بانَتْ سُعاد
قصيدة البُردة الأولى — الصحابي كعب بن زهير رضي الله عنه (ت 26هـ)
أنشدها كعب بن زهير رضي الله عنه بين يدي النبي ﷺ في مسجده معتذرًا، فعفا عنه النبي ﷺ وخلع عليه بردته الشريفة، فسُميت «البردة». وهي أول قصائد المديح النبوي وأصلها.
Banat Su'ad — Ka'b ibn Zuhayr (sengathi u-Allah angajabula ngaye)
UKa'b ibn Zuhayr, sengathi u-Allah angajabula ngaye, wayisho le nkondlo phambi koMprofethi ﷺ esontweni lakhe, enikeza ukuxolisa kwakhe. UMprofethi ﷺ wamxolela futhi wamhlonipha ngokumnika ingubo yakhe ehloniphekile. Ngenxa yalokho, le nkondlo yaziwa ngokuthi 'Al-Burdah'. Ithathwa njengomsebenzi wokuqala nesisekelo phakathi kwazo zonke izinkondlo zokudumisa umprofethi.
بانَتْ سُعادُ فَقَلْبي اليَوْمَ مَتْبولُ
مُتَيَّمٌ إثْرَها لم يُفَدْ مَكْبولُUSu'ad uhambile, futhi inhliziyo yami namuhla idliwe nguye, igqilazwe ngemuva kwakhe, ingahlengiwe futhi iboshiwe.
وَمَا سُعَادُ غَداةَ البَيْن إِذْ رَحَلوا
إِلاّ أَغَنُّ غضيضُ الطَّرْفِ مَكْحُولُNgosuku lokuhamba kwabo, uSu'ad wayengelutho ngaphandle kwenyamazane enhle, enamehlo athobekile, agcotshwe ngomuthi omnyama.
هَيْفاءُ مُقْبِلَةً عَجْزاءُ مُدْبِرَةً
لا يُشْتَكى قِصَرٌ مِنها ولا طُولُMncane uma esondela futhi enezinqulu ezigcwele uma ejika, isimo sakhe somzimba silinganiswe kahle, akamfushane kakhulu futhi akamude kakhulu.
تَجْلُو عَوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابْتَسَمَتْ
كأنَّهُ مُنْهَلٌ بالرَّاحِ مَعْلُولُUma emamatheka, uveza amazinyo angaphambili obuhle obumsulwa kangangokuthi afana nomthombo wamanzi ahlanzekile ahlanganiswe newayini.
شُجَّتْ بِذي شَبَمٍ مِنْ ماءِ مَعْنِيةٍ
صافٍ بأَبْطَحَ أضْحَى وهْوَ مَشْمولُLa manzi ahlanzekile, ahlanganiswe nokupholisa okuvela emthonjeni kaMa'niya, alele esigodini esibanzi, evezwe umoya opholile wasenyakatho.
تَنْفِي الرِّياحُ القَذَى عَنْهُ وأفْرَطُهُ
مِنْ صَوْبِ سارِيَةٍ بِيضٌ يَعالِيلُImimoya ishanela konke ukungcola kuwo, futhi ukugeleza kwawo okuchichimayo, okuvela emvuleni yasebusuku, kwakha imifudlana emhlophe, egeleza.
أكْرِمْ بِها خُلَّةً لوْ أنَّها صَدَقَتْ
مَوْعودَها أَو ْلَوَ أَنَِّ النُّصْحَ مَقْبولُYeka ukuthi ubengumngane ohloniphekile kangakanani, ukube nje wayegcine izithembiso zakhe, noma ukube iseluleko sasamukelwa nguye.
لكِنَّها خُلَّةٌ قَدْ سِيطَ مِنْ دَمِها
فَجْعٌ ووَلَعٌ وإِخْلافٌ وتَبْديلُKodwa ungumngane ogazi lakhe lixutshwe nosizi, uthando olukhulu, izithembiso ezephukile, nokushintsha okungapheli.
فما تَدومُ عَلَى حالٍ تكونُ بِها
كَما تَلَوَّنُ في أثْوابِها الغُولُAkahlali njalo esimweni esisodwa, eshintsha isimo sakhe ngokushesha njengoba i-ghoul ishintsha imibala yayo ezingutsheni zayo.
