القسم السادس: الآداب والأخلاق

Ẹ̀ka kẹfa: Àdábà àti Ìwà

الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز

Abala kìíní: Sírè ìranṣẹ́, àwọn ìwà àti ìyanu

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».

Rasulullah ﷺ sọ fún Anjashah: «Maa lọra; ta ọjà rẹ pẹ̀lú àwọn ìgò.»

الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال

Abala keji: Ìyìn àwọn Ànábí, àwọn Ṣahaba àti àwọn ìṣe

قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».

Rasúlulláh ﷺ wí pé: «Ìṣe tí Ọlọ́run fẹ́ràn jùlọ ni ṣíṣe àsọ̀rọ̀ àdúrà ní àsìkò rẹ̀, lẹ́yìn rẹ̀ ni ìtọju àwọn òbí, lẹ́yìn náà ni ìjihad ní ọ̀nà Ọlọ́run».

قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».

Rasúlulláh ﷺ wí pé: «Ilé tó dára jù lọ láàrín àwọn Musulumi ni ilé tí ó ní ọmọ aláìbíbọ́ tí wọn ń tọ́jú dáadáa, ilé tó buru jù lọ ni ilé tí ó ní ọmọ aláìbíbọ́ tí wọn ń ṣe ìbànújẹ sí, emi àti ẹni tí ó gbé ọmọ aláìbíbọ́ mọ́ra ní Jannat báyìí (hákà)».

قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».

Rasúlulláh ﷺ wí pé: «Àwọn ìṣe rere tí a ń ṣe máa dá wa lórí lórí ìparun ìṣe burúkú».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».

Rasúlulláh ﷺ wí pé: «Ẹni tí ó tọ́ka sí rere, yóò gba ẹ̀bùn tó dà bí ti ẹni tí ó ṣe e».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».

Rasúlulláh ﷺ wí pé: «Ẹni tí ó dá sunna rere sílẹ̀ nínú Islam, yóò ní ẹ̀bùn rẹ̀ àti ẹ̀bùn ẹnikẹ́ni tí yóò ṣiṣẹ́ pẹ̀lú rẹ̀ lẹ́yìn rẹ̀, láì dínkù nínú ẹ̀bùn wọn rárá; àti ẹni tí ó dá sunna buburu sílẹ̀ nínú Islam, ojúṣe rẹ̀ ni ẹ̀sùn rẹ̀ àti ẹ̀sùn ẹnikẹ́ni tí yóò ṣiṣẹ́ pẹ̀lú rẹ̀ lẹ́yìn rẹ̀, láì dínkù nínú ẹ̀sùn wọn rárá».

الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق

Abala kẹrin: Àdábà, Ìwà àti ìrórùn ọkàn

«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».

Ṣọra sí adúà ẹni tí a ṣe ẹ̀sùn sí, nítorí kò sí idàwọ̀n láàárin adúà náà àti Allah.

قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé: «Ẹ ṣọ́ra fún àbòsí, nítorí pé dájúdájú àbòsí yóò jẹ́ àwọn òkùnkùn ní ọjọ́ Àjíǹde. Kí ẹ sì ṣọ́ra fún ìṣíkun, nítorí pé dájúdájú ìṣíkun ló pa àwọn tó ṣíwájú yín run. Ó sún wọn láti da ẹ̀jẹ̀ ara wọn, wọ́n sì sọ àwọn ohun èèwọ̀ wọn di ohun àyè.»

قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé: «Ohun tó wúwo jùlọ nínú òṣùwọ̀n onígbàgbọ́ ni ìwà rere. Dájúdájú Allāh kórìíra ẹni tó jẹ́ ọ̀dọ̀bálẹ̀, tó ń hu ìwà ìbàjẹ́, tó sì jẹ́ ẹlẹ́nu-burúkú».

قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé: «Fẹ́ràn olùfẹ́ rẹ níwọ̀ntúnwọ̀nsì, bóyá ó lè di ọ̀tá rẹ lọ́jọ́ kan; sì kórìíra ọ̀tá rẹ níwọ̀ntúnwọ̀nsì, bóyá ó lè di olùfẹ́ rẹ lọ́jọ́ kan».

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé: «Tí Allāh bá fẹ́ràn ẹrúsìn kan, Ó máa dáàbò bò ó kúrò níbi ayé gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú yín ṣe máa ń dáàbò bo aláìsàn rẹ̀ kúrò níbi omi.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».

