní — Ìgboyà

Ta ni yóò lọ sí ọ̀dọ̀ Banu Qurayzah?

Zubayr bn al-Awwam, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ní ọjọ́ al-Ahzab, Anabi ﷺ nílò ẹnì kan láti mú ìròyìn Banu Qurayzah wá fún un, ó sì pe àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, ó wí pé: «Ta ni yóò lọ sí ọ̀dọ̀ Banu Qurayzah?» Zubayr bn al-Awwam, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, ni a yàn fún iṣẹ́ náà. Anabi ﷺ tún pe ìpè náà lẹ́ẹ̀kejì lẹ́yìn náà lẹ́ẹ̀kẹta, àti ní gbogbo ìgbà, Zubayr ni ó máa ń wí pé: Èmi. Nígbà náà ni Anabi ﷺ wí pé: «Dájúdájú, gbogbo Anabi ní akẹgbẹ́, àti akẹgbẹ́ mi ni Zubayr.» Ìdáhùn tó tún máa ń wáyé fi hàn pé ìgbésẹ̀ tó dúró ṣinṣin ni, kì í ṣe ìtara lásán ní ìpè àkọ́kọ́.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìgbẹ́kẹ̀lé kì í hàn nínú gbígba iṣẹ́ kan lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n nínú ìmúrasílẹ̀ tuntun nígbà tí àìní bá ṣì wà.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Al-Zubayr ibn al-ʿAwwām, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn mẹ́wàá tí a fún ní ìròyìn ayọ̀ Párádísè àti ọ̀kan nínú àwọn Mùsùlùmí àkọ́kọ́, ó sì jẹ́ ọmọ ìyáwó Anábì ﷺ. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn mẹ́fà tí ó wà nínú ìgbìmọ̀ Shūrā.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kìíní, Orí Jihad àti Ìwádìí

Ìtọ́kasí: Sahih al-Bukhari àti Muslim láti ọ̀dọ̀ Jabir bn Abdullah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí àwọn méjèèjì

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 32 — Apá Kejì — Ìrẹ̀lẹ̀

Dájúdájú, èmi yóò rán olóòótọ́ kan sí yín, olóòótọ́ tòótọ́

Abu Ubaydah Amir ibn al-Jarrah r.a.

Àwọn ènìyàn Najran béèrè lọ́wọ́ Anabi ﷺ pé kí ó rán ọkùnrin olóòótọ́ kan sí wọn láti kọ́ wọn àti láti yanju ohun tí wọ́n yàtọ̀ sí. Ó ṣe ìlérí fún wọn pé òun yóò rán ọkùnrin olóòótọ́ kan sí wọn, olóòótọ́ tòótọ́, àwọn Sahabah sì fẹ́ ìjẹ́rìí yìí, kì í ṣe nítorí ìfẹ́ sí ipò ìjòyè ṣùgbọ́n nítorí ìrètí pé ọ̀kan nínú wọn yóò jẹ́ ẹni tí ó ni í. Anabi ﷺ yan Abu Ubaydah ibn al-Jarrah r.a. ó sì wí pé: «Èyí ni olóòótọ́ àwùjọ yìí». Abu Ubaydah gba iṣẹ́ náà ó sì lọ láti ṣe é láìyí ìyìn náà padà sí ìgbéraga tàbí àǹfààní ti ara ẹni.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìrẹ̀lẹ̀ ń dáàbò bo ẹni tí ó ní ìgbẹ́kẹ̀lé lọ́wọ́ ìgbéraga; ó rí ìyìn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tí ó nílò iṣẹ́, kì í ṣe ipò tí ó yọ ọ́ kúrò nínú ojúṣe.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abu Ubaydah Amir ibn al-Jarrah, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna. Anabi ﷺ pe e ni oluṣọ agbẹkẹle orilẹ-ede yii. O dari awọn ọmọ-ogun ni Sham o si ku ninu ajakalẹ-arun Amwas.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kejì, Orí Nípa Rírán Àwọn Ajíyìnrere àti Àwọn Olóòótọ́

Ìtọ́kasí: Sahih al-Bukhari àti Muslim láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Malik àti Hudhayfah r.a.

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 35 — Apá Kẹta — Ọgbọ́n

Idà kan nínú àwọn idà Ọlọ́hun ní Mu’tah

Khālid ibn al-Walīd, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ànábì ﷺ sọ fún àwọn Sàhábà rẹ̀ ní Madīnah nípa ohun tó ṣẹlẹ̀ ní Mu’tah: Zayd ibn Hārithah gbé àsíá náà, ó sì di ajẹ́rìíkú, lẹ́yìn náà Ja‘far ibn Abī Ṭālib, ó sì di ajẹ́rìíkú, lẹ́yìn náà ‘Abdullāh ibn Rawāḥah, ó sì di ajẹ́rìíkú, ojú Ànábì ﷺ sì ń sunkún. Lẹ́yìn náà, Khālid ibn al-Walīd, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, gbé àsíá náà láìsí àṣẹ tẹ́lẹ̀, Ànábì ﷺ sì ṣàpèjúwe rẹ̀ pé ó jẹ́ idà kan nínú àwọn idà Ọlọ́hun, Ọlọ́hun sì fi ìṣẹ́gun tàbí ìgbàlà lé e lọ́wọ́. Ní ti àlàyé gbígbòòrò nípa yíyí ipò àwọn ọmọ ogun padà àti ètò ìpadàsẹ́yìn, àwọn ìwé Sīrah mẹ́nu bà á, ṣùgbọ́n kì í ṣe gbogbo rẹ̀ ló fìdí múlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀rọ̀ Hadith tó péye.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ní àkókò tí ìtòlẹ́sẹẹsẹ tó wọ́pọ̀ bá ti wó lulẹ̀, àwùjọ nílò ẹni tó lè gba ìpinnu, tó sì lè dáàbò bo àwọn ènìyàn pẹ̀lú ìrírí àti ìgboyà rẹ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Khalid ibn al-Walid, ki Ọlọhun yọnu si i

    Olori Sahabi ti o gba Islam ṣaaju iṣẹgun Makkah. Anabi ﷺ fun un ni orukọ idà kan ninu awọn idà Ọlọhun lẹhin Mu'tah. O kopa ninu awọn ogun Ridda ati awọn iṣẹgun Iraq ati Sham.

  • Zayd ibn Harithah, ki Ọlọhun yọnu si i

    Olufẹ Anabi ﷺ ati ẹrú rẹ ti o ti di ominira, ati lara awọn ti o kọkọ gba Islam. Anabi ﷺ fi i ṣe olori ogun Mu'tah, o si gbe asia titi o fi di ajẹriku.

  • Jaʿfar ibn Abī Ṭālib, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọmọ ìyáwó Anábì ﷺ àti arákùnrin ʿAlī, àti ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ ṣí lọ sí Abyssinia. Ó jẹ́ ajẹ́rìí ikú gẹ́gẹ́ bí olórí ní Muʾtah, Anábì ﷺ sì fún un ní orúkọ Zū al-Janāḥayn.

  • Abdullah ibn Rawaha, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Ọ̀kan lára àwọn Sàhábà Ansar, ó jẹ́ akéwì fún Wòlíì ﷺ àti ọ̀kan lára àwọn olórí ní Aqabah. Ó gba àsíá àwọn Mùsùlùmí ní Mu'tah lẹ́hìn tí Zayd àti Ja'far ti jẹ́ ajẹ́rìíkú, lẹ́yìn náà òun náà jẹ́ ajẹ́rìíkú, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, Orí nípa Ìjà Mu’tah àti Ìṣàkóso

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Mālik, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, nípa ìròyìn Mu’tah

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Àkíyèsí: Ó fìdí múlẹ̀ nínú Bukhārī pé Khālid gba àsíá lẹ́yìn tí àwọn olórí ti di ajẹ́rìíkú, tí wọ́n sì pè é ní idà kan nínú àwọn idà Ọlọ́hun; ní ti àwọn ìgbésẹ̀ àlàyé àti iye ìyípadà àwọn ipò, wọ́n jẹ́ lára àwọn ìtàn Sīrah tó yàtọ̀.

Ìfúnni

Àwọn ìtàn ìfúnni tí ó jáde láti inú ohun tí ènìyàn fẹ́ràn jù lọ, tí ó sì dé ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn pẹ̀lú ọgbọ́n àti àánú.