ولا تَمَسَّكُ بالعَهْدِ الذي زَعَمْتْ
إلاَّ كَما يُمْسِكُ الماءَ الغَرابِيلُUbambelela ezithembisweni athi uzenza ngaphandle kokuqina okungaphezu kokuthi izisefo zibamba amanzi.
فلا يَغُرَّنْكَ ما مَنَّتْ وما وَعَدَتْ
إنَّ الأمانِيَّ والأحْلامَ تَضْليلُNgakho-ke, ungakhohliswa yilokho akuphethe noma akuthembisayo, ngoba izifiso namaphupho kuyinkohliso nje.
كانَتْ مَواعيدُ عُرْقوبٍ لَها مَثَلا
وما مَواعِيدُها إلاَّ الأباطيلُIzithembiso zakhe ziyisisho esifana nezika-'Urqub, ngoba izibopho zakhe azilutho ngaphandle kwamanga.
أرْجو وآمُلُ أنْ تَدْنو مَوَدَّتُها
وما إِخالُ لَدَيْنا مِنْكِ تَنْويلُNgiyethemba futhi ngifisa ukuthi uthando lwakhe lusondele, kodwa angikholwa ukuthi sizothola noma yimuphi umusa kuwe.
أمْسَتْ سُعادُ بِأرْضٍ لا يُبَلِّغُها
إلاَّ العِتاقُ النَّجيباتُ المَراسِيلُUSu'ad usezinze ezweni elingafinyelelwa kuphela ngamakamela ahloniphekile, asheshayo, nasezingeni eliphezulu.
ولَنْ يُبَلِّغَها إلاَّ غُذافِرَةٌ
لها عَلَى الأيْنِ إرْقالٌ وتَبْغيلُFuthi akukho lutho oluzomfinyelela ngaphandle kwekamela eliqinile, elisheshayo, elithi naphezu kokukhathala, ligcine ukugijima okusheshayo nokuhamba okunamandla.
مِنْ كُلِّ نَضَّاخَةِ الذِّفْرَى إذا عَرِقَتْ
عُرْضَتُها طامِسُ الأعْلامِ مَجْهولُ(Kumele kube) ikamela elizithukuthukisa kakhulu ezinhlangothini zekhanda uma lijuluka, lapho okuyilapho eliya khona kuyizwe lezimpawu ezisuliwe nezingaziwa.
تَرْمِي الغُيوبَ بِعَيْنَيْ مُفْرَدٍ لَهِقٍ
إذا تَوَقَّدَتِ الحَزَّازُ والمِيلُIbhoboza imikhawulo ekude ngamehlo abukhali enyamazane emhlophe eyodwa, ngisho nalapho isithunzi samanzi sikhanya futhi ukushisa kuqina.
ضَخْمٌ مُقَلَّدُها فَعْمٌ مُقَيَّدُها
في خَلْقِها عَنْ بَناتِ الفَحْلِ تَفْضيلُIntamo yayo inkulu futhi isihlakala sayo sigcwele, indalo ekhombisa ubukhulu ngaphezu kwamanye amakamela ensikazi.
غَلْباءُ وَجْناءُ عَلْكومٌ مُذَكَّرْةٌ
في دَفْها سَعَةٌ قُدَّامَها مِيلُInamandla, inobuso obubanzi, ivuthiwe, futhi iqinile njengensikazi, inobubanzi obukhulu ezinhlangothini zayo, futhi amakhilomitha alala phambi kwayo.
وجِلْدُها مِنْ أُطومٍ لا يُؤَيِّسُهُ
طَلْحٌ بضاحِيَةِ المَتْنَيْنِ مَهْزولُIsikhumba sayo sinzima, asigugile yizihlahla zomtholo endaweni eveziwe yomhlane wayo, ngisho noma ibonakala izacile.
حَرْفٌ أخوها أبوها مِن مُهَجَّنَةٍ
وعَمُّها خالُها قَوْداءُ شْمِليلُIligamela lensikazi elizacile, elisheshayo elinobaba onjengomfowabo nomalume onjengomalume wayo, okwenza libe nomhlane omude futhi libe lula kakhulu.
يَمْشي القُرادُ عَليْها ثُمَّ يُزْلِقُهُ
مِنْها لِبانٌ وأقْرابٌ زَهالِيلُIsifuba nezinhlangothi zayo zibushelelezi kangangokuthi ngisho nomkhaza ozama ukuhamba phezu kwayo ubungashelela uwe.