Ojisẹ Ọlọhun ﷺ sọ pé: «Tí Ọlọ́run bá fẹ́ràn ẹrúsìn kan, Á pe Jìbríìlì wí pé: 'Dájúdájú Ọlọ́run fẹ́ràn bẹ́ẹ̀-bẹ́ẹ̀-ni, nítorínáà fẹ́ràn rẹ̀.' Jìbríìlì á sì fẹ́ràn rẹ̀. Lẹ́yìn náà, Jìbríìlì á kéde láàrin àwọn ará ọ̀run wí pé: 'Dájúdájú Ọlọ́run fẹ́ràn bẹ́ẹ̀-bẹ́ẹ̀-ni, nítorínáà ẹ fẹ́ràn rẹ̀.' Àwọn ará ọ̀run á sì fẹ́ràn rẹ̀. Lẹ́yìn náà, a ó fi ìtẹ́wọ́gbà sílẹ̀ fún un lórí ilẹ̀ ayé.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé: «Tí Allāh bá gbèrò rere fún ẹrú kan, Yóò sọ ọ́ di adùn.» Wọ́n ní: «Báwo ni Yóò ṣe máa sọ ọ́ di adùn?» Ó dáhùn pé: «Yóò ṣí iṣẹ́ rere sílẹ̀ fún un ṣáájú ikú rẹ̀, lẹ́yìn náà, Yóò gba ẹ̀mí rẹ̀ lórí iṣẹ́ náà.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé: «Nígbàtí Ọlọ́hun bá fẹ́ rere fún ẹrúsìn Rẹ̀, Ó máa yára fún un ní ìjìyà ní ayé. Tí Ọlọ́hun bá sì fẹ́ aburú fún ẹrúsìn Rẹ̀, Ó máa dáwọ́ ìjìyà dúró fún un nítorí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀, títí yóò fi san án ní kíkún ní ọjọ́ àjíǹde.»

قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé: «Nǹkan mẹ́rin kan wà, tí wọ́n bá wà pẹ̀lú rẹ, kò sí wàhálà lórí rẹ nípa ohunkóhun tó sọnù lọ́wọ́ rẹ nínú ayé yí: sísọ òótọ́ ọ̀rọ̀, pípamọ́ ohun ìṣọ́, ìwà rere, àti ìwà mímọ́ níbi oúnjẹ.»

قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ sọ pé: «Má ṣe fi ọkàn sí ayé, Ọlọ́run yóò fẹ́ràn rẹ, sì má ṣe fi ọkàn sí ohun tí ó wà lọ́wọ́ àwọn ènìyàn, àwọn ènìyàn yóò fẹ́ràn rẹ».

قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».

Ońṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé: «Ẹ fọn ìkíni kalẹ̀, ẹ sì fún àwọn ènìyàn jẹun, ẹ sì so ìbátan pọ̀, ẹ sì dìde dúró ní òru nígbà tí àwọn ènìyàn sùn, ẹ ó sì wọ inú Ọgbà Ìdẹ̀ra pẹ̀lú àlàáfíà.»

قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé: «Ǹjẹ́ kí n sọ fún yín ohun tó lọ́lá ju ipò ààwẹ̀, ìrun kíkí, àti ìtọrẹ àánú lọ bí? Ṣíṣe ìlàjà láàárín ènìyàn. Nítorí pé dájúdájú, ọ̀tẹ̀ láàárín ènìyàn ni afá-gbogbo-nǹkan-rẹ́.»

قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».

Ojisẹ́ Ọlọ́run ﷺ sọ pé: «Ǹjẹ́ kí n sọ fún yín nípa ẹni rere jùlọ àti ẹni burúkú jùlọ nínú yín? Ẹni rere jùlọ nínú yín ni ẹni tí à ń retí oore rẹ̀, tí a sì ní ìfọ̀kànbalẹ̀ kúrò lọ́wọ́ aburú rẹ̀; ẹni burúkú jùlọ nínú yín sì ni ẹni tí a kò retí oore rẹ̀, tí a kò sì ní ìfọ̀kànbalẹ̀ kúrò lọ́wọ́ aburú rẹ̀».

قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».

Ojisẹ́ Ọlọ́run ﷺ sọ pé: “Iṣẹ́ rere ni ìwà rere, ẹ̀ṣẹ̀ sì ni ohun tí ó ń bá ọkàn rẹ jà, tí o sì kórìíra pé kí àwọn ènìyàn mọ̀ nípa rẹ̀.”

قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé «Ìtìjú, oore ni pátápátá».

قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé: «Àwọn aṣàánú ni Aláàánú—ẹni tí ìbùkún àti ọlá rẹ̀ ga—ń ṣàánú fún. Ẹ ṣàánú fún àwọn tó wà lórí ilẹ̀ ayé, kí Ẹni tó ń bẹ ní sánmọ̀ lè ṣàánú fún yín».

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé: «Ẹni tí a béèrè ìmọ̀ràn lọ́wọ́ rẹ̀ jẹ́ ẹni ìgbẹ́kẹ̀lé.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».

Òjíṣẹ́ Allāh ﷺ sọ pé «Onígbàgbọ́ fún onígbàgbọ́ jẹ́ bí ilé kan, apá kan rẹ̀ ń gbé apá kejì ró.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́hun ﷺ sọ pé: «Mùsùlùmí ni arákùnrin Mùsùlùmí; kì í ṣàbòsí sí i, bẹ́ẹ̀ ni kì í fà á lé ọ̀tá lọ́wọ́. Ẹnikẹ́ni tí ó bá wà fún ṣíṣe àìní arákùnrin rẹ̀, Ọlọ́hun yóò wà fún ṣíṣe àìní tirẹ̀. Ẹnikẹ́ni tí ó bá mú ìpọ́njú kan kúrò lọ́rùn Mùsùlùmí kan, Ọlọ́hun yóò mú ìpọ́njú kan kúrò fún un nínú àwọn ìpọ́njú Ọjọ́ Àjíǹde. Àti pé ẹnikẹ́ni tí ó bá bo àṣírí Mùsùlùmí kan, Ọlọ́hun yóò bo àṣírí tirẹ̀ ní Ọjọ́ Àjíǹde».

قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».

Òjíṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ sọ pé: «Mùsùlùmí ni ẹni tí àwọn Mùsùlùmí bá wà ní ààbò kúrò níbi ahọ́n rẹ̀ àti ọwọ́ rẹ̀».

قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Onígbàgbọ́ tí ó bá n bá àwọn ènìyàn ṣe tí ó sì ń fara gba ìkórira wọn ní sùúrù, ó ní ìyìn tóbi ju onígbàgbọ́ tí kò bá àwọn ènìyàn ṣe tí kò sì fara gba ìkórira wọn lọ.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Onígbàgbọ́ máa ń fẹ́ràn, a sì máa fẹ́ràn án; kò sí rere nínú ẹni tí kò máa fẹ́ràn tí kò sì máa jẹ́ kí àwọn míì fẹ́ràn án.»

قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ìyá rẹ, ìyá rẹ, ìyá rẹ, lẹ́yìn náà baba rẹ, lẹ́yìn náà ẹni tí ó sunmọ́ ju, ẹni tí ó sì tún sunmọ́ síi.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Lóòótọ́, ọkùnrin kan lè dé ìpò ẹni tí ń jí lálẹ́ tí ń ṣàdúrà tí ó sì ń ṣọ́ọjọ́ ní ọjọ́ nípasẹ̀ ìwà rere rẹ.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Òtítọ́ máa ń tọ́ sí ìwà rere, ìwà rere sì máa ń tọ́ sí ọ̀run; ènìyàn lè sọ òtítọ́ títí tí yóò fi kọ́ sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí alóòtítọ́; irọ̀ sì máa tọ́ sí ìwà ibi, ìwà ibi sì máa tọ́ sí iná; ènìyàn lè purọ́ títí tí yóò fi kọ́ sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí olùjẹ́jẹ́.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Inú rẹ̀ wà ìwa méjì tí Ọlọ́run fẹ́: ìwà pẹlẹ́ (hilm) àti ìtẹ́jẹ́ra (anāh).»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Lára yín, àwọn tí mo fẹ́ jùlọ ni àwọn tí ìwà wọn dára jùlọ.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Diẹ ninu ìtànṣàlàyé tó lẹ́wa lè dà bí ìdan.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ní inú ewì kan lè wà ọgbọ́n.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ẹ kò lè gba gbogbo ènìyàn pẹ̀lú owó yín; ṣùgbọ́n ẹ lè tọ́ wọn sí ọkàn pẹ̀lú ìtẹ́rẹ́ ojú (bístìọ̀) àti ìwà rere yín.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Àwọn ènìyàn dà bí ọgọrun kámẹlì; ó ṣòro gan-an láti rí ọkan kan tí a lè gbẹ́ kó láti rìn.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «A rán mi wá láti parí ìwà rere.»

قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ẹ ṣọra fún ìrò (suspicion), nítorí ìrò ni òtítọ́ rẹ̀ jẹ́ àìdárí; ẹ má ṣe wá ìfọ̀rọ̀wérọ̀ búburú, ẹ má ṣe wá àwárí aṣírí (tí ẹ kò gbọ́wọ́), ẹ má ṣe idije àìtọ́, ẹ má ṣe ìfẹ́ni lórí, ẹ má ṣe ìkórira, ẹ má ṣe yípadà jìnà sí ara yín; ẹ jẹ́ àwọn iranṣẹ́ Ọlọ́run, ẹ jẹ́ arákùnrin ara yín.»

قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ẹ ó rí àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí oríṣìíríṣìí irin; àwọn tí ó dara jù ní ìgbà àìmọ̀ ni wọ́n lè jẹ́ ti dára jù ní ìṣlàmì tí wọ́n bá ní ìmọ̀; ẹ ó rí àwọn tí ó lagbara jù nínú ohun yìí wà ni bí wọ́n ṣe ń bínú sí i kí wọ́n tó wá sí i; ẹ ó rí ibi jùlọ nínú àwọn ènìyàn ní ọjọ́ ìdájọ́ Ọlọ́run jẹ́ ẹni tí ó ní ojú méjì—ẹni tó wá pẹ̀lú ojú kan sí àwọn kan, tí ó sì wá pẹ̀lú ojú míì sí àwọn míì.»

قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Fi oúnjẹ fún ẹlòmíràn, kí o sì kí wọn pẹ̀lú as-salām—sí ẹni tí o mọ̀ àti sí ẹni tí o kò mọ̀.»

قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ẹnikan tí irun rẹ rọ, tí idọti kún lórí àti tí a ti ń ta a kiri ní àbọ̀ọ̀nà, bí ó bá ṣèlérí ní orúkọ Allah, a ò kàn mọ̀ pé ó lè jẹ́ olóòtọ́.»

قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ẹ jẹ́ wípé ìwà yín jẹ́ mímọ́, kí aya yín tún di mímọ́; ẹ bùwọ̀ fún àwọn baba yín, kí àwọn ọmọ yín sì máa bùkún yín.»

قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ó tó láti pe ènìyàn ní olùjẹ́jẹ́ pé ó máa sọ gbogbo ohun tí ó gbọ́.»

قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Kò sí ìṣòro nínú rí owó ní ọwọ́ ẹni tí ó bẹ̀rù Allah; ilera fún ẹni tí ó bẹ̀rù Allah dára ju ìní lọ; àlàáfíà ọkàn dara ju ìtura ayé lọ.»

قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».

Rasulullah ﷺ wí pé: «Ẹ má ṣe ìkórira, ẹ má ṣe gé ìbáṣepọ̀, ẹ má ṣe ìfani, ẹ má ṣe ìbánújẹ̀, ẹ má ṣe yípadà jìnà sí ara yín; ẹ jẹ́ àwọn iranṣẹ́ Ọlọ́run, kí ẹ jẹ́ arákùnrin ara yín gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run pàṣẹ; kò yẹ kí Musulumi kọ arákùnrin rẹ sílẹ̀ ju oru mẹ́ta lọ.»

قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Mà ṣe kótẹ́ sí ohun rere kankan, bóyá kó jẹ́ pé o pàdé arákùnrin rẹ pẹ̀lú ojú ayọ̀.

قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ẹ má ṣe lu ìránṣẹ́ obìnrin Ọlọ́run.

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kì í wọ́ Jannat ẹni aláìfẹ́ (oní-ìmọ̀lára owó).

قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Má bínú.

قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ẹ má jẹ́ iranwọ́ fún Ṣaytán lòdì sí arákùnrin yín.

قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Àánú kì í yọ kúrò ní ẹni àyàkà ayafi ẹni tí ó ṣòro.

قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kò sí ẹni aláfọ̀jú ayafi ẹni tí ó ti ní aṣìṣe; kò sí ọlọ́gbọn ayafi ẹni tí ó ní irírí.

قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kò bófin mu kí Musulumi fi arákùnrin rẹ sílẹ̀ ju ọjọ́ mẹ́ta lọ nígbà tí wọn bá pàdé, tí ẹnikan yóò yọra kúrò; ẹni tí ó dára jù ni ẹni tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìkíni.