Ìtàn 6 — Apá Kejì — Ìfúnni

Ohun ìní rẹ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ

Abū Ṭalḥah Al-Anṣārī, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Abū Ṭalḥah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, ní ọgbà kan ní Madīnah tí wọ́n ń pè ní Bayrūḥāʾ, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú ohun ìní rẹ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ, ó súnmọ́ Mọ́sálásí, ó máa ń mu omi rẹ̀ tí ó dára, Wòlíì Ọlọ́hun ﷺ sì máa ń wọlé sí i. Nígbà tí ọ̀rọ̀ Ọlọ́hun Olódùmarè sọ̀ kalẹ̀ pé: ﴿Ẹ kò ní rí ìwà rere títí ẹ̀yin yóò fi ná ohun tí ẹ̀yin fẹ́ràn﴾, Abū Ṭalḥah kò wá owó tí ó pọ̀ ju tí kò ní í ṣe pẹ̀lú rẹ̀, ṣùgbọ́n ó lọ sí ọ̀dọ̀ Wòlíì ﷺ ó sì wí pé ohun ìní rẹ̀ tí ó fẹ́ràn jù lọ ni Bayrūḥāʾ, àti pé òun yóò fi ṣe ìfẹ́, òun sì ń retí ìbùkún rẹ̀ àti ìpamọ́ rẹ̀ lọ́dọ̀ Ọlọ́hun. Wòlíì ﷺ yọ̀ sí ìfúnni yìí, ó sì gbà á níyànjú láti fi fún àwọn ìbátan rẹ̀. Abū Ṭalḥah gbà, nítorí náà owó náà yí padà láti jẹ́ ohun tí ó fẹ́ràn ní pàtàkì sí èrè tí ó dé ọ̀dọ̀ ìbátan tí ó sì sin àwùjọ. Ìtàn náà sọ pé ìfẹ́ kì í ṣe gbígbé ohun tí ó kù kúrò nìkan, ṣùgbọ́n kí ènìyàn yan ohun tí ó níye lórí fúnra rẹ̀, lẹ́yìn náà kí ó fi fún ẹni tí ó yẹ jù lọ pẹ̀lú ọgbọ́n.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìwọ̀n ìfúnni kì í ṣe pẹ̀lú ìwọ̀n rẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ipò ohun tí a fi sílẹ̀ àti pẹ̀lú ọgbọ́n tí ó fi dé ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Ṭalḥah Al-Anṣārī, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Zayd ibn Sahl Al-Anṣārī láti Banī Najjār, ọ̀kan nínú àwọn tí ó wà ní ogun Badr àti Uḥud. Ó jẹ́ ẹni tí ó gbajúmọ̀ fún ìfúnni àti jíjà ogun, Anas ibn Mālik sì ròyìn láti ọ̀dọ̀ rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt Al-Ṣaḥābah, Apá Kejì, ojú ìwé 407–408, Orí Ìnáwó

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥayn Al-Bukhārī àti Muslim láti ọ̀dọ̀ Anas, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 15 — Apá Kìíní — Ìfúnni

Èrè ni òwò náà, Abū Yahya

Ṣuhayb Ar-Rūmī, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ṣuhayb Ar-Rūmī, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, fẹ́ láti ṣí lọ sí Madīnah, ṣùgbọ́n àwọn Quraish dí i lọ́nà, wọ́n sì wí pé ó dé Makkah ní òtòṣì, lẹ́yìn náà ni ọrọ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i níbẹ̀, àti pé wọn kò ní jẹ́ kí ó lọ pẹ̀lú ara rẹ̀ àti ọrọ̀ rẹ̀. Ó fi hàn wọ́n pé òun lè fi ibi tí ọrọ̀ òun wà hàn wọ́n kí wọ́n lè jẹ́ kí òun lọ, wọ́n sì gbà. Ó fi hàn wọ́n, ó sì lọ gẹ́gẹ́ bí aṣíkiri sí ọ̀dọ̀ Anabi ﷺ. Àwọn ìwé ìtàn sọ pé Anabi ﷺ kí i pẹ̀lú ọ̀rọ̀ rẹ̀ pé: «Èrè ni òwò náà, Abū Yahya», wọ́n sì fi sọ̀kalẹ̀ nípa ìtumọ̀ fífi ẹ̀mí àti ọrọ̀ rúbọ láti wá ìtẹ́lọ́rùn Ọlọ́hun. Ète ìtàn náà kì í ṣe láti gbé òtòṣì ga, ṣùgbọ́n láti fi hàn pé Ṣuhayb fi òmìnira ìṣíkiri àti ìgbàgbọ́ sí iwájú ọrọ̀ tí a lè rọ́pò.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìfúnni kì í ṣe ohun tí a fi fúnni láti inú àpọ̀jù wa nígbà gbogbo; ó sì lè jẹ́ yíyàn tí a mọ̀ọ́mọ̀ ṣe nípa ohun tí a kò ní jẹ́ kí owó dí wa lọ́wọ́.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Ṣuhayb al-Rūmī, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gba Islam àti ọ̀kan nínú àwọn tí ó ṣí lọ sí Madīnah. Ó gbajúmọ̀ fún ìfaradà àti ìfúnni, ʿUmar sì fi í sípò láti máa gbàdúrà fún àwọn ènìyàn lẹ́hìn ìfarapa rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayāt As-Sahābah, Apá Kìíní, ojú ìwé 436, Orí Ìṣíkiri

Ìtọ́kasí: Al-Bayhaqī àti àwọn ìwé ìtàn nípa ìṣíkiri Ṣuhayb

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìtàn ìgbésí ayé

Àkíyèsí: Àwọn ìtàn nípa àwọn ọ̀rọ̀ ìtàn náà àti ìdí tí ó fi sọ̀kalẹ̀ yàtọ̀ síra; ìtumọ̀ fífi ọrọ̀ Ṣuhayb sílẹ̀ fún ìṣíkiri jẹ́ gbajúmọ̀ nínú àwọn orísun ìtàn àti ìwúrí.

Ìtàn 18 — Apá Kejì — Ìfúnni

Ọ̀pẹ kan ní Ọgbà Ọlọ́run àti Ọgbà kan ní Ayé

Abū al-Daḥdāḥ àti Umm al-Daḥdāḥ, kí Ọlọ́run yọ́nú sí wọn

Àwọn ìtàn ìwúrí sọ pé ọkùnrin kan ní ọ̀pẹ kan tí ó ń yọ aládùúgbò rẹ̀ lẹ́nu. Anábì ﷺ sì fún un ní ọ̀pẹ kan ní Ọgbà Ọlọ́run ní pàṣípààrọ̀ fún fífi tirẹ̀ sílẹ̀, ṣùgbọ́n kò gbà. Nígbà tí ìròyìn náà dé ọ̀dọ̀ Abū al-Daḥdāḥ, ó ra ọ̀pẹ náà lọ́wọ́ ẹni tí ó ni í pẹ̀lú ọgbà rẹ̀, lẹ́yìn náà ó fi fún ẹni tí ó nílò rẹ̀, ó sì padà sí ilé rẹ̀ láti pe ìyàwó rẹ̀ pé kí wọ́n jáde kúrò nínú ọgbà náà nítorí pé òun ti yá a fún Ọlọ́run. Àwọn ìtàn kan sì fi ìdáhùn Umm al-Daḥdāḥ hàn pẹ̀lú ayọ̀ àti ìfọwọ́sí. Ète ìròyìn náà ni láti fi hàn bí Abū al-Daḥdāḥ ṣe tètè dáhùn, àti pé ilé tí àwọn ọmọ rẹ̀ bá pín ìtumọ̀ ìfúnni, lè yí ohun ìní tí ó nífẹ̀ẹ́ sí padà sí àǹfààní àti àánú.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Nígbà tí àwọn ará ilé bá gbà lórí ète kan, ìfúnni kì í ṣe ìpàdánù ẹni kọ̀ọ̀kan ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìpinnu tí ó ń kọ́ ìtumọ̀ àpapọ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū al-Daḥdāḥ al-Anṣārī, kí Allāh yọ́nú sí i

    Ẹnìkan lára àwọn Sàhábà Anṣārī tí ó jẹ́ gbajúmọ̀ fún ìfúnni àti ìnáwó rẹ̀ ní ọ̀nà Allāh. Ìtàn ọgbà rẹ̀ wà nínú àwọn ìtàn ìwúrí pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ àti àwọn àlàyé tí ó yàtọ̀.

  • Umm al-Daḥdāḥ, kí Allāh yọ́nú sí i

    Obìnrin Sàhábà Anṣārī, tí àwọn ìtàn kan nínú ìtàn ọgbà Abū al-Daḥdāḥ mẹ́nu kàn, àti ìfọwọ́sí rẹ̀ sí ìfúnni. Orúkọ rẹ̀ kò fi hàn nínú gbogbo àwọn ọ̀nà ìtàn náà.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kejì, ojú ìwé 413–414, Orí Ìnáwó

Ìtọ́kasí: Musnad Aḥmad àti al-Mustadrak ti al-Ḥākim nínú ìtàn Abū al-Daḥdāḥ

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìpilẹ̀ṣẹ̀ tí ó fìdí múlẹ̀ àti àwọn àlàyé tí ó yàtọ̀

Àkíyèsí: Ìtàn náà wá pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ àti àwọn àlàyé tí ó yàtọ̀, àti pé ìyàtọ̀ wà nínú orúkọ ìyàwó àti àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀; nítorí náà, a ṣe é níbí yìí gẹ́gẹ́ bí ìtumọ̀ tí ó gbajúmọ̀.