عَيْرانَةٌ قُذِفَتْ بالنَّحْضِ عَنْ عُرُضٍ
مِرْفَقُها عَنْ بَناتِ الزُّورِ مَفْتولُIligamela lensikazi elinamandla, elisheshayo, elinezicubu eziqinile, elinendololwane yalo ebekwe kude nezimbambo zalo, okukhombisa isinyathelo esibanzi nesinamandla.
كأنَّما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَها
مِنْ خَطْمِها ومِن الَّلحْيَيْنِ بِرْطيلُKunjengokungathi umlomo omude, olengayo uqhamuka emlonyeni nasemihlathini yayo, udlula amehlo nomphimbo wayo, uphawu lohlobo lwayo oluhloniphekile.
تَمُرُّ مِثْلَ عَسيبِ النَّخْلِ ذا خُصَلٍ
في غارِزٍ لَمْ تُخَوِّنْهُ الأحاليلُIhamba ngobuhle obugelezayo beqabunga lesundu elinemicu yalo, idabula isihlabathi esithambile, esijulile esingaqinisiwe noma esenziwe sibe yingozi yizimvula.
قَنْواءُ في حَرَّتَيْها لِلْبَصيرِ بِها
عَتَقٌ مُبينٌ وفي الخَدَّيْنِ تَسْهيلُInebhuloho lekhala elivelele, futhi kumehlo abukayo, izinhlangothi zekhanda layo ziveza ubukhosi obucacile, kanti izihlathi zayo zibushelelezi futhi zilingana.
تُخْدِي عَلَى يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ
ذَوابِلٌ مَسُّهُنَّ الأرضَ تَحْليلُIgijima ngokushesha ngemilenze yayo yangaphambili, imilenze yayo emincane ingasishayi phansi kakhulu njengoba ihamba ngokushesha ibanga.
سُمْرُ العَجاياتِ يَتْرُكْنَ الحَصَى زِيماً
لم يَقِهِنَّ رُؤوسَ الأُكْمِ تَنْعيلُIzinselo zayo ezimnyama zisakaza amatshe amancane njengoba ihamba, futhi akukho ukufaka izicathulo okuzivikelayo njengoba zihamba phezu kwezintaba ezinamatshe, okufakazela ukuqina kwayo.
كأنَّ أَوْبَ ذِراعَيْها إذا عَرِقَتْ
وقد تَلَفَّعَ بالكورِ العَساقيلُUkunyakaza kwemilenze yayo yangaphambili, lapho ijuluka futhi izithunzi zamanzi zikhanya eduze kwesihlalo, kuwubufakazi bamandla ayo ahlala njalo.
يَوْماً يَظَلُّ به الحِرْباءُ مُصْطَخِداً
كأنَّ ضاحِيَهُ بالشَّمْسِ مَمْلولُLokhu kwenzeka ngosuku olushisa kakhulu kangangokuthi unwabu luhlala lunganyakazi futhi luthule, umhlane walo oveziwe ubonakala ushisiwe yilanga.
وقالَ لِلْقوْمِ حادِيهِمْ وقدْ جَعَلَتْ
وُرْقَ الجَنادِبِ يَرْكُضْنَ الحَصَى قِيلُواUmshayeli wamakamela wabo, ebona izintethe ezimpunga zisakaza amatshe amancane ekushiseni okukhulu, watshela abantu ukuthi baphumule emini.
شَدَّ النَّهارِ ذِراعا عَيْطَلٍ نَصِفٍ
قامَتْ فَجاوَبَها نُكْدٌ مَثاكِيلُImilenze yangaphambili yekamela lensikazi elide, eliqinile, eliphakathi neminyaka, elibhekana nobunzima bosuku, ihamba ngezwi eliphendulwa ukukhala kwabesifazane abayinyumba, abalahlekelwe.
نَوَّاحَةٌ رِخْوَةُ الضَّبْعَيْنِ لَيْسَ لَها
لَمَّا نَعَى بِكْرَها النَّاعونَ مَعْقولُIfana nowesifazane okhala kakhulu, izingalo zakhe zikhululekile ngenxa yosizi, olahlekelwa yiyo yonke ingqondo lapho abamemezeli bokufa bekhala ngengane yakhe yokuqala.
تَفْرِي الُّلبانَ بِكَفَّيْها ومَدْرَعُها
مُشَقَّقٌ عَنْ تَراقيها رَعابيلُIdabula isifuba sayo ngezandla zayo, ingubo yayo idabukile emagxeni ayo futhi ilenga ngamathayela, osizini lwayo olukhulu.