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kì í wọ́ Jannat ẹni tí ó ní ìkànná márùn-ún kan ti ìgberaga ní ọkàn rẹ; wọn wí pé: ‘‘Ọkùnrin fẹ́ kí aṣọ rẹ dára àti bàtà rẹ dára’’; ó sọ pé: ‘‘Ọlọ́run lẹwa, ó fẹ́ ẹwà; igberaga ni jíjíwọ́ òtítọ́ àti kíkà àwọn ènìyàn sílẹ̀.’’

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ọlọ́run kì yóò ṣàánú fún ẹni tí kò bá ń fi àánú hàn sí àwọn ènìyàn.

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kò yẹ kí ẹnikan kàn ẹlòmíràn sí ìwà búburú (fusuq) tàbí pé kó pe e ní aláìgbọ́ (kufr); bí ẹni náà kò bá rí bẹ́ẹ̀, ìbànújẹ yìí lè padà sẹ́ni tó sọ ó.

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ọkàn agbà máa ń ṣìmọ́ bí ọdọ ní ohun méjì: ifẹ́ ayé àti ìreti gùn.

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Bí Ọlọ́run bá bo ẹnikan ní ayé, yóò tún bo rẹ ní Ọjọ́ Ìdájọ́.

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ẹnikẹ́ni tí yóò bo ẹlòmíràn ní ayé, Ọlọ́run yóò bo rẹ ní Ọjọ́ Ìdájọ́.

قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ẹnikẹ́ni kì í tọ́ka ọ̀fà tàbí ohun ìjà sí arákùnrin rẹ, nítorí ó lè má mọ̀ pé Ṣaytán lè fa ìmúlẹ̀ rẹ kí ìṣẹ̀lẹ̀ burúkú tó ṣẹlẹ̀.

قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Ẹ má sọ 'ẹrú mi' tàbí 'ìránṣẹ́ mi'; gbogbo yín jẹ́ ẹrú Ọlọ́run, gbogbo obìnrin yín jẹ́ ìránṣẹ́ Ọlọ́run; dipo bẹ́ẹ̀ kí ẹ sọ 'ọmọkùnrin mi', 'ọmọbìnrin mi', 'ọmọ mi' tàbí 'ìránṣẹ́ kékeré mi'.

قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Àwọn tí ń máa kòlù (tàbí ké ìkìlọ̀) kì yóò jẹ́ aláfààní ìdáríjẹ̀ (olùdájọ́) tàbí ẹlẹ́ri ní Ọjọ́ Ìdájọ́.

قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Onígbàgbọ́ kì í jẹ́ kí wọ́n tún jẹ́ kí wọ́n ba a ṣe ìjẹ̀jẹ̀ láti ihò kan lẹ́ẹ̀mejì; kò yẹ kí ó padà sí ìṣàṣìṣe kan náà.

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kò yẹ kí ṣiddiq (ẹni olóòtítọ́) jẹ́ alá kòlù.

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».

Olùrànṣẹ́ Ọlọ́run ﷺ wí pé: Kò yẹ kí onígbàgbọ́ dín ara rẹ̀ jẹ; wọn bi pé: 'Báwo ni yó ṣe dín ara rẹ̀ jẹ?' Ó dáhùn pé: 'Nígbà tí ó fi ara rẹ̀ hàn sí ìdánwò tí kò lè fara wé.'

«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».

Ọkàn ọmọ Adamu yí padà ju ikòkò tí omi ń fo nígbà tí ó gbóná.

قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Tí ọmọ Adamu bá ní odò kan ti wúrà, ó fẹ́ kí ó ní meji; kò sì ohun tó máa kún ẹnu rẹ̀ ayafi eruku; Ọlọ́run yóò gba ẹniti ó bá tuba.'

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Alágbára kì í ṣe ẹni tí ó borí ní ìjà; alágbára gidi ni ẹni tí ó mọ ara rẹ̀ nígbà ìbínú.'

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ọrọ̀ ọlọ́rọ̀ kì í wà nínú púpọ̀ ohun-ini; ọlọ́rọ̀ gẹ́gẹ́ ni inú tí kún.'

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Kì í ṣe al-mu'min ẹni tí ó kún ní oúnjẹ nígbà tí aládùúgbò rẹ̀ wà ní ebi lẹ́gbẹẹ rẹ̀ nígbà tí ó mọ̀.'