Ìtàn 19 — Apá Kejì — Ìfúnni

Mímúra ogun àwọn tí ó wà nínú ìṣòro

Uthman ibn Affan, kí Allah yọ́nú sí i

Ní ogun Tabuk, nígbà tí àwọn ènìyàn wà nínú ìṣòro owó àti oúnjẹ, Wòlíì ﷺ pè fún mímúra ogun. Uthman ibn Affan, kí Allah yọ́nú sí i, fi ọrẹ ńlá sílẹ̀ láti múra ogun àwọn tí ó wà nínú ìṣòro. Àwọn ìtàn sọ àwọn nọ́mbà tó yàtọ̀ nípa àwọn ràkúnmí àti dinar, ṣùgbọ́n wọ́n gbà pé ó náwó púpọ̀ àti pé Wòlíì ﷺ yìn ín. Ìfúnni níbí kì í ṣe owó tí ó yàtọ̀ sí òtítọ́ àwọn ènìyàn; kàkà bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ ojútùú fún àìní ogun tí ó ń múra sí ìrìn-àjò gígùn ní àkókò tí ó ṣòro. Nítorí náà, ìtàn náà dúró gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ pé ẹni tí ó ní ọrọ̀ lè yí agbára rẹ̀ padà sí ojúṣe gbogbo gbò nígbà tí ó bá pọn dandan.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ọrọ̀ ń gba ìtumọ̀ ìwà rere rẹ̀ nígbà tí ó bá yí padà, ní àkókò ìṣòro, sí agbára tí ó wúlò tí ó ń mú ìṣòro kúrò fún àwùjọ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ʿUthmān ibn ʿAffān, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Khalīfah kẹta nínú àwọn Khalīfah tí a tọ́ sọ́nà àti ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gba Islam. A fún un ní orúkọ Zū al-Nūrayn nítorí pé ó fẹ́ ọmọbìnrin méjì Anábì ﷺ. Ó pèsè ogun al-ʿUsrah, ó sì kó àwọn ènìyàn jọ sí orí Mùṣḥaf kan ṣoṣo nígbà ìjọba rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat Al-Sahabah, Apá Kejì, ojú ìwé 418, Orí Ìnáwó

Ìtọ́kasí: Al-Tirmidhi, Ahmad, ati Al-Hakim ninu Manāqib Uthman ati Tajhīz Jaish Al-Usrah

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Dára

Àkíyèsí: Àwọn ìtàn yàtọ̀ nípa iye tí Uthman pèsè àti nínú àwọn ọ̀rọ̀ ìyìn; ohun tí ó dájú ní gbogbo rẹ̀ ni ìfúnni rẹ̀ tí ó pọ̀ ní mímúra ogun àwọn tí ó wà nínú ìṣòro.

Ìtàn 20 — Apá Kejì — Ìfúnni

Láàárín ìdajì owó àti gbogbo rẹ̀

Abu Bakr Al-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i, àti Umar ibn Al-Khattab, kí Allah yọ́nú sí i

Umar, kí Allah yọ́nú sí i, ròyìn pé ní ọjọ́ kan, ó pa àṣẹ fún ìfúnni, èyí sì bá owó tí ó ní mu. Ó wí nínú ara rẹ̀ pé òun yóò kọjá Abu Bakr Al-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i, bí òun bá ti kọjá rẹ̀ ní ọjọ́ kan. Ó mú ìdajì owó rẹ̀ wá, Wòlíì ﷺ sì bi í pé: Kí ni o fi sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn rẹ? Ó dáhùn pé: Bákan náà. Lẹ́yìn náà, Abu Bakr Al-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i, mú gbogbo ohun tí ó ní wá, nígbà tí wọ́n bi í nípa ohun tí ó fi sílẹ̀ fún àwọn ènìyàn rẹ̀, ó wí pé: Mo fi Allah àti Wòlíì Rẹ̀ sílẹ̀ fún wọn. Umar wí pé nígbà náà ni òun mọ̀ pé òun kò lè kọjá Abu Bakr Al-Siddiq, kí Allah yọ́nú sí i, nínú ohunkóhun. Ìtàn náà fi ìdíje hàn nínú rere tí kò sí ìjà nínú rẹ̀, ṣùgbọ́n kò fi í ṣe òfin ìṣirò gbogbo gbò; nítorí pé gbogbo ènìyàn ní ìnáwó tí ó jẹ́ dandan fún un àti ojúṣe rẹ̀ tí kò gbọdọ̀ sọ nù.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìdíje tí ó yẹ ń tì í sí rere, ṣùgbọ́n ó ṣì nílò òye ojúṣe kì í ṣe ìfiwéra lásán.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat Al-Sahabah, Apá Kejì, ojú ìwé 398, Orí Ìnáwó

Ìtọ́kasí: Sunan Abi Dawud ati Jami’ Al-Tirmidhi láti ọ̀dọ̀ Umar, kí Allah yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Dára

Àkíyèsí: Al-Tirmidhi sọ pé ìròyìn náà dára, àwọn onímọ̀ kan sì sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọ̀nà rẹ̀ kan; a ròyìn rẹ̀ nínú àwọn ànímọ́ Al-Siddiq láìfi í ṣe òfin gbogbo gbò nínú fífi gbogbo owó jáde.

Ìtàn 31 — Apá Kejì — Ìwà-Ọ̀làwọ́

Ọkọ̀-ẹrù tí ó di Ọ̀làwọ́

Abd al-Rahman ibn Awf r.a.

Abd al-Rahman ibn Awf r.a. jẹ́ ọ̀kan lára àwọn oníṣòwò tó gbajúmọ̀ jù lọ ní Madinah. Àwọn ìtàn sọ pé ọkọ̀-ẹrù ńlá kan tí ó kún fún oúnjẹ àti ohun èlò dé, ó sì fi gbogbo rẹ̀ fún Ọlọ́run nígbà tí ó rí àìní àwọn ènìyàn. Àwọn orísun ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀ tún fi àwọn àwòrán mìíràn hàn nípa bí ó ṣe ń fúnni ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àánú àti bí ó ṣe ń ran àwọn Muhajirun, àwọn ènìyàn Badr, àti àwọn ìyá àwọn onígbàgbọ́ lọ́wọ́. Àwọn ìtàn yàtọ̀ nípa iye àwọn ìbákasíà àti dinar, nítorí náà kò sí nọ́ńbà kan ṣoṣo tí a lè fìdí rẹ̀ múlẹ̀; ṣùgbọ́n àpapọ̀ àwọn ìròyìn fi hàn pé kò jẹ́ kí àṣeyọrí ìṣòwò jẹ́ ète tí a ti pa; dípò bẹ́ẹ̀, ó yí apá kan rẹ̀ padà sí èrè tí ó kọjá sí àwọn ẹlòmíràn.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìwà-ọ̀làwọ́ tí ó wà títí kò dúró de àṣejù tí kò níye lórí; dípò bẹ́ẹ̀, ó mú kí àṣeyọrí fúnra rẹ̀ jẹ́ orísun tí a fẹ́ láti sin àwọn ènìyàn.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ʿAbd al-Raḥmān ibn ʿAwf, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn mẹ́wàá tí a fún ní ìròyìn ayọ̀ Párádísè àti ọ̀kan nínú àwọn Muhājirūn àkọ́kọ́. Ó gbajúmọ̀ fún òwò àti ìfúnni, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn mẹ́fà tí ó wà nínú ìgbìmọ̀ Shūrā.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kejì, Orí Nípa Fífúnni Ní Ọ̀nà Ọlọ́run àti Àánú Abd al-Rahman ibn Awf

Ìtọ́kasí: Musnad Ahmad, al-Tabaqat al-Kubra ti Ibn Sa'd, àti àwọn ìwé ìtàn ìgbésí ayé nípa ìfúnni Abd al-Rahman ibn Awf r.a.

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Orísun tí ó fìdí múlẹ̀ pẹ̀lú àwọn àlàyé tí ó yàtọ̀

Àkíyèsí: Ìfúnni Abd al-Rahman r.a. tí ó pọ̀ jù lọ gbajúmọ̀ nínú àwọn orísun ìtàn ìgbésí ayé, ṣùgbọ́n iye àwọn ọkọ̀-ẹrù, iye àwọn àánú, àti àwọn ọ̀rọ̀ àwọn ìròyìn kan yàtọ̀; nítorí náà, a kò kọ ìtàn náà sí orí nọ́ńbà kan pàtó.

Àwọn Ìwà Míì

Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ní àpapọ̀ àwọn ìwà ìdúróṣinṣin, ìdarí, sùúrù, ìjọsìn, àti ìwà rere nínú ìgbésí ayé àwọn Sàhábà, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí wọn.