تَسْعَى الوُشاةُ جَنابَيْها وقَوْلُهُمُ
إنَّك يا ابْنَ أبي سُلْمَى لَمَقْتولُAbanyundeli bahamba eduze kwakhe, behlebela amazwi abo, "Ngempela, O ndodana ka-Abu Sulma, ngokuqinisekile uboshelwe ukubulawa!"
وقالَ كُلُّ خَليلٍ كُنْتُ آمُلُهُ
لا أُلْهِيَنَّكَ إنِّي عَنْكَ مَشْغولُWonke umngane engangibeke ithemba lami kuye wathi, "Angikwazi ukukuphazamisa, ngoba ngimatasa futhi angikwazi ukukusiza."
فَقُلْتُ خَلُّوا سَبيلِي لاَ أبالَكُمُ
فَكُلُّ ما قَدَّرَ الرَّحْمنُ مَفْعولُNgakho ngamemezela, "Shiyani indlela yami, sengathi ningaba ngaphandle kwezihlobo, ngoba konke okumisiwe nguSomusa ngokuqinisekile kuzokwenzeka!"
كُلُّ ابْنِ أُنْثَى وإنْ طالَتْ سَلامَتُهُ
يَوْماً على آلَةٍ حَدْباءَ مَحْمولُWonke umuntu, kungakhathaliseki ukuthi impilo yakhe ingaba yinde kangakanani, ngolunye usuku uyothwalwa phezu kwebhiya egobile.
أُنْبِئْتُ أنَّ رَسُولَ اللهِ أَوْعَدَني
والعَفْوُ عَنْدَ رَسُولِ اللهِ مَأْمُولُNgazisiwe ukuthi uMthunywa kaAllah ﷺ ungisongile, kodwa intethelelo evela kuMthunywa kaAllah ﷺ ithembelwe ngobuqotho.
وقَدْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ مُعْتَذِراً
والعُذْرُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ مَقْبولُNgempela ngize kuMthunywa kaAllah ﷺ ngifuna intethelelo, ngoba ukuxolisa kuhlale kwamukelwa nguMthunywa kaAllah ﷺ.
مَهْلاً هَداكَ الذي أَعْطاكَ نافِلَةَ
الْقُرْآنِ فيها مَواعيظٌ وتَفُصيلُNgokuthula, sengathi angakuqondisa Lowo owakunika isipho esikhulu seKur'an, lapho kukhona khona iziyalo ezijulile nezincazelo ezinemininingwane egcwele.
لا تَأْخُذَنِّي بِأَقْوالِ الوُشاةِ ولَمْ
أُذْنِبْ وقَدْ كَثُرَتْ فِيَّ الأقاويلُUngangibambi ngamazwi abahlebi, ngoba angonanga, nakuba sekusatshalaliswe izindaba eziningi ngami.
لَقَدْ أقْومُ مَقاماً لو يَقومُ بِه
أرَى وأَسْمَعُ ما لم يَسْمَعِ الفيلُNgempela, ngimi endaweni eyethusa kangangokuthi ukube indlovu ibingama lapho, ibizobona futhi izwe lokho engakaze ikuzwe ngaphambili.
لَظَلَّ يِرْعُدُ إلاَّ أنْ يكونَ لَهُ
مِنَ الَّرسُولِ بِإِذْنِ اللهِ تَنْويلُIbizohlala iqhaqhazela, ngaphandle uma ibingathola kuMthunywa ﷺ, ngemvume kaNkulunkulu, isiqiniseko esizolile.
حَتَّى وَضَعْتُ يَميني لا أُنازِعُهُ
في كَفِّ ذِي نَغَماتٍ قِيلُهُ القِيلُNgaze ngabeka isandla sami sokudla, ngaphandle kokungabaza, esandleni salowo amazwi akhe amnandi futhi igama lakhe liyisinqumo sokugcina.
لَذاكَ أَهْيَبُ عِنْدي إذْ أُكَلِّمُهُ
وقيلَ إنَّكَ مَنْسوبٌ ومَسْئُولُNgakho-ke, uyangesabisa kakhulu lapho ngikhuluma naye, futhi sekushiwo ukuthi wena (imbongi) ubhekene nokuphendula futhi uzobuzwa.
