Rasullarga iymon

Xalq rasullarga muhtojdir, chunki ular o'zlariga yuborilganlarning jinsi — oddiy insonlardir: tug'iladi, o'ladi, yeydi, bozorlarda yuradi. Qadimda xalqlar insonlarni yuborishdan hayron qolgan, lekin Alloh rasulni o'z qavmining orasidan bo'lishi kerakligini, shunda ular undan namunaviy olishini bayon qilgan. Rasularda ilohiylik yo'q; ular Alloh tomonidan vahiyning tangriga tanlangan izzatli bandalardir.

Rasullarning ishonchliligi (asmat) shariatni yetkazishda qat'iydir; ular Alloh nomidan rivoyat qilganda, o'z xohishlari bilan gapirmaydilar. Dunyo ishlaridagi yoki vahiy tushmagan shaxsiy ijtihodlarda esa xato yuz berishi mumkin; biroq Alloh ularni bu xatoga tasdiq-rozilik bilan qoldirmaydi, balki to'g'rini ularga ko'rsatadi — buni ko'zi ojiz haqidagi voqea va Badr qamoqlari haqida hikoya misollari ham tasdiqlaydi: samoviy vahiy o'lchov mezoni ekanligini.

Muhammad ﷺ nabiylarning oxiri bo'lib, uning risolasi barcha insonlar uchun umumiy va har qanday zamon hamda makonga mosdir. Shariat juda katta moslashuvchanlik bilan kelgan: aqida va ibodatlarga doir qat'iy matnlar (o'zgarmas) belgilangan, ammo muomalalar, ma'muriy va siyosiy ishlarda musulmonlarga umumiy manfaatni ta'minlovchi ijtihod uchun keng maydon qoldirilgan, asosiysi Islomning umumiy qoidalariga rioya qilishdir.

Muhammad ﷺ shaxsiyati o'zi bir mo'jiza: uning sidqi, aminligi, ashoblari orasidagi kamtarligi va zahidona hayoti — bularning barchasi uning ulug'vorligini ko'rsatadi. U mukammal inson edi, ammo Alloh uni risola bilan ajratib qo'ygan va maxsus tarzda tayyorlagan; shunday qilib u insoniyat tarixida noyob namuna bo'ldi, va Alloh Odam bolalari orasida uning kabi boshqasini yaratmagan ﷺ-656,.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.