Ìtàn 1 — Apá Kìíní — Ìmúnilójú

Jókòó, Gbọ́ Náà Kọ́kọ́

Mus'ab ibn 'Umayr, Usayd ibn Hudayr, Sa'd ibn Mu'adh

Mus'ab ibn 'Umayr (kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i) ti wà ní Medina pẹ̀lú As'ad ibn Zurarah, ó ń pe àwọn ènìyàn sí Islam ó sì ń kọ́ àwọn tí ó ti di Mùsùlùmí ní Qur'an. Ìròyìn yìí dé ọ̀dọ̀ Usayd ibn Hudayr, ẹni tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórí ìlú nígbà náà. Ó wá pẹ̀lú ìbínú, ó gbé ọ̀kọ̀ rẹ̀ láti dá ìpàdé yìí dúró. Mus'ab kò bínú sí i, bẹ́ẹ̀ ni kò dá a lóhùn pẹ̀lú ìhalẹ̀mọ́ni. Kàkà bẹ́ẹ̀, ó sọ fún un ní ìfọ̀kànbalẹ̀ pé: "Jókòó, gbọ́. Bí o bá fẹ́ ohun tí o gbọ́, o lè gbà á. Bí o kò bá fẹ́, a óò dáwọ́ dúró." Usayd fi ọ̀kọ̀ rẹ̀ sílẹ̀ ó sì jókòó. Mus'ab kà Qur'an fún un ó sì ṣàlàyé Islam fún un. Ojú rẹ̀ yí padà, ó sì béèrè nípa bí a ṣe ń wọlé sí ẹ̀sìn náà. Lẹ́yìn náà, ó lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn rẹ̀ ó sì tọ́ Sa'd ibn Mu'adh sí ìpàdé náà. Sa'd náà wá, ìpàdé náà sì parí pẹ̀lú ìgbàgbọ́ wọn méjèèjì, èyí sì ṣí ilẹ̀kùn gbígbòòrò fún ìpè sí Islam ní àárín Banu 'Abd al-Ashhal.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìmúnilójú kò bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú dídákẹ́ ẹni tí ó yàtọ̀ sí ọ, ṣùgbọ́n pẹ̀lú fífún un ní ààbò tó pọ̀ tó láti gbọ́ àti láti jẹ́ kí a gbọ́ ọ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Mus‘ab ibn ‘Umayr, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Lára àwọn tí wọ́n kọ́kọ́ tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ànábì ﷺ rán an sí Madinah ṣáájú ìṣíwọ́ láti jẹ́ olùkọ́ àti ajẹ́wàásí. Ìtẹ̀wọ́gbà Islam láti ọwọ́ àwọn olórí Anṣọr kan nípasẹ̀ rẹ̀ ní ipa pàtàkì nínú bí Madinah ṣe múra sílẹ̀.

  • As‘ad ibn Zurārah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Lára àwọn Anṣọr àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam àti lára àwọn olórí ìlérí Aqabah. Mus‘ab ibn ‘Umayr gbé ní ilé rẹ̀ ní Madinah ṣáájú ìṣíwọ́, ó sì kú ní ọdún àkọ́kọ́ ti ìṣíwọ́ ṣáájú Ogun Badr.

  • Usayd ibn Ḥuḍayr, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Lára àwọn olórí ẹ̀yà Aws àti lára Banū ‘Abd al-Ashhal. Ó tẹ́wọ́ gbọ́ Islam láti ọwọ́ Mus‘ab ibn ‘Umayr. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun pẹ̀lú Ànábì ﷺ, a sì mọ̀ ọ́ fún ìwà rere àti kíkà Al-Qur’an dáradára.

  • Sa‘d ibn Mu‘ādh, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Olórí ẹ̀yà Aws àti olórí Banū ‘Abd al-Ashhal. Ó tẹ́wọ́ gbọ́ Islam, àwọn ènìyàn rẹ̀ sì tẹ̀ lé e ní ìgbà àkọ́kọ́. Ó jẹ́rìí sí Badr, Uḥud, àti al-Khandaq, ó sì kú nítorí àwọn ọgbẹ́ rẹ̀ lẹ́yìn al-Khandaq.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kìíní, ojú ewé 219–220, Orí Ìpè

Ìtọ́kasí: Sirah ibn Ishaq láti ọ̀nà 'Abdullah ibn Abi Bakr àti àwọn mìíràn

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìròyìn ìtàn ìgbésí ayé

Àkíyèsí: Ìròyìn ìtàn ìgbésí ayé tí ó gbajúmọ̀; a fi hàn gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìgbésí ayé kì í ṣe Hadith tí ó jẹ́ òdodo tí a gbé sókè.

Ìtàn 2 — Apá Kìíní — Ìdúróṣinṣin

Ìrìn-àjò Lẹ́yìn Ọdún Kan Ìpinyà

Umm Salamah (kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i)

Nígbà tí Abu Salamah (kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i) pinnu láti ṣí lọ sí Medina, Umm Salamah bá a lọ. Ṣùgbọ́n àwọn ìdílé rẹ̀ dá a dúró láti lọ, wọ́n sì mú un padà sí Mecca. Lẹ́yìn náà, àwọn ìdílé Abu Salamah wá, wọ́n sì gba ọmọ rẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀. Nítorí náà, ìpinyà ọkọ, ọmọ, àti ilẹ̀ rẹ̀ wá sórí rẹ̀. Ó máa ń jáde lọ sí al-Abtah ní gbogbo òwúrọ̀, ó máa ń jókòó ó sì máa ń sọkún títí di ìrọ̀lẹ́, kò sì ní agbára láti ṣe ohunkóhun bí kò ṣe láti gbé ẹ̀dùn ọkàn rẹ̀ lọ sí ọ̀dọ̀ Ọlọ́hun. Lẹ́yìn nǹkan bí ọdún kan, ọkùnrin kan láti inú àwọn ìdílé rẹ̀ ṣàánú fún un, ó sì mú àwọn ènìyàn rẹ̀ gbà láti jẹ́ kí ó lọ. Lẹ́yìn náà, àwọn ìdílé Abu Salamah náà ṣàánú, wọ́n sì da ọmọ rẹ̀ padà fún un. Lẹ́yìn èyí, ó jáde lọ nìkan pẹ̀lú ọmọ rẹ̀, Uthman ibn Talhah sì pàdé rẹ̀, ó sì mú un dé ibi tí ó ti lè bá ọkọ rẹ̀ ní Medina láìléwu. Báyìí, ìdúróṣinṣin rẹ̀ kì í ṣe ọ̀rọ̀ lásán, ṣùgbọ́n sùúrù gígùn tí iṣẹ́ tẹ̀lé títí tí ìṣíwọ́ fi parí.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Nínú ìpàdánù àti ìdádúró nípa agbára, ènìyàn ń pa ọ̀nà rẹ̀ mọ́ pẹ̀lú sùúrù, iṣẹ́, àti gbígbà ìrànlọ́wọ́ tí ó dájú.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Umm Salamah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Hind bint Abī Umayyah, lára àwọn ìyàwó Ànábì àti lára àwọn obìnrin àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣíwọ́. Ó ròyìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ Hadith, a sì mọ̀ ọ́ fún ọgbọ́n àti ìmọ̀ òfin Islam.

  • Abū Salamah ibn ‘Abd al-Asad, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Lára àwọn tí wọ́n kọ́kọ́ tẹ́wọ́ gbọ́ Islam àti ọkọ Umm Salamah ṣáájú Ànábì ﷺ. Ó ṣíwọ́ lọ sí Abyssinia lẹ́yìn náà sí Madinah, ó sì kú nítorí àwọn ọgbẹ́ tí ó gbà ní Uḥud.

  • ‘Uthmān ibn Ṭalḥah, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Ó wà lára Banū ‘Abd al-Dār, ó sì tẹ́wọ́ gbọ́ Islam ṣáájú ìṣẹ́gun Makkah ó sì ṣíwọ́ lọ sí Madinah. Ànábì ﷺ fi ìtọ́jú Ka‘bah sílẹ̀ fún un ní ọjọ́ ìṣẹ́gun láàárín Banū Shaybah.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kìíní, ojú ewé 434–435, Orí Ìṣíwọ́

Ìtọ́kasí: Ibn Ishaq láti ọ̀dọ̀ Umm Salamah (kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i)

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìròyìn ìtàn ìgbésí ayé

Ìtàn 3 — Apá Kìíní — Òmìnira Ẹ̀rí-ọkàn

Ẹyọkan, Ẹyọkan

Bilāl ibn Rabāḥ, kí Allāhu yọ́nú sí i, àti Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i

Bilāl, kí Allāhu yọ́nú sí i, jẹ́ ẹni tí wọ́n ń fìyà jẹ ní Makkah, Umayyah ibn Khalaf sì ń fìyà jẹ ẹ́ nígbà ooru gbígbóná, ó máa ń gbé e sínú iyanrìn gbígbóná, ó sì máa ń gbé òkúta ńlá kan lé e lára, ó sì máa ń ní kó kọ Islām sílẹ̀. Kò ní agbára láti fi yago fún ìyà náà, ṣùgbọ́n ó ní ọ̀rọ̀ kan tí wọn kò lè gbà lọ́wọ́ rẹ̀: «Ẹyọkan, Ẹyọkan». Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, kọjá lọ́dọ̀ rẹ̀, ó sì rí ènìyàn kan tí wọ́n ń fìyà jẹ nítorí ìgbàgbọ́ rẹ̀, ó sì bá Umayyah jíròrò láti rà á. Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, kò dúró sí ìbínú lásán, ṣùgbọ́n ó san owó, ó sì gba Bilāl sílẹ̀, lẹ́yìn náà ó dá a sílẹ̀ fún Allāhu. Bilāl di muezzin ti Òjíṣẹ́ Allāhu ﷺ lẹ́yìn náà, ọ̀rọ̀ tí ó sọ lábẹ́ òkúta sì wà gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí pé àìlera ara kò túmọ̀ sí ìṣubú ẹ̀rí-ọkàn.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Òmìnira ìgbàgbọ́ ni a fi ń dáàbò bò nípa dídúró ṣinṣin níwájú ìfipámu àti nípa ìtìlẹ́yìn àwọn alágbára fún àwọn tí a ń fìyà jẹ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Bilāl ibn Rabāḥ, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Lára àwọn tí wọ́n kọ́kọ́ tẹ́wọ́ gbọ́ Islam, wọ́n ṣe inúnibíni sí i ní Makkah lẹ́yìn náà Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, dá a sílẹ̀. Ànábì ﷺ yàn án gẹ́gẹ́ bí Mu’adhdhin, ó sì jẹ́rìí sí àwọn ogun pẹ̀lú rẹ̀.