مِنْ خادِرٍ مِنْ لُيوثِ الأُسْدِ مَسْكَنُهُ
مِنْ بَطْنِ عَثَّرَ غِيلٌ دونَهُ غيلُUvela engonyameni ecashile, enye yezilwane zasendle ezesabekayo, indawo yakhe yokuhlala ijule ngaphakathi e-Aththar, isihlahla esikhulu esingaphezu kwaso kukhona esinye.
يَغْدو فَيُلْحِمُ ضِرْغامَيْنِ عَيْشُهُما
لَحْمٌ مَنَ القَوْمِ مَعْفورٌ خَراديلُUphuma ayondle izingonyama ezimbili ezinamandla, ukudla kwazo kuyinyama egcwele uthuli, edabukile yezitha zazo.
إِذا يُساوِرُ قِرْناً لا يَحِلُّ لَهُ
أنْ يَتْرُكَ القِرْنَ إلاَّ وهَوَ مَغْلُولُLapho ebambana nesitha, akuyona indlela yakhe ukushiya leso sitha ngaphandle uma sesihluliwe ngokuphelele futhi siboshiwe.
مِنْهُ تَظَلُّ سَباعُ الجَوِّ ضامِزَةً
ولا تَمَشَّى بَوادِيهِ الأراجِيلُNgenxa yakhe, izilwane zasemoyeni zihlala zithule, futhi akekho umuntu onesaba noma oyigwala olokotha adabule izigodi zakhe.
ولا يَزالُ بِواديهِ أخُو ثِقَةٍ
مُطَرَّحَ البَزِّ والدَّرْسانِ مَأْكولُFuthi esigodini sakhe, umngane othembekile (ingonyama) uhlala eshiya ngemuva izingubo ezilahlwe phansi nezigugile zezilwane ezidliwe.
إنَّ الرَّسُولَ لَسَيْفٌ يُسْتَضاءُ بِهِ
مُهَنَّدٌ مِنْ سُيوفِ اللهِ مَسْلُولُNgempela, uMthunywa ﷺ uyinkemba ekhazimulayo lapho kufunwa khona ukukhanya, inkemba yaseNdiya eyenziwe kahle ekhishwe ezinkembeni zikaNkulunkulu.
في فِتْيَةٍ مِنْ قُريْشٍ قالَ قائِلُهُمْ
بِبَطْنِ مَكَّةَ لَمَّا أسْلَمُوا زُولُواUphakathi kwentsha yaseQuraish, umholi wayo enhliziyweni yeMecca wayala, lapho bamukela ubuSulumane, wathi: "Hambani!"
زالُوا فمَا زالَ أَنْكاسٌ ولا كُشُفٌ
عِنْدَ الِّلقاءِ ولا مِيلٌ مَعازيلُBahamba, kodwa babengebona ababuthakathaka noma abavezwe obala, futhi abazange banqikaze noma babaleke lapho bebhekene nesitha.
شُمُّ العَرانِينِ أبْطالٌ لُبوسُهُمْ
مِنْ نَسْجِ دَاوُدَ في الهَيْجَا سَرابيلُBangamaqhawe anamakhalakhala aphakeme, izingubo zabo zempi zakhiwe ngezembatho zensimbi, ezilukwe njengezikaDavide.
بِيضٌ سَوَابِغُ قد شُكَّتْ لَهَا حَلَقٌ
كأنَّها حَلَقُ القَفْعاءِ مَجْدولُLezi zimhlophe futhi zibanzi, zinezindandatho ezihlanganiswe ngokuqinile kangangokuthi zifana nezindandatho ezisontekile zesitshalo seQaf'a.
يَمْشونَ مَشْيَ الجِمالِ الزُّهْرِ يَعْصِمُهُمْ
ضَرْبٌ إذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنابِيلُBahamba ngendlela ehloniphekile yamakamela ahloniphekile, bavikelwe amandla abo okushaya lapho izitha ezimnyama, ezingahlonipheki ziphenduka zibaleke.
لا يَفْرَحونَ إذا نَالتْ رِماحُهُمُ
قَوْماً ولَيْسوا مَجازِيعاً إذا نِيلُواAbajabuli lapho imikhonto yabo ihlasela abantu, futhi abaphelelwa ithemba lapho bona ngokwabo behlaselwa.
لا يَقَعُ الطَّعْنُ إلاَّ في نُحورِهِمُ
وما لَهُمْ عَنْ حِياضِ الموتِ تَهْليلُUkugwazwa kwempi kuwela kuphela ezifubeni zabo, futhi ababonisi ukungabaza emachibini okufa.