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Àpẹẹrẹ ẹni tí ó dúró lórí ààbò Ọlọ́run àti ẹni tí ó ṣẹ̀ níbẹ̀ ni bí ẹgbẹ́ kan tí wọ́n fi orí wọn ṣe ìyàn pàtàkì lórí ọkọ̀ ojú omi: àwọn kan wà lókè, àwọn kan wà ní isalẹ; tí àwọn tó wà ní isalẹ bá ń fa omi, wọ́n máa kọjá lórí àwọn tó wà lókè, wọ́n á sọ pé, ká ma fọ iho sí apá wa kí a má bà a jẹ́ àwọn tó wà lókè; bí wọ́n bá fi ohun tí wọ́n fẹ́ sílẹ̀, gbogbo wọn yóò parun; ṣùgbọ́n bí wọ́n bá mú ọwọ́ pọ̀, wọn yóò ye ara wọn, gbogbo wọn yóò ye.'

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Kò sí ìpọnjú kan tó kan Musulumi ayafi pé Ọlọ́run máa kó ìṣẹ̀ rẹ̀ kúrò; títí kan amọ́lùwẹ̀ tí yóò fa ìkorò.'

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Àpẹẹrẹ àwọn olùmìnìnì ní ifẹ́ ara wọn, ìrànwọ́ ara wọn àti ìbá ṣe àánú ni bí ara ṣe rí: bí apá kan bá ń ku, gbogbo ara máa dákẹ́dá kí ó sì jẹ́ aláìlera ní alẹ́ àti ní ìgbẹ́.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni lára yín tí ó jí ní owurọ̀ ní àlàáfíà ní ilé rẹ̀, ní ilera, tí ó sì ní oúnjẹ ọjọ́ rẹ̀, ó dá bíi pé ayé pátápátá ti jẹ́ tirẹ̀.'

قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Lára àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ńlá ni sisọ ìkìlọ̀ sí àwọn òbí ọkùnrin kan.' Wọ́n bi: 'Ẹ̀jọ̀ọ́ Rasulu Allah, ṣe ọkùnrin lè bu ìyàtọ̀ sí àwọn òbí rẹ̀?' Ó dáhùn: 'Bẹ́ẹ̀ni; ó lè bu baba ọkùnrin, baba rẹ̀ á sì bu baba rẹ̀; ó lè bu ìyá rẹ̀, ìyá rẹ̀ á sì bu ìyá rẹ̀.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí ó dáàbò bo orí arákùnrin rẹ̀ kúrò ninu ìkìlọ̀ (ìtànkálẹ̀) nígbà tí òun kò sí níbẹ̀, Ọlọ́run yóò jẹ́wọ̀ láti yọ ọ́ kúrò ní iná.'

قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí ó rí aṣìṣe ènìyàn tí ó sì bo a, ó dà bí ẹni tí ó jí ọmọ tí a fi sínú ibojì.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí ó fẹ́ kí a fa ìpese rẹ̀ kún sí i àti kí a gun ìranṣẹ́ rẹ̀, kó máa so ìbátan ẹbí rẹ̀ mọ́.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí ó rọrùn, ẹni aláfọ̀kan, aláwóǹrọ̀, Ọlọ́run ti ṣe iná haramu sí i.'

قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí ó bá gbàgbọ́ ní Ọlọ́run àti Ọjọ́ Ìkẹyìn, kó bọwọ́ fún alejo rẹ̀.' Wọ́n bi: 'Kini ìgbà tí ó yẹ fún alejo, Yà Rasulu Allah?' Ó wí: 'Ọjọ kan àti alẹ́ kan; ìtẹ̀síwájú fífi alejo sí lórí lè jẹ́ ọjọ́ mẹta; ohun tí ó ju ìyẹn lọ jẹ́ ẹbun (ìwà ẹlẹ́rẹ̀).' Ó tún wí: 'Ẹnikẹ́ni tí ó gbàgbọ́ ní Ọlọ́run àti Ọjọ́ Ìkẹyìn, kó sọ̀rọ̀ rere tàbí kó dakẹ́.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí kò fi aanu hàn sí àwọn ènìyàn, Ọlọ́run kì yóò fi aanu hàn sí i.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí ó dìwọ̀n ìbínú rẹ̀ nígbà tí ó lè tú u síta, Ọlọ́run yóò pè é lórí orí gbogbo ẹda ní Ọjọ́ Ìdájọ́ kí ó sì jẹ́ kí ó yàn nínú àwọn hur (huri) tí ó bá fẹ́.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí Ọlọ́run bá dáàbò bo lórí ibi buburu tí ó wà láàárin ahọ́n rẹ̀ àti ibi buburu tí ó wà láàárin ẹsẹ̀ rẹ̀, yóò wọ ọ̀run.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí a yọ kuro ní ìrórùn (rifq), a yọ kuro ní rere.'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: 'Ẹnikẹ́ni tí Ọlọ́run bá fẹ́ rere fún, Ọlọ́run yóò fi ìdanwò kan kàn án.'