  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kìíní, ojú ìwé 347–348, Orí Ìfaradà Ìṣòro

Ìtọ́kasí: Riwāyāt Ibn Isḥāq wa Abī Nuʿaym fī al-Ḥilyah

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìtàn ìgbésí ayé

Àkíyèsí: Àwọn ọ̀nà díẹ̀ nínú àwọn àlàyé ìtàn náà yàtọ̀; ṣùgbọ́n ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìfìyàjẹ Bilāl àti ìdúróṣinṣin rẹ̀ àti ìdáǹdè Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, fún un jẹ́ gbajúmọ̀ tí ó sì fìdí múlẹ̀.

Ìtàn 4 — Apá Kìíní — Iṣẹ́ Ìjọba

Ọkùnrin Tí Kò Yẹ Kí A Lé Jáde

Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, àti Ibn al-Dughunnah

Nígbà tí ìṣeniléṣe Quraysh pọ̀, Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, jáde lọ sí ilẹ̀ Abyssinia, ó sì dé Birak al-Ghimād, Ibn al-Dughunnah sì pàdé rẹ̀, ó sì bi í nípa ibi tí ó ń lọ. Nígbà tí ó gbọ́ pé wọ́n ti lé e jáde kúrò ní ìlú rẹ̀, ó sọ fún un pé ọkùnrin bíi rẹ̀ kò yẹ kí ó jáde tàbí kí a lé e jáde; nítorí ó máa ń rí ohun tí kò sí, ó máa ń pa ìbátan pọ̀, ó máa ń gbé gbogbo ẹrù, ó máa ń gbàlejò, ó sì máa ń ran ni lọ́wọ́ nígbà ìṣòro. Ó mú un padà sí Makkah lábẹ́ ààbò rẹ̀, ó sì jẹ́rìí sí àwọn ànímọ́ wọ̀nyí níwájú Quraysh, wọ́n sì gbà pé Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, lè gbé lábẹ́ ààbò rẹ̀. Ṣùgbọ́n wọ́n fi àṣẹ sí i pé kí ó má ṣe gbé ohùn rẹ̀ sókè nígbà kíkà àti àdúrà nítorí ìbẹ̀rù pé àwọn ènìyàn lè nípa lórí rẹ̀, lẹ́yìn náà wọ́n rí i pé ó ti pọ̀ jù, Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i, sì yàn láti kọ ààbò Ibn al-Dughunnah sílẹ̀, ó sì tẹ̀síwájú láti sin Olúwa rẹ̀ pẹ̀lú ààbò Allāhu nìkan. Ìtàn náà fi hàn bí ìgbésí ayé gbogbo ènìyàn ṣe lè jẹ́ ẹ̀rí fún ènìyàn, àti bí ìlànà ṣe wà níye lórí ju ààbò tí a fi àṣẹ sí lọ.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ààbò tó lágbára jù lọ fún ènìyàn lè jẹ́ ipa tí ó fi sílẹ̀ nínú ìgbésí ayé àwọn aládùúgbò rẹ̀ kí ó tó nílò ààbò wọn.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kìíní, ojú ìwé 339–340, Orí Ìfaradà Ìṣòro

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ ʿĀʾishah, kí Allāhu yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ṣaḥīḥ

Ìtàn 5 — Apá Kejì — Ìṣáájú ní àkókò ìṣòro

Nígbà tí ìbànújẹ́ mú àwọn ènìyàn padà sí òtítọ́

Abū Bakr Al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, àti ʿUmar ibn Al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Nígbà tí Wòlíì Ọlọ́hun ﷺ kú, ìròyìn náà dé bá àwọn Sàhábà pẹ̀lú ìṣòro ńlá, títí débi pé ʿUmar, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, kò gbàgbọ́ pé Wòlíì ti kú, ó sì dìde láti bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ìmọ̀lára ìpàdánù. Abū Bakr Al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, wọlé tọ Wòlíì Ọlọ́hun ﷺ, ó sì fi ẹnu ko ó láàárín ojú rẹ̀, ó sì wí pé: O dára nígbà tí o wà láàyè àti nígbà tí o kú, lẹ́yìn náà ó jáde lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn, kò sì fagi lé ìbànújẹ́ wọn, ṣùgbọ́n ó mú wọn padà sí ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìgbàgbọ́. Ó ka ọ̀rọ̀ Ọlọ́hun Olódùmarè pé: ﴿Muhammad kò ju Òjíṣẹ́ lọ, àwọn Òjíṣẹ́ sì ti kọjá lọ ṣáájú rẹ̀﴾, lẹ́yìn náà ó wí pé: Ẹnikẹ́ni tí ó bá ń jọ́sìn Muhammad, Muhammad ti kú, ẹnikẹ́ni tí ó bá sì ń jọ́sìn Ọlọ́hun, Ọlọ́hun wà láàyè, kò sì ní kú. Ìwọ̀sí ìjàmbá náà rẹ̀ sílẹ̀ níwájú ìfihàn gbangba ti ẹsẹ náà, ʿUmar sì wí pé ẹsẹ̀ òun kò gbà á mọ́ nígbà tí ó gbọ́ ọ. Ọ̀rọ̀ Abū Bakr Al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, kì í ṣe ìfagilé ìfẹ́, ṣùgbọ́n ìdáàbòbò fún ìṣọ̀kan àti agbára àwùjọ láti ṣe ojúṣe rẹ̀ lẹ́yìn ìpàdánù tó tóbi jù lọ.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìṣáájú ní àkókò ìpàdánù kì í ṣe pé ó fagi lé ìbànújẹ́; ṣùgbọ́n ó máa ń dènà ìbànújẹ́ láti dí òtítọ́ àti ojúṣe lọ́wọ́.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt Al-Ṣaḥābah, Apá Kejì, ojú ìwé 44–45, Orí Ìṣọ̀kan Ọ̀rọ̀

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ Al-Bukhārī, ó sì ní ẹ̀rí tí ó péye láti ọ̀dọ̀ ʿĀʾishah àti Ibn ʿAbbās

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 7 — Apá Kejì — Iṣẹ́ àti Ọlá-àṣẹ

Àwọn Èèpo Ọ̀pẹ Lórí Rẹ̀

Asma bint Abi Bakr, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Asma bint Abi Bakr, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, sọ díẹ̀ nípa ìbẹ̀rẹ̀ ìgbéyàwó rẹ̀ pẹ̀lú Az-Zubayr, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i. Nígbà náà, kò ní owó tàbí ẹrú kankan àfi ẹṣin rẹ̀. Ó máa ń fún ẹṣin náà ní oúnjẹ, ó sì máa ń fún un ní omi, ó sì máa ń tún àpò omi rẹ̀ ṣe, ó sì máa ń po ìyẹ̀fun, ó sì máa ń lọ èèpo ọ̀pẹ fún ràkúnmí wọn tí wọ́n fi ń fa omi. Lẹ́yìn náà, ó máa ń gbé èèpo ọ̀pẹ láti ilẹ̀ Az-Zubayr tó jìnnà lórí rẹ̀. Ní ọjọ́ kan, bí ó ti ń padà bọ̀, Ojíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ àti àwọn kan lára àwọn Sàhábà rẹ̀ pàdé rẹ̀. Ó fi ọwọ́ sí i pé kí ó gun ẹṣin lẹ́yìn rẹ̀, ṣùgbọ́n ó tì í lójú láti bá àwọn ọkùnrin rìn, ó sì rántí owú Az-Zubayr, nítorí náà ó tẹ̀síwájú láti gbé ohun tí ó wà lórí rẹ̀. Asma kò sọ ìtàn náà láti fi àwòrán pípé tí kò ní àárẹ̀ hàn, ṣùgbọ́n ó ṣàpèjúwe iṣẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí ó ti rí: ìsapá ojoojúmọ́ nínú ilé tí kò ní ohun èlò púpọ̀, pẹ̀lú ìtìjú, ọlá-àṣẹ, àti agbára láti ru ojúṣe. Nítorí náà, ìtàn náà fún wa ní apá kan ìtàn ìdílé tí kò hàn nínú àwọn ìròyìn ogun àti àwọn ìpinnu nìkan.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Àwọn tí ó wà lórí pèpéle nìkan kọ́ ni ó ń dá ìtàn sílẹ̀; àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ tí kò dún tí ó ń kọ́ ilé náà pẹ̀lú ń dá a sílẹ̀.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Asmā’ bint Abī Bakr, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Zāt al-Niṭāqayn, ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gba Islam àti ọmọbìnrin Abī Bakr al-Ṣiddīq, kí Allāhu yọ́nú sí i. Ó kó ipa pàtàkì nínú ìgbékalẹ̀ Hijrah, ó sì ròyìn àwọn Hadith àti ìtàn láti Sīrah.

