القسم السادس: الآداب والأخلاق
Isigaba sesithupha: Imikhuba Nezimilo
الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز
Isahluko sokuqala: Umlando Wobuprofethi, Izimfanelo Nezimangaliso
قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».
Umlayezeli kaNkulunkulu ﷺ wathi: «Anjasha, hamba kancane; umthengiso wakho usezitsheni zeglasi».
الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال
Isahluko sesibili: Izibusiso zabaprofethi, amaSahaba kanye nezenzo
قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».
Wathi uMprofethi Muhammad ﷺ «Imisebenzi ethandwa kakhulu ku-Allah yile: umthandazo ngesikhathi sayo; emva kwalokho ububele kubazali; bese kuba ukulwa endleleni ka-Allah».
قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».
Wathi uMprofethi Muhammad ﷺ «Indlu engcono phakathi kwamaMuslim yindlu enengane engenamzali enakekelwa kahle, kanti indebe embi phakathi kwamaMuslim yindlu enengane engenamzali elashwa; Mina nomnakekeli womntwana olahlwe abazali sizoba kanje eJannah».
قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».
Wathi uMprofethi Muhammad ﷺ «Izenzo zomusa zivimbela imiphumela emibi».
قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».
Wathi uMprofethi Muhammad ﷺ «Lowo okhombisa okwenzayo okuhle uyothola umvuzo ofana nowomenzayo».
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».
Wathi uMprofethi Muhammad ﷺ «Omunye osungula isiko elihle e-Islam uzothola umvuzo waso kanye nomvuzo walabo abawalandelayo ngemuva kwakhe ngaphandle kokwehlisa imivuzo yabo; kanti lowo osungula isiko elibi e-Islam uzoba nomthwalo waso kanye nomthwalo walabo abawalandelayo ngaphandle kokwehlisa imithwalo yabo».
الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق
Isahluko sesine: Imikhuba, Izimilo Nobubele Benhliziyo
«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».
«Qaphela isimemo somuntu ohlukunyezwayo, ngoba asikho isithiyo phakathi kwaso noNkulunkulu.»
قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Qaphelani ukucindezelwa, ngoba ukucindezelwa kuyoba ubumnyama ngosuku lokwahlulelwa; futhi qaphelani ubuqovu, ngoba ubuqovu babulale abantu ababephambi kwenu, baguqula ukuthi bachithe igazi labo futhi benze okungavunyelwe kube kuvunyelwe.»
قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Into esindayo kakhulu esikalini somkholwa isimilo esihle; uNkulunkulu uyamzonda lowo okhuluma izinto ezihlambalazayo, ophenya ubugebengu ngomlomo wakhe.»
قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Thanda othandekayo wakho kancane; kungenzeka ngelinye ilanga abe yisitha sakho; futhi sukela isitha sakho kancane; kungenzeka ngelinye ilanga abe yisithandwa sakho.»
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Uma uNkulunkulu ethanda umuntu, uyamvikela kuleli zwe njengalokhu omunye wenu avikela isiguli sakhe ngamanzi.»
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Uma uNkulunkulu ethanda umuntu, uyamemeza uJibra'il: ‘uNkulunkulu uthanda lo muntu; thandani naye’; uJibra'il uyamthanda; uJibra'il ememezela ezizweni zasezulwini: ‘uNkulunkulu uthanda lo muntu; nimthandeni’; abantu basezulwini bayamthanda; bese umuntu emhlabeni uyamukelwa.»
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Uma uNkulunkulu efisela umuntu okuhle, umenze abe mnandi; kusho ukuthi umvulela umsebenzi omuhle ngaphambi kokufa, bese emthatha esephakathi kwalowo msebenzi.»
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Uma uNkulunkulu efisela umuntu okuhle, usheshe amsize ngesijeziso emhlabeni; kanti uma efisela umuntu okubi, uyamvimba (awumphathi) ngenxa yesono sakhe, aze ahlangabezane naso ngosuku lokwahlulelwa.»
قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Kunezinto ezine: uma zikuwe, awudingi ukukhathazeka ngalokho olahlekelwe yilo mhlaba: ukuqondiswa kwenkulumo (ukuqiniseka ekukhulumeni), ukugcina ithemba/ukwethembeka kwezinto ozibekwe zona, isimilo esihle, nokuzithiba ekuzuzweni kokudla okuhlanzekile/nokufanele.»
قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Yiba nokunganaki izinto zomhlaba ukuze uNkulunkulu akuthande; futhi ungalindeli izinto ezisezandleni zabanye ukuze abantu bakuthande.»
قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Sabalalisa i-salaam, nikeza ukudla, qinisa ubuhlobo bomndeni, vuka ubusuku abantu belala, futhi ngenela iJannah ngokuthula.»
قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Ngabe angeke ngikutshele okungcono kunokuzila, nomthandazo, nakunikeza? Ukulungisa phakathi kwabantu; ngoba ukubhujiswa kobudlelwano buyawaqeda abantu.»
قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Ngifuna ukukutshela ongcono kuni nokubi kini? Ongcono kini yilowo okulindeleke ukuthi enze okuhle futhi okubi kwakhe kuyethemba ukuthi ngeke kwenzeke; kanti omubi kini yilowo ongabalindelekile kuhle futhi okubi kwakhe akuvikelekile.»
قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Ubuqotho/bulungisa kuyisimilo esihle; isono yilokho okushukunyiswa enhliziyweni yakho okungathandi ukuthi abantu bakubone.»
قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Ukwethuka/ukuzithiba kuwumusa wonke.»
قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Abanomusa bayothola umusa kuSomusa, ophakeme; ninganikeza umusa labo abaseduze emhlabeni ukuze nani nithole umusa kulowo okuyo ezulwini.»
قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Lowo ocelwayo kumele athembeke.»
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Umkholwa kumkholwa ufana nesakhiwo; ingxenye ngayinye ixhasa enye.»
قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Umuslimu umdala womunye muslumi; akamenzeli ububi futhi akanamshiya; umuntu owenza isidingo somzalwane wakhe uNkulunkulu uba khona esidingweni sakhe; lowo okhulula umuslimu ebunzimeni uNkulunkulu uyokhulula kolunye lwezinhlupho zosuku lokwahlulelwa; lowo ofihla owesilisa uyofihlwa uNkulunkulu ngosuku lokwahlulelwa.»
قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».
Wathi uMthunywa kaNkulunkulu ﷺ: «Umuslimu yilowo lapho abanye abamusayo bephephile ngenxa yomlomo wakhe nangesandla sakhe.»
قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Umkholwa ohlangana nabantu futhi abekezelele ukulimala abakubangelayo uthola umvuzo omkhulu kunomkholwa ongahlangani nabantu futhi ongabekezeleli ekulimazweni kwabo.”
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Umkholwa uyazwana nabanye futhi abantu bayamthanda; akukho okuhle kulowo ongazwani nabanye futhi ongathandeki.”
قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Umama wakho, bese umama wakho, bese umama wakho, bese ubaba wakho, bese labo abasondelene kakhulu kuwe ngokomndeni.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Ngempela indoda ngamandla okuziphatha kahle ingafinyelela izinga layo lomuntu olima ebusuku ethandaza futhi ezila ngosuku.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Iqiniso liholela ekwenzeni okuhle, futhi ukuhle kuholela eJannat; indoda ingakhuluma iqiniso kuze kube ichotshozelwe kuNkulunkulu njengomuntu oqotho, futhi amanga aholela ekonakaleni, ekonakaleni kuholele emlilweni, futhi indoda ingaqamba amanga kuze kube ibhalwa kuNkulunkulu njengenkohlisi.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Kukhona kuwe izimfanelo ezimbili uNkulunkulu azithandayo: ukuzola nokubekezela.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Phakathi kwenu, abathandekayo kimi kakhulu yibo abanemikhuba emihle kakhulu.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Kukhona ebucikweni bokukhuluma okungaba nomlingo.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Kukhona ubuhlakani ezinkondlweni.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Ningeke nikwazi ukunwebeka wonke umuntu ngezimpahla zenu, kodwa abayokwamukela kini ukubukeka kobuso obuhle nokuziphatha okuhle.”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Abantu bafana namakamehla ayi-100; kanzima ukuthola phakathi kwabo elinye elifanele ukusetshenziswa njengeridi (isithwele).”