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ẹ duro die, Aisha; máa jẹ́ onírẹlẹ, kí o sì yera fun ìkà àti ìwà ìbànújẹ.»

قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ṣe o ní nkan kan lára ewi Umayya ibn al-Salt?»

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Lóòótọ́, kì í ṣe onígbàgbọ́—ẹni tí aládùúgbò rẹ kò lè ní ìtura sí lati ọdọ rẹ, kì í jẹ́ olùgbọ́gbọ́.»

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Lóòótọ́, ayé kọ́ lágbára sí Ọlọ́run ju bí iṣoro yìí ṣe rí sí yín lọ.»

قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ẹ̀gbọ́n Abu Dharr, ṣé o ro pé púpọ̀ ìní ni òtítọ́ ìrẹ́rẹ̀? Rírẹ́rẹ̀ gidi ni ìrẹ́rẹ̀ ọkàn, àti ìwọ̀n talaka ni ìfẹ́ Ọkàn. Ẹni tí ọkàn rẹ kún fún ìrẹ́rẹ̀, ohun tí ayé bá fi kún un kì yóò bà á jẹ́; ẹni tí talaka wà ní ọkàn rẹ, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ayé fún un ní opó, kì yóò túbọ̀ ni ìrẹ́rẹ̀; èèyàn náà ni ìkùnà-ìfipá ọkàn rẹ lè pa á jẹ.»

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Eyá Abu Dharr, o ṣèdá ìtànsán nipa ìyá rẹ; inú rẹ sí ní ìmọ̀lára ìjọba ṣáájú Ísìlámù. Ẹ̀gbẹ́ yín ni àwọn ìránṣẹ́ yín, Ọlọ́run sì fi wọn sí abẹ́ ọwọ́ yín. Ẹnikẹ́ni tí arákùnrin rẹ wà ní abẹ́ ọwọ́ rẹ, kí ó fi ohun tí ó jẹ́ fún un, kí ó jẹ́ kó wọ aṣọ tí ó wọ; ẹ má ṣe yọ wọn sí iṣẹ́ tí ó lé wọn gan-an; bí ẹ bá fi iṣẹ́ tó ju wọn lọ, ẹ ran wọn lọwọ.»

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Eyá Abu Dharr, wo ẹni tí o ga jùlọ ní masjid ní ojú rẹ.» Mo wò, mo rí ọkùnrin tí ó wọ aṣọ aláyọ̀; mo sọ pé: ‘ẹni yìí.’ Ó ní sí mi: «Wo ẹni tí ó kéré jùlọ ní masjid.» Mo wò, mo rí ọkùnrin tí aṣọ rẹ rọrùn; mo sọ pé: ‘ẹni yìí.’ Ó sọ pé: «Níwọ̀n bó ṣe wà ninu ọwọ́ ẹni tí emi fi ẹmí mi sí, ẹni yẹn ní ojú Ọlọ́run ní ọjọ́ ìdájọ́ dara ju kíkún ilẹ̀ pẹ̀lú àwọn bí ẹni àkọ́kọ́ lọ.»

قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Hanzala! Aago kan, aago kan—bí ọkàn yín bá ti wà ní ipo tí ẹ wà nígbà tí ẹ ń rántí Ọlọ́run, àwọn ángẹli yóò fi ọwọ́ pa ọwọ́ yín.»

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Aisha, nígbà wo ni o ti rí mi gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ròru? Ìbànújẹ jù lọ ni ipo tí àwọn ènìyàn kì yóò fẹ́ sunmọ níwájú Ọlọ́run—ẹni tí àwọn ènìyàn ṣe àkíyèsí sí láti yera fún ibi rẹ ni ó buru jù lọ níwájú Ọlọ́run ní ọjọ́ Ìdájọ́.»

قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ẹ̀yin obìnrin Musulumi, ẹ má ṣe kéré aládùúgbò yín, kó má bẹ́ẹ̀ tí iye rẹ jẹ́ ìye aguntan kan pẹ̀lú.»

قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ẹ jẹ́ kí ohun rọrùn, ẹ má ṣe jẹ́ kí ó nira; ẹ máa sọ ìròyìn ìnù-dùn, ẹ má ṣe tọ́ àwọn ènìyàn sílẹ̀.»

قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ẹni tí ń gun ló máa kí eni tí ń rìn, eni tí ń rìn ló máa kí eni tí ó jókòó, ati pé kékèké ló máa kí ọ̀pọ̀.»

قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Ọmọ Adamu máa dagba, ó sì máa di arúgbó nípa ohun méjì: ìfẹ́ àkókò ìgbéyà (jẹ́ kí o pẹ́), àti ìfẹ́ sí owó.»

قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».

Rasulu Allah ﷺ wí pé: «Lo anfaani marun kí ó tó di marun: ìgbé-ayé rẹ kí ó tó ikú; ilera rẹ kí ó tó àrùn; àsìkò ìsinmi rẹ kí ó tó kún fún iṣé; ọdọ rẹ kí ó tó di arúgbó; ọlọ́rọ̀ rẹ kí ó tó di taláka.»

الباب الخامس: التوبة والمغفرة

Abala karùn-ún: Ìtúnṣe àti Àforíjìn

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Ní tòótọ́ Ọlọ́run Alágbára ń tú ọwọ́ Rẹ̀ síta ní alẹ́ kí ẹni tí ó ṣe aṣìṣe ní ọ̀sán lè padàtọ́, ó sì ń tú ọwọ́ Rẹ̀ síta ní ọ̀sán kí ẹni tí ó ṣe aṣìṣe ní alẹ́ lè padàtọ́, títí tí oorun yóò fi jí láti ìwọ̀ oòrùn Rẹ̀.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Ní tòótọ́ Ọlọ́run gbà ìtúnṣe ẹrú títí tí kò fi kú.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Ní tòótọ́ Ọlọ́run máa fi asiko sílẹ̀; nígbà tí ìkẹta alẹ́ ìkẹ́yìn ba dé, Ó máa rọ̀ sí ilẹ̀ ọ̀run, ó sì máa pe: Ṣe ẹnikẹ́ni wà tí ń bẹ̀bẹ ìdáríjì? Ṣe ẹnikẹ́ni wà tí ń tùn bọ́? Ṣe ẹnikẹ́ni wà tí ń béèrè? Ṣe ẹnikẹ́ni wà tí ń pe? títí tí ìmọ́lẹ̀ owúrọ̀ yóò fi tan.»

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Gbogbo ọmọ Adamu aṣìṣe ni, ṣùgbọ́n aṣìṣe tó dara jù ni àwọn tí ń tùn bọ́.»

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Gbogbo ummati mi ni a máa darí jì, àyàfi àwọn tí ó jẹ́ al-mujāhirīn; ó sì wà lára al-mujāharah pé ẹni kan ṣe iṣẹ́ ní alẹ́, ó sì ji ní owurọ̀ nígbà tí Ọlọ́run ti bo rẹ̀, ó sì wí: ‘Yá fúlánì, mo ṣe ní alẹ́ bẹ́ẹ̀ àti bẹ́ẹ̀,’ ó sì tu ìboju Ọlọ́run tí ó ti fi bo rẹ̀.»

قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Ọlọ́run ní ìfẹ́ ayọ̀ tó pọ̀ sí i nígbà tí ẹrú Rẹ̀ bá tùn bọ́ ju bí ọkan ninu yín tí yóò ṣe yọ́ tí ó bá ṣubú lórí kámẹ́lì rẹ̀ tí kámẹ́lì náà sì ti sọnu ní ilẹ̀ aláìlera, tí ó sì rí i pada.»

قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Fún ẹnikẹ́ni lára ummati mi tí yóò ṣe e.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Ẹnikẹ́ni tí yóò tùn bọ́ kí oorun máa jáde láti ìwọ̀ oòrùn, Ọlọ́run yóò gba ìtúnṣe rẹ̀.»

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Dákẹ́, Khaalid; ní orúkọ Ẹni tí ẹmi mi wà ní ọwọ́ Rẹ̀: ìtúnṣe kan wà tí bí Sahibu Maks bá tùn padà, a ó darí jì fún un.»

«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».

«Ṣé ẹ kò fi i sílẹ̀? Bóyá yóò tùn bọ́, Ọlọ́run yóò sì darí jì fún un.»

قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».

Rasúl Allah ﷺ sọ pé: «Ìbànújẹ fún ẹ! Padà, bẹ̀rẹ̀ ìdáríjì lọ́wọ́ Ọlọ́run, kí o sì tùn bọ́ sí i.»