  • Al-Zubayr ibn al-ʿAwwām, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn mẹ́wàá tí a fún ní ìròyìn ayọ̀ Párádísè àti ọ̀kan nínú àwọn Mùsùlùmí àkọ́kọ́, ó sì jẹ́ ọmọ ìyáwó Anábì ﷺ. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn mẹ́fà tí ó wà nínú ìgbìmọ̀ Shūrā.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat As-Sahabah, Apá Kejì, ojú ewé 517–518, Orí Ìwà àti Ìbágbépọ̀

Ìtọ́kasí: Sahih Al-Bukhari àti Muslim láti ọ̀dọ̀ Asma, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Ìtàn 9 — Apá Kẹta — Ìrẹ̀lẹ̀ níwájú àtúnyẹ̀wò

Kì í ṣe gbogbo ìdádúró ló jẹ́ ìjákulẹ̀

'Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, àti Abū Bakr aṣ-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ní Hudaybiyah, 'Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, rí i pé àwọn àdéhùn àlàáfíà náà wúwo fún àwọn Mùsùlùmí, ìfẹ́ rẹ̀ sí ẹ̀sìn sì borí rẹ̀, ó sì béèrè lọ́wọ́ Anábì ﷺ ní kedere: Ṣé a kò wà lórí òtítọ́? Ṣé wọn kò wà lórí èké? Kí ló dé tí a fi gbà ìrẹ̀lẹ̀ yìí nínú ẹ̀sìn wa? Ìbéèrè rẹ̀ kì í ṣe ìtakò sí ìfihàn, ṣùgbọ́n ó fẹ́ láti mọ bí ìlérí ìṣẹ́gun ṣe bá ìtẹ́wọ́gbà gbangba yìí mu. Lẹ́yìn náà, ó lọ sọ́dọ̀ Abū Bakr aṣ-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, ó sì bi í àwọn ìbéèrè kan náà, Abū Bakr aṣ-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, sì sọ fún un pé: Faramọ́ ọ̀nà rẹ̀, nítorí ó wà lórí òtítọ́. 'Umar sì padà wá tún ara rẹ̀ yẹ̀ wò lẹ́yìn náà, títí ó fi ń sọ pé ó ṣe àwọn iṣẹ́ fún ìyẹn nítorí ìbẹ̀rù ipa ọ̀rọ̀ rẹ̀. Lẹ́yìn náà, Ọlọ́hun fi hàn pé àlàáfíà náà jẹ́ ìṣẹ́gun, àwọn Mùsùlùmí sì wọ Makkah lẹ́yìn rẹ̀ ní àlàáfíà. Ìtàn náà dáàbò bò ẹ̀tọ́ onígbàgbọ́ láti béèrè, ó sì kọ́ ọ ní àkókò kan náà ní ìwà rere ti padà sẹ́yìn nígbà tí ọgbọ́n bá hàn kedere.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìgboyà kì í ṣe pé a kò gbọ́dọ̀ béèrè; kàkà bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ láti béèrè pẹ̀lú ọlá, lẹ́yìn náà kí a tún ìdájọ́ wa yẹ̀ wò nígbà tí àwòrán gbòòrò bá hàn sí wa.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt aṣ-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ìwé 19–20, Orí nípa Ìgbàgbọ́ nínú Àìrí

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī nínú ìtàn àlàáfíà al-Ḥudaybiyah

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 10 — Apá Kẹta — Ìfaradà tó ń ṣiṣẹ́

Ohun tó wà lẹ́yìn àkókò líle

Khabbāb ibn al-Aratt, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Khabbāb ibn al-Aratt, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àkọ́kọ́ tó tọ́ ìyà wò ní Makkah, nígbà tí ìpọ́njú sì pọ̀, ó wá sọ́dọ̀ Anábì ﷺ nígbà tó ń fi aṣọ rẹ̀ sùn lábẹ́ òjìji Ka'bah, ó ń béèrè àdúrà àti ìṣẹ́gun, ó sì ń béèrè: Ṣé o kò ní béèrè ìrànlọ́wọ́ fún wa? Ṣé o kò ní gbàdúrà sí Ọlọ́hun fún wa? Anábì ﷺ kò bá a wí nítorí ìrora rẹ̀, kàkà bẹ́ẹ̀, ó rán an létí pé àwọn onígbàgbọ́ ṣáájú wọn ni wọ́n fi irin fọ́ àwọn egungun wọn, wọ́n sì pín wọn sí méjì, ṣùgbọ́n ìyẹn kò mú wọn kúrò nínú ẹ̀sìn wọn. Lẹ́yìn náà, ó sọ fún un pé Ọlọ́hun yóò parí ọ̀rọ̀ yìí títí tí arìnrìn-àjò yóò fi rìn láti Ṣan'ā' sí Ḥaḍramawt láìbẹ̀rù ẹnikẹ́ni bí kò ṣe Ọlọ́hun àti ìkookò lórí àwọn àgùntàn rẹ̀, ó sì sọ pé wọ́n ń kánjú. Nínú ìdáhùn náà ni ìlérí àti ìrètí wà, kì í ṣe ìtagìrì ìyà tàbí ìdáláre ìwà ipá; nítorí náà, ìfaradà níbí ni ìfaradà lórí ọ̀nà pẹ̀lú ìgbàgbọ́ àti iṣẹ́, kì í ṣe ìtẹ́wọ́gbà sí ipò tí ó wà báyìí.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìrètí kì í ṣe pé ó ń sẹ́ ìrora lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ṣùgbọ́n ó ń dènà ìbẹ̀rù láti ṣàkóso ọjọ́ iwájú.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Khabbāb ibn al-Aratt, kí Allāh yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gbà Islam àti ọ̀kan nínú àwọn tí a fi ìyà jẹ ní Makkah. Ó wà ní Badr àti lẹ́yìn rẹ̀, ó sì sọ àwọn Hadith.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt aṣ-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ìwé 11–12, Orí nípa Ọlá Ìgbàgbọ́

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ Khabbāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òtítọ́

Ìtàn 11 — Apá Kẹta — Ìjọsìn

Fún Olúkúlùkù Ohun Tí Ó Tọ́ Sí I

Salmān al-Fārisī àti Abū al-Dardāʾ, kí Allāhu yọ́nú sí wọn

Ànábì ﷺ ṣe Salmān al-Fārisī àti Abū al-Dardāʾ ní ará, nígbà kan Salmān bẹ Abū al-Dardāʾ wò, ó sì rí Umm al-Dardāʾ nínú aṣọ tí kò tọ́, ó bi í nípa ipò rẹ̀, ó sì wí pé Abū al-Dardāʾ kò nílò ohunkóhun nínú ayé. Abū al-Dardāʾ ṣe oúnjẹ fún àlejò rẹ̀ ó sì wí pé òun gbààwẹ̀, Salmān kọ̀ láti jẹun títí òun náà fi jẹun pẹ̀lú rẹ̀, nítorí náà ó yàwẹ̀. Nígbà tí òru dé, Abū al-Dardāʾ dìde láti gbàdúrà, Salmān sì wí fún un pé: Sùn, ó sì sùn. Ó tún gbìyànjú láti dìde lẹ́ẹ̀kan sí i, ó sì pa á láṣẹ láti sùn, títí di ìgbẹ̀yìn òru, ó wí fún un pé: Dìde nísinsìnyí, wọ́n sì gbàdúrà. Lẹ́yìn náà Salmān wí fún un pé: Dájúdájú Olúwa rẹ ní ẹ̀tọ́ lórí rẹ, àti pé ẹ̀mí rẹ ní ẹ̀tọ́ lórí rẹ, àti pé ìdílé rẹ ní ẹ̀tọ́ lórí rẹ; nítorí náà fún olúkúlùkù ohun tí ó tọ́ sí i. Nígbà tí wọ́n mẹ́nu kan èyí fún Ànábì ﷺ, ó wí pé: «Salmān sọ òtítọ́.» Ìtàn náà kò dín kù nínú gbígbàdúrà ní òru, ṣùgbọ́n ó fi ìjọsìn sí ojúwọ̀n tí ó máa ń dènà pé kí ìsapá má yí padà sí àìkìlọ̀ sí ẹ̀tọ́ ara àti ìdílé.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ìjọsìn kò gbọ́dọ̀ jẹ́ gbígbé ka àìkìlọ̀ sí ara tàbí ìdílé; ìpéye rẹ̀ wà nínú ojúwọ̀n tí ó kó ẹ̀tọ́ Allāhu àti ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn jọ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Salmān al-Fārisī, kí Allāh yọ́nú sí i

    Sàhábà kan tí ó wá láti Persia ní ìwádi òtítọ́ títí ó fi pàdé Wòlíì ﷺ. Ó dámọ̀ràn láti gbẹ́ kòtò, ó sì jẹ́ gbajúmọ̀ fún ìmọ̀ àti ìwà àìnífẹ̀ẹ́ sí ayé.

  • Abū al-Dardāʾ, kí Allāh yọ́nú sí i

    ʿUwaymir al-Anṣārī, ọ̀kan nínú àwọn Sàhábà Wòlíì ﷺ àti ọ̀kan nínú àwọn ènìyàn ìmọ̀ àti ìjọsìn. Ó gbé ní Shām nígbà ìjọba Umar àti Uthmān ó sì kọ́ àwọn ènìyàn rẹ̀.