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Ngithunywe ukuze ngiqedele izimfanelo ezinhle zokuziphatha.”
قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Ningacabangi ngokungelona iqiniso, ngoba ukucabanga kuyindaba engamanga kunazo zonke; ningahloli, ningaphenyi ngokungafanele, ningancintisani, ningamesabi, ningazondani, ningashabalali; yibani izinceku zika-Allah ningabafowenu.”
قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Nizothola abantu njengamaminerali; abakahle babo ngesikhathi se-Jahiliyya bayoba abahle babo e-Islam uma sebeqonda; uzothola abantu abahle kule ndaba ukuthi bebemukela ngenkanuko ngaphambi kokuba yenziwe kubo; futhi uzothola abantu ababi ngosuku lokwahlulela phambi kukaNkulunkulu labo abanobuso obubili—abanye ebeziveza nabo ngolunye ubuso kanti kwabanye ngolunye.”
قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Unika ukudla futhi uphakamisa isalam kulabo owaziyo nalabo ongabazi.”
قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Kune muntu onezinwele ezingahlanzekanga, onothuli, ocindezelwe ezicini zeminyango; uma ebeka isifungo egameni lika-Allah wayezoba ngumuntu othembekile.”
قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Nizigcine nibe ngoqotho, abesifazane benu bazokhula benoqotho; nihlale ninobubele kubazali benu, izingane zenu zizokubuyisela ngobubele.”
قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Kanele ubuqili kumuntu ukuthi alandise konke akuzwile.”
قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Akubi ukuba nomcebo kumuntu onoyena onothando; futhi impilo kumuntu onoyena oyilela ingcono kunomcebo; ukunethezeka kwenhliziyo kungcono kunokunethezeka kwezinto.”
قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».
UMthunywa ka-Allah Muhammad ﷺ wathi: “Ningazondani, ningaqatshuleki, ningamesabi, ningashabalali; yibani izinceku zika-Allah nizalwane njengoba uNkulunkulu eniyalele, futhi akuvunyelwe kumMuslim ukuthi ashaye udlakela kumfowabo ngaphezu kwezinsuku ezintathu.”
قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Ungazibheki phansi izenzo ezinhle, noma ngisho ukuba uhlangabeze umfowenu ubuso obuhle.»
قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Ningashayi izinceku zabesifazane zikaNkulunkulu.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akasoze angene ejannat umuntu okhuluma kabi futhi eduka abanye.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Ungathukutheli.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Ningabi usizo lukaSathane ekuchaseni umfowenu.»
قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Umusa awususiwa ngaphandle kowonakele/onyanyekayo.»
قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akekho umuntu onomusa ongakaze enze amaphutha, futhi akekho ohlakaniphile ngaphandle kwalowo onesipiliyoni.»
قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akufanele uMuslim ashiyi umfowabo ngaphezulu kwezinsuku ezintathu; uma behlangana omunye uyamgqasha nomunye uyamgqasha, futhi ongcono kubo yilowo oqala ukubingelela.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akasoze angene ejannat lowo onenhliziyo enesisindo senhlayiya encane sokuzikhukhumeza.» Kwathi: “Kukhona umuntu othanda ukuthi izingubo zakhe nezicathulo zakhe zibe zinhle.” Waphendula: «UNkulunkulu muhle futhi uyathanda ubuhle; ukuzikhukhumeza kuwukuzenqaba kweqiniso nokubukela phansi abantu.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «UNkulunkulu angeke ancome ngomusa lowo ongamthandi umusa kwabanye.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akufanele umuntu ameme omunye ngokuthi uwumfelokazi wesono noma ungumkholwa ngokungakholeki; lokho kungabuyela kuye uma lowo enganjalo empeleni.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Inhliziyo yomdala ihlala isesimweni sobusha ezintweni ezimbili: ukuthanda lempilo yomhlaba, nokulindela isikhathi eside.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «UNkulunkulu uma emboza isono somkhonzi emhlabeni, uzomfihla ngosuku lokwahlulelwa.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Uma owesinye efihla owesinye emhlabeni, uNkulunkulu uyomfihla ngosuku lokwahlulelwa.»
قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akunamunye kini okumele akhombe umfowenu ngensimbi; angazi ukuthi mhlawumbe uSathane angayikhipha esandleni sakhe bese ewa embotsheni yomlilo.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Ningasho ukuthi ‘isigqili sami’ noma ‘isigqili sami sowesifazane’; nonke ningabakhonzi bakaNkulunkulu, nonke abesifazane benu ngabakhonzi bakaNkulunkulu; kodwa kumele nisho ‘umfana wami, intombi yami, insizwa yami, intombazane yami.’»
قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Abantu abalashelayo/abathandaza izithuko abasoze babe abaxhumanisi noma abafakazi ngosuku lokwahlulelwa.»
قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Umkholwa akalunywa kabili emgodini ofanayo.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akufanele umuntu oqotho abe ngumshayi izithuko.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: «Akufanele umkholwa azilimaze ngokuzazisa; kubuzwa ukuthi kanjani? Waphendula: (ngokuzibeka ezilingweni angakwazi ukubekezelela).»
«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».
Inhliziyo yendodana ka-Adam iyaguquguquka kakhulu kunepoto uma ivunguza.
قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Uma indodana ka-Adam ingaba nesigodi segolide, ingafisa ukuba nezimbili; umlomo wayo angeke ugcwale ngaphandle kwentuli; uNkulunkulu uyaxolela lowo oyeka izono zakhe.'
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Amandla akuwona umuntu onqoba emdlalweni; amandla ngempela yilowo olawula umphefumulo wakhe lapho egcwele intukuthelo.'
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Ingcebo akusiyo inani lezinto; ingcebo ngempela ukwaneliseka kwenhliziyo.'
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Akayena umkholwayo lowo ogcwala ukudla kanti umakhelwane wakhe eduze kwakhe elele elambile kanti uyazi lokhu.'
قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Isifanekiselo somuntu omela imingcele kaNkulunkulu nalowo owenziwayo sifana nabantu ababetshana esikebheni; abanye basemkhakheni ophakeme kwabanye abaphakathi phansi. Labo abaphakathi phansi uma befuna amanzi badlula kulabo abaphezulu bethi, “masenze umgodi engxenyeni yethu singalimazi abaphezulu.” Uma bengawabashiyi abaphezulu, bonke bayolahleka; kodwa uma bevimba ngezandla baze babambisane, bayosinda bonke.'
قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Akukho mswenko owenzeka kuMuslim ngaphandle kokuba uNkulunkulu asuse ngawo izono zakhe, ngisho neshoka limshokayo.'
قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Isifanekiso kwabakholelwa ekuthandaneni, ekunakekelaneni nasekusekeleni sifana nomzimba; uma ingxenye yawo ikhala, wonke umzimba uyaphendula ngokulala ungakhululeki futhi ube nomkhuhlane.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo okusa ephephile endlini yakhe, esephilile emzimbeni, enokudla kosuku lwakhe, kungathi kuye konke okukuwo umhlaba.'
قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Kwezinye izono ezinkulu ukuhlambalaza umuntu nabazali bakhe.' Bathi: 'Yebo, Ya Rasulullah, ngabe umuntu uyalahlaza abazali bakhe?' Wathi: 'Yebo; umhlambalaza uyise womunye, yena-ke umhlambalaza uyise wakhe; umhlambalaza unina, yena-ke umhlambalaza unina wakhe.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo ovikela isithunzi somfowabo ekukhulumeni kuye ngemuva (ekugxekeni), kuyangxenye kuNkulunkulu ukumkhulula emlilweni.'
قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo obona ubuthakathaka bomunye amboze, kufana nalowo ovuselele ingane eyayifihlwe engcwabeni yayo.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo ofisa ukuthi kuhlonyiselwe yena ekwandisweni kwezinto ezimncipha nokubekwa isikhathi sobude bokuphila, makaxhumanise ubuhlobo bezihlobo.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo olula, onomusa futhi olula ngendlela yokuziphatha, uNkulunkulu umvimbe asuke engelelwe umlilo.'
قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo okholelwa kuNkulunkulu nangosuku lokugcina makahloniphe isivakashi sakhe; imvume yomvakashi iwusuku nobusuku; ukusingathwa kwezivakashi kuvunyelwe izinsuku ezintathu; konke okudlula lokho kube yisinikelo; futhi lowo okholelwa kuNkulunkulu nangosuku lokugcina makakhulume okuhle noma athule.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo ongamunzi umusa kwabanye abantu, uNkulunkulu ngeke amnake umusa.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo agcina intukuthelo ngenkathi ekwazi ukuyiqhuba, uNkulunkulu uzommemeza phezu kwazo zonke izidalwa ngosuku lokuvuka aze amnike ithuba lokukhetha noma iyiphi yezintokazi zaseJannah ayifunayo.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo uNkulunkulu amvikela ebubini obuphakathi kwamazwi akhe nasesithweni sakhe sobulili, ungene eJannah.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Lowo onqanyulwa ubumnene uyohlukaniswa nokuhle.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: 'Uma uNkulunkulu efisa umuntu okuhle, uyamlalisa ngezimilingo ukuze athole lokho.'
قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Thatha kancane, Aisha; gcina ububele, futhi uyigweme inkani kanye nokuziphatha okungafanele.”
قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Ingabe unaso na isiqephu sezinkondlo zikaUmayya ibn as-Salt?”
قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Ngiqinisekile ngoNkulunkulu, akakholwa; ngi qinisekile ngoNkulunkulu, akakholwa; ngi qinisekile ngoNkulunkulu, akakholwa lowo umakhelwane wakhe engakwazi ukuphepha ngenxa yezenzo zakhe.”
قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Ngiqinisekile ngoNkulunkulu, le-dunya (umhlaba) incane kuNkulunkulu kunalokho enikulokhu nikubheka njengokunzima.”
قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “O Abu Dharr, ucabanga ukuthi ubuningi bezimpahla yikho ukuchuma? Ukuchuma yiwo umcebo wenhliziyo, ubumpofu buphuma enhliziyweni. Lowo onokuceba enhliziyweni akusoze kumlimaze lokho akuhlangabezana nakho emhlabeni; kanti lowo obumpofu enhliziyweni, noma abe nempahla eningi emhlabeni, ngeke yamgcine—ukuzonda kwakhe kuyomilimaza.”
قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “O Abu Dharr, umcolile ngomama wakhe; wena uyiNtu onokungazi kwezinsuku zokungakholelwa. Bazalwane benu ngabakhonzi benu, uNkulunkulu uwabeke ezandleni zenu; ngakho lowo umfowenu osezandleni zakho kumele umnike ukudla kokudla kwakho, umnike lokugqoka kwakho, ningabathi benze okungaphezulu kwabo abangakwazi ukukwenza; futhi uma nibanikeza imisebenzi, nimbasize.”
قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “O Abu Dharr, bheka indoda ephakeme esontweni emehlweni akho.” Ngabuza, ngathi: “Ngabuka ngabona indoda egqoke izingubo ezinhle, ngathi yona.” Wathi kimi: “Bheka futhi indoda ephansi esontweni.” Ngabuza, ngabona indoda enesimo esihle sokuziphatha, ngathi yona. Wathi: “Ngiyakhuluma ngokuqiniseka, leyo indoda lapho izobhekwa kuNkulunkulu ngosuku lweSivuno izoba ngcono kunokugcwala komhlaba okufana nalokhu.”
قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “O Hanthala! Isikhathi nangesikhathi—futhi uma izinhliziyo zenu zabe zikhona njengoba ziba ngesikhathi sokukhumbula uNkulunkulu, izingilosi bezizoshaya izandla nani.”
قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “O Aisha, sikuphi isikhathi lapho ungake wangibona nginalukhuni? Abantu ababi kunabo bonke ebhokisini likaNkulunkulu ngosuku lweSivuno yilabo abantu abashiywa abanye ngenxa yokwesaba ububi babo.”
قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Bafazi bamaSulumane, ningazicindezeli omakhelwane benu noma ngabe bakunikeza into encane njengemvu.”
قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Yenzani kube lula futhi ningenzeli kube nzima; nikezeni izindaba ezijabulisayo, ningazukuthusa abantu.”
قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Umgibeli unikela ukuthula kulohambayo, lohambahayo kulomhleli, nalo elincane kulelinye eliningi.”
قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Indodana ka-Adamu iguga futhi iya khula ngenxa yezinto ezimbili: ukufisa ukuphila isikhathi eside, nokulangazelela imali.”
قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».
Wathi uMphrofethi Muhammad ﷺ: “Thabathelani izinto ezihlanu ngaphambi kwezinye ezihlanu: ukuphila kwakho ngaphambi kokufa, impilo yakho ngaphambi kokugula, isikhathi sakho sokuphumula ngaphambi kokuba ugcwale imisebenzi, ubusha bakho ngaphambi kobudala, nomcebo wakho ngaphambi kobumpofu.”
الباب الخامس: التوبة والمغفرة
Isahluko sesihlanu: Ukuzisola Nokuthethelelwa
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «uNkulunkulu ulelula isandla Sakhe ebusuku ukuze lowo owenza kabi ngosuku aphenduke, futhi ulelula isandla Sakhe emini ukuze lowo owenza kabi ebusuku aphenduke, kuze kube ilanga liphuma entshonalanga kwalo».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «uNkulunkulu uyamukela ukuthethelelwa komkhonzi inqobo nje uma umphefumulo wakhe ungakafiki entanyeni (ngaphambi kokuba afe)».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «uNkulunkulu unika isikhathi aze afeze ingxenye yesithathu yokugcina yobusuku; ahlise ezulwini lomhlaba amemezela: ‘kukhona ofuna uxolo? kukhona ophendukayo? kukhona ocela okuthile? kukhona ofuna ukumkhotha?’ kuze kube ukuphuma kokusa».
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «wonke umuntu ka-Adamu uyaphutha, futhi abangcono phakathi kwabo abaphutha yibo abaphendukayo».
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «bonke abantu bami bayaxolelwa ngaphandle kwalabo abenza izono ngokusobala; futhi phakathi kokusobala yikuthi indoda iyenza into ebusuku, bese ekuseni uNkulunkulu wayembathe, kanti yena ekuseni uthi: ‘O so‑and‑so, ngenzeni izolo ebusuku kanjalo nokanjalo,’ ngaleyo ndlela ediliza imbobozo uNkulunkulu ayembekile ngayo».
قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «uNkulunkulu ujabula kakhulu ngokuthethelelwa kwenkonzo yakhe kunomunye wenu uma ethola ikamelo lakhe elilahlekileyo endaweni eyodwa engenabantu».
قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «kubantu abenza kanjalo phakathi kommah wami».
قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «lowo ophenduka ngaphambi kokuba ilanga liphume entshonalanga, uNkulunkulu uyamamukela».
قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «Lindani, Khalid! Ngiqinisekile, ngokuye onguNkulunkulu ophethe umphefumulo wami: sekukhona ukuthethelelwa okunjalo; uma lowo obizwa ngokuthi ‘Sahib Maks’ ephenduka ngendlela efanayo wayezoxolelwa».
«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».
Kungani ningamshiyi? Kungenzeka aphenduke, bese uNkulunkulu emxolela.
قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».
Umprofethi uMuhammad ﷺ wathi «Wayeka! Buyela emuva, cela uxolo kuNkulunkulu bese uphenduka kuye»