G'aybga imon

Dunyo faqat bizning chegaralangan his-tuyg‘ularimiz idrok eta oladigan narsalardan iborat emas; haqiqat shahodat olamidan tashqariga ham kengayadi. Ruh — hayotimiz siri — o‘z tabiatida haqiqat bo‘lib, biz uning mohiyatini hissiy idrokimiz bilan tushunmasak ham unga ishonamiz. Shunday qilib, g‘aybga imon — moddiy dunyoning ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabari asosida ishonish bo‘lib, bu eng oliy turdagi qat’iyatdir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizning aqlimiz yetmaydigan narsalarni o‘zidan ma’lum qildi; bu xabarlar bizga bizdan tashqaridan kelgan vahy orqali yetkazildi. Bu ilohiy xabarlar doimiy yo‘llar orqali kelgan bo‘lib, eng oliy yo‘l farishtalarni elchilarga yuborish edi; bu orqali biz moddiy cheklovlardan chiqib, Allohni tanish va oxirat yo‘lida amallashga chorlanamiz.

Zo‘r axloq faqat imon asosiga qurilganda barqaror bo‘ladi: mu’min Alloh uni sir va oshkora joyda ko‘rishini bilgandan keyingina yaxshilikka amal qiladi va yomonlikdan tiyiladi, maqtov bo‘lishini kutmasdan ham. Ammo faqat moddiy sabablarni asos qilib olgan kishi o‘z manfaatining quliga aylanib, ruhiy va insoniy yuksalishdan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g‘aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablarni va sababkorlikni yaratgandir. Ba’zilar ilm bilan ba’zi g‘aybiy narsalar o‘rtasida qarama-qarshilik bor deb o‘ylashadi, ammo bu asosan tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo bashorati g‘aybni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini tadqiq qilishdir — xuddi pochta xabari kelishini oldindan taxmin qilishga o‘xshaydi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.