  • Umm al-Darda Khayrah bint Abi Hadrad, ki Ọlọhun yọnu si i

    Sahabiyyah ati iyawo Abu al-Darda. O wa ni akoko Anabi ﷺ o si royin lati ọdọ rẹ. Oun ni Umm al-Darda al-Kubra, kii ṣe Umm al-Darda al-Sughra, Tabi'iyyah ti o gbajumọ fun imọ.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, ojú ewé 516–517, ibi tí ó ti ṣẹlẹ̀ láàárín Salmān àti Abū al-Dardāʾ

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī láti ọ̀dọ̀ Abī Juḥayfah, kí Allāhu yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ṣaḥīḥ

Ìtàn 23 — Apá Kẹta — Ọkàn Mímọ́

Iṣẹ́ Farasin: Ọkàn Laisi Ẹtan

Abdullah ibn Amr ibn al-Aas (ki Ọlọrun yọ́nu si wọn) ati ọkunrin kan lati Ansar

Wọ́n ròyìn pé Anabi ﷺ sọ fún àwọn Sàhábà rẹ̀ fún ọjọ́ mẹ́ta pé ọkùnrin kan láti Ansar yóò farahàn wọ́n tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ènìyàn Párádísè. Abdullah ibn Amr fẹ́ mọ iṣẹ́ rẹ̀, nítorí náà ó béèrè fún ìyọ̀ǹda láti dúró pẹ̀lú rẹ̀ fún òru mẹ́ta. Kò rí iṣẹ́ ìjọsìn púpọ̀ ju ti ìgbà gbogbo lọ láti ọ̀dọ̀ rẹ̀, àfi pé kò sùn títí ó fi rántí Ọlọrun. Nígbà tí ó sọ fún un ìdí tí ó fi wà níbẹ̀, ọkùnrin náà sọ pé òun kò rí ẹ̀tàn kankan nínú ara òun sí ẹnikẹ́ni nínú àwọn Mùsùlùmí, bẹ́ẹ̀ ni òun kò ṣe ìlara ẹnikẹ́ni fún ohun tí Ọlọrun fún un. Abdullah sọ pé: Èyí ni ohun tí ó mú ọ dé ibi tí o wà. Ìròyìn náà fa àfiyèsí sí iṣẹ́ ọkàn tí ó farasin tí àwọn ènìyàn kì í sábà rí, pẹ̀lú ipò Hadith rẹ̀ tí ó ṣì jẹ́ àfiyèsí.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ó lè jẹ́ pé àwọn ìwà tí àwọn ènìyàn kò rí, bíi kíkọ ìlara àti ẹ̀tàn sílẹ̀, wúwo jù nínú kíkọ ènìyàn ju àwọn iṣẹ́ tí àwọn mìíràn yìn lọ.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Abdullāh ibn Amr ibn al-Āṣ, kí Allāh yọ́nú sí àwọn méjèèjì

    Sàhábà kan tí ó pọ̀ nínú ìtàn, tí a mọ̀ fún ìjọsìn àti kíkọ Hadith pẹ̀lú ìyọ̀ǹda Wòlíì ﷺ. Ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn Fiqh àwọn Sàhábà àti àwọn ènìyàn ìmọ̀.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kẹta, ojú-ìwé 159–160, Orí ti Salamat al-Sadr

Ìtọ́kasí: Musnad Ahmad ati al-Sunan al-Kubra ti al-Nasa'i lati Anas (ki Ọlọrun yọ́nu si i)

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Ìwé-ẹ̀rí rẹ̀ ní àríyànjiyàn

Àkíyèsí: Àwọn kan nínú àwọn ọ̀mọ̀wé ti sọ díẹ̀ nínú àwọn ọ̀nà rẹ̀ di títọ́ tàbí tí wọ́n ti sọ ọ́ di rere, àti pé ọ̀rọ̀ wà nípa àwọn ìwé-ẹ̀rí rẹ̀; nítorí náà, a mẹ́nu kàn án nínú àwọn àǹfààní iṣẹ́ pẹ̀lú ìṣọra, àti pé ọkùnrin Ansar náà kò ní orúkọ nínú ìròyìn náà.

Ìtàn 30 — Apá Kejì — Ìrẹ̀lẹ̀

Ṣé n kò ní tìjú fún ọkùnrin tí àwọn áńgẹ́lì ń tìjú fún?

Uthman ibn Affan, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Wòlíì ﷺ wà ní ìdùbúlẹ̀ nínú ilé rẹ̀, apá kan nínú itan rẹ̀ tàbí ẹsẹ̀ rẹ̀ sì ti hàn. Abu Bakr àti Umar, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí wọn, béèrè àṣẹ láti wọlé, ó sì fún wọn láṣẹ nígbà tí ó wà ní ipò kan náà. Nígbà tí Uthman, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, béèrè àṣẹ, Anọ́bí ﷺ jókòó, ó sì tún aṣọ rẹ̀ ṣe. Aisha, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i, béèrè nípa ìyàtọ̀ nínú ìgbàtẹ́wọ́ rẹ̀, ó sì wí pé: «Ṣé n kò ní tìjú fún ọkùnrin tí àwọn áńgẹ́lì ń tìjú fún?» Ìtàn náà kò fi ìtìjú hàn gẹ́gẹ́ bí ìdínkù tàbí àìlera; kàkà bẹ́ẹ̀, ó fi hàn pé Uthman ní ànímọ́ gíga tí Anọ́bí ﷺ ṣe àkíyèsí wíwà rẹ̀.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ṣíṣe àkíyèsí àwọn ìwà rere àwọn ènìyàn jẹ́ ọ̀nà kan láti jẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ rere; nítorí ìbọ̀wọ̀ ń ṣe àkíyèsí ìfura ẹlòmíràn, kì í sì í fi í ṣe yẹ̀yẹ́.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • ʿUthmān ibn ʿAffān, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Khalīfah kẹta nínú àwọn Khalīfah tí a tọ́ sọ́nà àti ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gba Islam. A fún un ní orúkọ Zū al-Nūrayn nítorí pé ó fẹ́ ọmọbìnrin méjì Anábì ﷺ. Ó pèsè ogun al-ʿUsrah, ó sì kó àwọn ènìyàn jọ sí orí Mùṣḥaf kan ṣoṣo nígbà ìjọba rẹ̀.

  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

  • Aisha bint Abi Bakr, ki Ọlọhun yọnu si i

    Iya awọn onigbagbọ ati iyawo Anabi ﷺ ati ọmọbinrin Abu Bakr al-Siddiq, ki Ọlọhun yọnu si i. Oun wa lara awọn Sahabah ti o mọ julọ, o si royin Hadith itiju Uthman ati awọn itọnisọna Anabi ﷺ miiran.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Hayat al-Sahabah, Apá Kejì, Orí Nípa Àwọn Ànímọ́ Uthman àti Ìtìjú Rẹ̀

Ìtọ́kasí: Sahih Muslim láti ọ̀dọ̀ Aisha, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Ìtàn 33 — Apá Kẹta — Ìgboyà

Olùfìfà-ọfà àkọ́kọ́ àti ìṣírí Ànábì

Sa‘d bn Abī Waqqās, kí Allāhu yọ́nú sí i

Sa‘d bn Abī Waqqās, kí Allāhu yọ́nú sí i, jẹ́ ẹni tí a mọ̀ fún jíjẹ́ àkọ́kọ́ nínú fífà ọfà, a sì ròyìn rẹ̀ pé òun ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó fi ọfà fún ọ̀nà Allāhu. Ó fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ nínú al-Ṣaḥīḥayn pé Ànábì ﷺ máa ń fún un ní ọfà ní ọjọ́ Uḥud, ó sì máa ń wí fún un pé: «Fà, kí bàbá mi àti ìyá mi jẹ́ ìràpadà fún ọ.» Àwọn ìròyìn méjèèjì wọ̀nyí jẹ́rìí sí ìṣáájú Sa‘d, ìmọ̀ rẹ̀, àti ipò rẹ̀, ṣùgbọ́n wọn kò fi dandan mú un pé ọfà àkọ́kọ́ àti ìṣírí Uḥud ṣẹlẹ̀ ní àkókò kan náà; nítorí náà, ìtàn náà pa àkókò kọ̀ọ̀kan mọ́, ó sì fi hàn bí ìmọ̀ ṣe ń dàgbà pẹ̀lú ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ àti lẹ́yìn náà pẹ̀lú ìṣírí.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? A ń kọ́ ìmọ̀ pẹ̀lú ìṣe ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀, olórí sì ń mú un lágbára sí i nígbà tí ó bá rí ìṣe pípé, tí ó sì fún un ní ìṣírí ní gbangba.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Sa'd ibn Abi Waqqas, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna, ati lara awọn asoju ti o mọ julọ ninu awọn Sahabah. O dari iṣẹgun Iraq, o si jẹ ọkan ninu awọn mẹfa ti o wa ninu igbimọ Shura.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, Orí nípa Jihād àti Fífà-ọfà

Ìtọ́kasí: Ṣaḥīḥ al-Bukhārī nípa ọfà àkọ́kọ́, àti Ṣaḥīḥ al-Bukhārī àti Muslim nípa ọ̀rọ̀ Ànábì ﷺ sí Sa‘d ní ọjọ́ Uḥud: Fà, kí bàbá mi àti ìyá mi jẹ́ ìràpadà fún ọ

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Òótọ́

Àkíyèsí: Ọfà àkọ́kọ́ àti ìṣírí Ànábì ﷺ fún un jẹ́ òtítọ́ nínú àwọn ìròyìn tí ó péye, ṣùgbọ́n àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ méjì wọ̀nyí jẹ́ ọ̀tọ̀ nínú ìròyìn; wọn kò da wọ́n pọ̀ sí ìran àkókò kan náà níbí.

Ìtàn 34 — Apá Kẹta — Ìgboyà

Ẹ̀rí fún àwọn mẹ́wàá àti ààbò fún àwọn Sàhábà

Sa‘īd bn Zayd, kí Allāhu yọ́nú sí i

Nígbà tí ọkùnrin kan sọ̀rọ̀ búburú nípa ‘Alī bn Abī Ṭālib, kí Allāhu yọ́nú sí i, níwájú Sa‘īd bn Zayd, kí Allāhu yọ́nú sí i, Sa‘īd kọ̀ ọ́, ó sì rán wọn létí ohun tí ó gbọ́ láti ọ̀dọ̀ Ojísẹ́ Allāhu ﷺ nípa àwọn ànímọ́ àwọn kan nínú àwọn Sàhábà rẹ̀. Ó dárúkọ Abū Bakr, ‘Umar, ‘Uthmān, ‘Alī, Ṭalḥah, al-Zubayr, Sa‘d, ‘Abd al-Raḥmān bn ‘Awf, àti Abū ‘Ubaydah, lẹ́yìn náà ó fi hàn pé òun ni ẹni kẹwàá, ó sì ròyìn ìhìn rere wọn nípa Párádísè. Ìdúró rẹ̀ jẹ́ ààbò tí ó ní ẹ̀rí pẹ̀lú ohun tí ó rántí, kì í ṣe ìfẹ́-ọkàn afọ́jú, ó sì kéde rẹ̀ ní àyíká tí ó nílò láti dáhùn sí ìwà búburú.

Kí Nìdí Tí Ó Fi Ṣe Pàtàkì fún Wa Lónìí? Ó jẹ́ ìgboyà láti fi òtítọ́ tí ó ní ẹ̀rí dá èké padà, láìṣe pé a yí àwọn ànímọ́ padà sí epo fún ìjà tuntun.

Ìfihàn Àwọn Sàhábà Tí A Mẹ́nu Bà
  • Sa'id ibn Zayd, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna. Oun ni ọmọ Zayd ibn Amr ibn Nufayl. O kopa ninu gbogbo ogun lẹhin Badr, o si gbajumọ fun yiyẹra fun wiwa ipo olori.

  • Abū Bakr al-Ṣiddīq, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    ‘Abdullāh ibn Abī Quḥāfah, Khalifah àkọ́kọ́ nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ènìyàn àkọ́kọ́ tí wọ́n tẹ́wọ́ gbọ́ Islam. Ẹlẹgbẹ́ Ànábì ﷺ nínú ìṣíwọ́, ó sì gba Khalifah lẹ́yìn ikú rẹ̀.

  • ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́hun yọ́nú sí i

    Khalifah kejì nínú àwọn Khalifah tí wọ́n tọ́, àti lára àwọn ọmọlẹ́yìn Ànábì ﷺ tí wọ́n jẹ́ olókìkí. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ìjọba sì gbòòrò nígbà ìjọba rẹ̀ pẹ̀lú àfiyèsí pàtàkì sí òdodo àti ìgbìmọ̀.

  • ʿUthmān ibn ʿAffān, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Khalīfah kẹta nínú àwọn Khalīfah tí a tọ́ sọ́nà àti ọ̀kan nínú àwọn tí ó kọ́kọ́ gba Islam. A fún un ní orúkọ Zū al-Nūrayn nítorí pé ó fẹ́ ọmọbìnrin méjì Anábì ﷺ. Ó pèsè ogun al-ʿUsrah, ó sì kó àwọn ènìyàn jọ sí orí Mùṣḥaf kan ṣoṣo nígbà ìjọba rẹ̀.

  • Ali ibn Abi Talib, ki Ọlọhun yọnu si i

    Ọmọ arakunrin Anabi ﷺ ati ọkọ Fatimah, ki Ọlọhun yọnu si i. Oun wa lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati Khalifah kẹrin ninu awọn Khalifah ti o tọna. O kopa ninu gbogbo ogun ayafi Tabuk nigbati Anabi ﷺ fi i silẹ lati ṣakoso Madinah.

  • Talhah ibn Ubayd Allah, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati lara awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna. O kopa ninu ogun Uhud o si da Anabi ﷺ duro nibẹ. Oun wa lara awọn mẹfa ti o wa ninu igbimọ Shura.

  • Al-Zubayr ibn al-ʿAwwām, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn mẹ́wàá tí a fún ní ìròyìn ayọ̀ Párádísè àti ọ̀kan nínú àwọn Mùsùlùmí àkọ́kọ́, ó sì jẹ́ ọmọ ìyáwó Anábì ﷺ. Ó jẹ́rìí sí àwọn ogun, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn mẹ́fà tí ó wà nínú ìgbìmọ̀ Shūrā.

  • Sa'd ibn Abi Waqqas, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna, ati lara awọn asoju ti o mọ julọ ninu awọn Sahabah. O dari iṣẹgun Iraq, o si jẹ ọkan ninu awọn mẹfa ti o wa ninu igbimọ Shura.

  • ʿAbd al-Raḥmān ibn ʿAwf, kí Allāhu yọ́nú sí i

    Ọ̀kan nínú àwọn mẹ́wàá tí a fún ní ìròyìn ayọ̀ Párádísè àti ọ̀kan nínú àwọn Muhājirūn àkọ́kọ́. Ó gbajúmọ̀ fún òwò àti ìfúnni, ó sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn mẹ́fà tí ó wà nínú ìgbìmọ̀ Shūrā.

  • Abu Ubaydah Amir ibn al-Jarrah, ki Ọlọhun yọnu si i

    Lara awọn ti o kọkọ gba Islam ati awọn mẹwa ti a ti fi ayọ fun ni Aljanna. Anabi ﷺ pe e ni oluṣọ agbẹkẹle orilẹ-ede yii. O dari awọn ọmọ-ogun ni Sham o si ku ninu ajakalẹ-arun Amwas.

Orísun àti Ìwọ̀n Ìròyìn

Ibi: Ḥayāt al-Ṣaḥābah, Apá Kẹta, Orí nípa Àwọn Ànímọ́ Àwọn Sàhábà àti Ìpamọ́ Ahọ́n

Ìtọ́kasí: Sunan Abī Dāwūd àti Jāmi‘ al-Tirmidhī àti Musnad Aḥmad láti ọ̀dọ̀ Sa‘īd bn Zayd, kí Allāhu yọ́nú sí i

Ìwọ̀n Àtúnṣe: Dára

Àkíyèsí: Hadith àwọn mẹ́wàá dára pẹ̀lú gbogbo àwọn ọ̀nà rẹ̀, àwọn ọ̀rọ̀ àwọn ìròyìn àti àwọn àyíká ìpàdé àti ìdámọ̀ ẹni tí ọ̀rọ̀ náà ti wá yàtọ̀; nítorí náà, ìfihàn náà wà nípa ìkọ̀ Sa‘īd àti ìròyìn rẹ̀ nípa ànímọ́ náà.

Àwọn Apá Mẹ́ta Náà

Ìwé Kìíní

Ìpè àti Ìdásílẹ̀ Àwùjọ

  • Ìpè sí Ọlọ́run
  • Ìbúra àti Ìṣòtítọ́
  • Rírú Ìṣòro
  • Ìṣíwá-jáde
  • Ìrànlọ́wọ́ àti Gbígbàtì
  • Jihadi àti Ìfúnni

Ìwé Kejì

Ìṣọ̀kan àti Ìwẹ̀nùmọ́ Ìgbésí Ayé

  • Ìṣọ̀kan Ọ̀rọ̀
  • Ìnáwó ní Ọ̀nà Ọlọ́run
  • Ìjàkadì àwọn Ìfẹ́-ọkàn
  • Ìwà àti Ìhùwàsí
  • Ìgbìmọ̀ láàárín Ara Wọn

Ìwé Kẹta

Ìgbàgbọ́, Ìjọsìn àti Ìmọ̀

  • Ìgbàgbọ́ nínú Àìrí
  • Ìpéjọ fún Àdúrà
  • Ìmọ̀ àti Ìrántí
  • Àdúrà
  • Àwọn Ìwàásù àti Ìkìlọ̀
  • Àwọn Ìtìlẹ́yìn Àìrí àti Àwọn Ohun tí ó ń Mú Ìṣẹ́gun Wá

Ìgbésí Ayé Àwọn Sàhábà, Kí Ọlọ́hun Yọ́nú Sí Wọn

Sheikh Muhammad Yusuf al-Kandhlawi — Àwọn Apá Kìíní, Kejì àti Kẹta — Àtúnṣe Tuntun Tí A Ti Ṣe Àtúnṣe

Àkójọpọ̀, Ìtòlẹ́sẹẹsẹ àti Àlàyé: Muhammad Ilyas al-Barabankwi

Ka Ìwé Náà àti Atọ́ka Rẹ̀ Nínú Maktabah Shamela

Ojú-ewé yìí gbára lé àwọn ẹ̀dà tí a fi sílẹ̀ fún àwọn apá mẹ́ta náà, pẹ̀lú títọ́ka sí atọ́ka ìwé náà nínú Maktabah Shamela. Àkọlé ìṣáájú tí ó wà lókè yìí jẹ́ ti ìwé ìṣáájú apá kìíní, nígbà tí àfihàn àwọn apá náà ṣàkópọ̀ àwọn orí àti àwọn kókó ọ̀rọ̀ ìwé náà ní gbogbo àwọn apá mẹ́ta náà.