الهمزية في المدائح النبوية
أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.
Al-Hamziyya — Imam Sharaf ad-Din al-Busiri
Phakathi kwezinkondlo zokudumisa umprofethi ezinhle kakhulu kule nkondlo, eyabhalwa ngu-Imam al-Busiri (sengathi u-Allah angamhawukela), elandisa ngomlando woMprofethi ﷺ, izimfanelo zakhe ezinhle, nezimangaliso zakhe. Umugqa wayo wokuqala odumile uthi: 'Bangakhuphuka kanjani abaprofethi bafinyelele ebukhazikhazini bakho?' Ifundwa futhi ishiwo emihlanganweni yolwazi nokukhumbula, eMpumalanga naseNtshonalanga.
كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُBangakhuphukela kanjani abaprofethi esikhundleni sakho esiphakeme, wena siphakathi esingakaze silinganiswe esinye isiphakathi ngobude?
لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُAbakwazanga ukulingana nawe ebukhazikhazini bakho, ngoba ukukhanya okukhazimulayo nobuhle obuvela kuwe kwakuyisithiyo, kukuhlukanisa nabo.
إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُNgempela, babemane bemele izimfanelo zakho esintwini, njengoba amanzi ebonisa izinkanyezi, ekhombisa kuphela isithombe esingaphelele.
أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُWena uyisibani sawo wonke umusa, ngoba konke okunye ukukhanya kuvela futhi kutholakala kuphela ekukhanyeni kwakho okukhazimulayo.
لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُKuwe kungokwakho ingqikithi yolwazi oluvela kuMazi Wokungabonakali, futhi kungumthombo ofanayo u-Adamu athola kuwo ulwazi lwamagama.
لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُWawuhlala ukhona ekujuleni okufihlekile kokudalwa, lapho omama nobaba bakhethwa khona ngenxa yakho ngohlu lozalo oluhlanzekile.
ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُAyikho inkathi phakathi kwabathunywa eyadlula ngaphandle kokuba abaprofethi babikezele ukuza kwakho kubantu babo.
تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُIzikhathi ziyatshikizisa ngokufika kwakho, futhi ngawe, ubukhazikhazi obunye ngemuva kobunye buhlala buphakanyiswa.
وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُFuthi kuwe, kwavela ohloniphekile emhlabeni, ozalwe ngohlu lozalo oluhloniphekile obaba bakhe bonke babenobukhosi.
نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُUhlaka lozalo oluhlotshiswe kangangokuthi ngobuhle balo, umuntu ulinganisa ubukhulu beqiniso, futhi nezinkanyezi zomhlubulo we-Gemini zizihlobise ngobukhazikhazi balo.
حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُLuhle kangakanani loluhlobo lobukhazikhazi nokuziqhenya, lapho wena ﷺ uyiparele eliyingqayizivele neliyigugu kakhulu.
وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُFuthi ubuso obuvela kuwe, obukhanya njengelanga, babonakala ngobusuku obukhazimulayo nobukhanyayo.
ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُKwakungubusuku bokuzalwa kwakhe ﷺ, usuku lwabo olwaluletha injabulo enkulu nobukhazikhazi enkolweni.
وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُFuthi izindaba ezinhle ezivela emazwini angabonakali zalandelana, zimemezela ukuthi oKhethiweyo ﷺ usezalwe, ngakho-ke, injabulo yayifanele ngempela.
وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُFuthi i-Iwan kaKisra yadilika, ngoba ukube bekungeyona uphawu oluyisimangaliso oluvela kuwe ﷺ, leso sakhiwo esikhulu sasingeke sishabalale.
وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُFuthi yonke indlu yomlilo yacima, iletha usizi nenhlekelele kubakhulekeli bayo ngenxa yokushabalala kwayo okungazelelwe.
وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُFuthi imithombo yamaPheresiya yoma; akuzange yini kube ngalesi senzo ukuthi imililo yabo engcwele yacishwa?
مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُUkuzalwa okuvela kukho, esiphethweni sokungakholwa, kwafika incithakalo nesifo kubalandeli bakho.
فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُNgakho-ke siyakuhalalisela u-Aminah ngaye ﷺ, ngoba wathola ubuhle obabuhlonipha ngisho no-Eva uqobo.
مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُNgoba ngubani phakathi kwabesifazane, kuhlanganise no-Eva, ongathi wathwala u-Ahmad ﷺ noma waba nesikhathi esibusisekile sokubeletha ngemuva kokuzalwa kwakhe?
يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُNgosuku indodakazi kaWahb (u-Amina) yazuza ngalo, ngokuzalwa kwakhe, ubukhazikhazi obungakaze buzuzwe omunye owesifazane.
وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُFuthi weza kubantu bakhe ephethe okungcono kunalokho uMariya Intombi Ehlanzekile ayekuthwele ngaphambili.
شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُIzingelosi zamhalalisela ngokuzalwa kwakhe, futhi ngamazwi azo aphilisayo, zasilethela induduzo.
رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُWazalwa ﷺ ephakamise ikhanda lakhe, futhi kulokho kuphakamisa kwakukhona isibonakaliso sawo wonke ubukhazikhazi nobukhulu besikhathi esizayo.
رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُUkubuka kwakhe kwakugxile emazulwini, inhloso yalowo isiphetho sakhe esiphakeme kakhulu nokuphakama.
وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُFuthi izinkanyezi ezikhanyayo zehlela kuye, zikhanyisa zonke izifunda ezizungezile ngokukhanya kwazo.
وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُIzindlu zobukhosi zikaKhesari eRoma zabonakala, zabonwa yilowo ikhaya lakhe elaliyisigodi esinesihlabathi saseMecca.
وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُFuthi ngesikhathi encelisa, izimangaliso zabonakala, zicacile futhi zingaphikiswa kuwo wonke amehlo.
إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُNgoba abancelisi babemnkanyile ngenxa yobuntandane bakhe, bethi, 'Intandane ayisiniki nzuzo.'
فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُKwase kufika intokazi yesizwe sakwaSa'd kuye, leyo ezinye izingane zaziyinkanyile ngenxa yobumpofu bayo.
أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُYamncancelisa ngobisi lwayo, futhi ngokubuyisela, izimvu zayo zayipha yona nezingane zayo ubisi oluningi.
أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُIzimvu zayo, ezazomile futhi zizacile ekuseni, zaba kusihlwa zingasomi futhi zingazacile.
أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُImpilo yaba yiningi kuye ngemuva kwesikhathi sokoma, njengoba uMprofethi ﷺ athola ukudla kwakhe kuye.
يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُHawu, yeka isibusiso, ngoba umvuzo nembuyiselo ngesenzo sakhe kwaphindaphindeka kaningi, ngohlobo nangaphezu kwalokho.
وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُFuthi lapho uNkulunkulu enza abantu balalele umuntu obusisiwe, khona-ke labo bantu nabo baba busisiwe.
حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُWayenjengohlamvu olulodwa olwahluma izikhwebu eziningi, lapho ngisho nababuthaka babefuna khona ukudla emakhazini alo.
وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُFuthi weza kugogo wakhe ngemuva kokumkhulula, ekhungathekile usizi lokuhamba kwakhe.
إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُNgoba izingelosi zikaNkulunkulu zazimzungezile, zimenze acabange ukuthi bangabangane bakhe.
ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُFuthi wabona ﷺ ukuzinikela kwakhe okukhulu kuye, uthando olushisekayo kangangokuthi kwakuzwakala njengelangabi elivutha enhliziyweni yakhe.
فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُWahlukana naye ngokungathandi, ngoba ukuhlala kwakhe naye kwakuyindawo yokuhlala ayengakaze akhathele ngayo.
شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُNgesikhathi inhliziyo yakhe ﷺ ihlanzwa, kwakhishwa kuyo ihlwili legazi elimnyama ngemuva kokuba ihlukaniswe.
خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُIsandla sokudla seNgelosi Ethembekileyo sayivala inhliziyo yakhe ﷺ, yabe isiphathiswa izimfihlo izindaba zazo ezingakaze zidalulwe.
صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُUphawu lwavikela izimfihlo zayo, ngakho-ke yayingeke ihlaselwe noma okuqukethwe kuyo kudalulwe.
أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُEsemncane, wajwayela ukuzinikela, ukukhonza, nokuba yedwa, ngoba kunjalo ngabantu abahloniphekile.
وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُLapho isiqondiso sihlala enhliziyweni, izitho zomzimba ziba namandla futhi zishiseke ekukhonzeni.
بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُLapho efika ﷺ, uAllah wathumela izinkanyezi eziwayo njengabalindi, futhi umkhathi omkhulu waba mncane ngenxa yazo.
تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُLezi zinkanyezi eziwayo zaxosha amajini ezindaweni zawo zokulalela, njengoba abelusi bexosha izimpisi.
فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُNgakho-ke, izimpawu zokubhula zasulwa amavesi esambulo saphezulu, angenakuze asulwe.
ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُUkhadijah wambuka ﷺ, wabona ukuthi ukwesaba uNkulunkulu, ukuzincisha izinto, nokuzithoba kwakuyisimo sakhe semvelo.
وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُIzindaba zafika kuye zokuthi ifu nesihlahla kwakumfuqa ﷺ ngesithunzi sazo esivikelayo.
وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُFuthi kwakusabalele imibiko yokuthi isithembiso seSithunywa sikaAllah ﷺ mayelana nokufika kwakhe sase sisondela ekufezekeni.
فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُNgakho-ke wammema ﷺ ukuba amshade, futhi kuhle kangakanani ukuthi abahlakaniphileyo bafinyelele izifiso zabo ngobuhlakani obunjalo.
وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُFuthi uJibril weza kuye ﷺ endlini yakhe, ngoba umuntu onengqondo unokuqonda ezindabeni ezibaluleke kangaka.
فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُNgakho-ke wakhipha isembozo sakhe sekhanda ukuze abone ukuthi kwakuyisambulo ngempela noma kwakungukuquleka nje.
فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُUJibril wanyamalala lapho ekhipha isembozo sekhanda lakhe, futhi akabuyanga kwaze kwabuyiselwa isembozo.
فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُUkhadijah wabe eseqiniseka ukuthi yena ﷺ wayeyingcebo ayeyifuna kanye nomlingo wokuguqula izinto.
ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُKhona-ke uMprofethi ﷺ wasukuma, ebiza abantu kuAllah, nakuba ukungakholwa kwakunamandla futhi kunenkani.
أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُWabiza izizwe izinhliziyo zazo ezazigxile ekungakholweni, okwenza ukwelashwa kokuduka kwazo kwaba nzima.
ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُFuthi sabona izimpawu zakhe ﷺ, ngakho-ke saqondiswa, ngoba lapho iqiniso lifika, konke ukungabaza kuyanyamalala.
رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُNkosi yami, ngempela isiqondiso siyiSihondiso Sakho, nezimpawu Zakho ziyisibani Oqondisa ngaso noma ubani Ofuna.
كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُKukangaki sibone okungenangqondo kukhanyiselwa ngokuqonda okwenqatshwa ngisho nakwabahlakaniphe kakhulu.
إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُLokhu kwabonakala lapho indlovu yenqaba ukulalela umnikazi wayo, umnikazi wezindlovu, futhi akukho ukuhlakanipha kwayo noma ubuhlakani bayo obungase buphumelele.
والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُNgisho nezinto ezingaphili zakhuluma ngokucacile ngamaqiniso ka-Ahmad ﷺ, okwenza abakhulumi abanamakhono amakhulu bathule.
ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُMaye kubantu abamshaya indiva uMprofethi ﷺ ezweni lapho ngisho nezimpisi zakhona nezinyamazane zazimjwayele khona.
وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُBamyeka, kodwa isiqu sesihlahla samlangazelela; bamzonda, kodwa abantu abangabazi bamthanda.
أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُBammukisa ekhaya lakhe, kodwa umhume wamnika indawo yokukhosela, futhi ijuba elimpunga lamvikela.
وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُIsicabucabu, ngokuluka kwaso okuntekenteke, samnika ukuvikeleka okwakungeke kunikezwe ngisho yijuba eliqinile.
وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُWahlala efihlekile kubo ngisho noma babeseduze ngokwanele ukuba bambone, ukufihleka okwazalwa ngokungajwayelekile ngenxa yobukhona bakhe obukhulu.
وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُOKhethiweyo ﷺ wabe eseya eMadina, kanti izindawo zaseMecca zazimlangazelela ukubuya kwakhe.
وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُAmajini amculela izingoma zokudumisa ﷺ, izingoma zawo zazimnandi kangangokuthi zathokozisa ngisho nabantu.
وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُUSuraqa walandela izinyathelo zakhe, kodwa ihhashi lakhe elisheshayo, elinamandla lashona emhlabathini, limbambe.
ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُKhona-ke uSuraqa wamemeza kuye ﷺ ngemuva kokuba ihhashi lakhe elihloniphekile selithotshisiwe, ngoba ngempela, ukumemeza kungasindisa umuntu ominzayo.
فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُWahamba emhlabeni ngezinyawo, kodwa amazulu aphezulu ayeyindawo yakhe ngesikhathi soHambo lwasebusuku oluyisimangaliso.
فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُNgakho-ke, chaza lobo busuku obumangalisayo lapho uKhethiweyo ﷺ egibele iBuraq.
وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُWenyuka nayo waya ebangeni lamacala amabili omcibisholo, ubufakazi bobukhosi bakhe obukhulu nobungapheli.
رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُLezi yizikhundla eziphakeme kangangokuthi zonke izifiso ziyawa ngokuzisola phambi kwazo, ngoba ngaphezu kwazo, akukho okunye ukukhuphuka.
ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُWabe esebuya, elandisa abantu ngokubonga ngezibusiso ezinkulu ayenikezwe zona yiNkosi yakhe.
وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُWakhipha inselelo yakhe, okwenza wonke umuntu ongabazayo angabaze, ngoba kungenzeka kanjani ukuthi udoti nje uhlale phakathi kwezikhukhula ezinamandla?
وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُWaqhubeka ﷺ ebiza abantu kuNkulunkulu, nakuba ukungakholwa kwabo nokumdelela kwakumlethela ubunzima obukhulu.
وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُUbahola ﷺ bonke abantu kuNkulunkulu ngesimiso sobunye bukaNkulunkulu, okuyiyona ndlela ecacile nekhanyayo.
فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُNgesihawu esivela kuAllah, idwala eliyisimungulu lenkani yabo lathamba.
وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُFuthi emva kwalokho, umhlaba oluhlaza nothuli wamphendula ngokunqoba nokunqotshwa.
وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُAma-Arabhu ahlanzekile nabantu abangenalwazi beJahiliyyah balalela umyalo wakhe.
وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُKuMuntu Okhethiweyo ﷺ, izimpawu ezinkulu nokuhlasela okuhlakazekile kwalandelana kubo.
فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُLapho efunda incwadi evela kuAllah, ibutho eliluhlaza lalandela yena.
وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُUAllah wamanelemela kubahleki, ngoba kaningi ukuhlekwa usulu okuvela kubantu bakhe kulimaze umprofethi.
وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُFuthi yena ﷺ wabaphonsa umthandazo ovela egcekeni leKaaba, owawuqukethe ukuqothulwa kwabacindezeli.
خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُAbantu abahlanu bonke bahlaselwa isifo, ngoba izifo ziphakathi kwamabutho okufa.
فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُKwashaya u-Al-Aswad bin Al-Muttalib ngobumpumputhe obunjalo kangangokuthi ngisho nabaphilayo babefana nabafileyo ngakho.
وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُFuthi kwashaya u-Al-Aswad bin Abd Yaghuth ngokumenza aphuze inkomishi yokufa njengokungathi ucisha ukoma.
وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُFuthi u-Al-Walid wahlaselwa ukuklwebheka nje komcibisholo, kodwa ubuthi bawo babunamandla kangangokuthi ngisho nokulunywa yinyoka enezimpawu kwakungeke kufinyelele umphumela wawo.
وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُFuthi iva laqeda impilo yongalaleli, ngoba kuAllah kungokuziphindiselela okubuhlungu.
وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُFuthi ubomvu bugubungele u-Al-Harith, bugeleza ekhanda lakhe, futhi ikhanda lakhe laba isitsha esingcolile.
خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُLaba abahlanu, ngokushona kwabo, bahlanza umhlaba, benza isandla sokulimaza sikhubazeke ngabo.
فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُLaba abahlanu abasayina iphepha bahlengwa yilaba abahlanu, uma ngempela izimpilo ezihloniphekile zingasebenza njengesihlengo.
فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُBabeyinsizwa eyazimisela ukwenza okuhle, futhi kokubili ekuseni nakusihlwa kwadumisa isenzo sabo.
يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُOh, yeka indaba eyamfikela emva kukaHisham, uZam'ah, ngoba wayeyinsizwa eyaphuma.
وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤواFuthi uZuhayr, u-Al-Mut'im bin Adiyy, no-Abu Al-Bakhtari bajoyina bona noma ngabe bakuphi.
نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُBaphula iphepha elivalwe ngokuqinile lapho ubunzima bezitha buqina kubo.
أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُNgokudla kwayo, umuhlwa othulile wasikhumbuza ngokudla kwawo induku kaSolomoni.
وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُFuthi ngayo, uMprofethi ﷺ wanikeza izindaba, eveza amaqiniso amaningi afihliwe lapho imihlaba engabonakali yayiyisithunzi.
لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُUngacabangi ukuthi uMprofethi ﷺ waphathwa kabi lapho ububi bumthinta okuvela ezitheni zakhe.
كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُYonke indaba eyahlasela abaProfethi, noma ngabe ubunzima noma ukukhululeka, yayinconywa.
لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُUkube igolide lathintwa ihlazo elivela emlilweni, khona-ke umlilo wawungeke ukhethwe ukuze uhlanzwe.
كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُZingaki izandla uAllah azibamba kuMprofethi Wakhe ﷺ, naphezu kobuningi nokungesabi kokudalwa.
إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُLapho yena ﷺ yedwa ebiza isintu kuNkulunkulu, kodwa kuwo wonke amehlo, kwakukhona amachashaza enzondo kuye.
هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُAbantu babenhloso yokumbulala ﷺ, kodwa inkemba yenqaba ngenxa yokwethembeka, futhi idwala elicacile lavuma.
وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُFuthi u-Abu Jahl, lapho ebona intamo yehhashi elikhulu iqonda kuye, kwakungathi yi-'Anqa yenganekwane.
وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُFuthi uMprofethi ﷺ wakhokha isikweletu sendoda yase-Irashi, nakuba ukuthenga nokuthengisa kwayo kwakungahambanga kahle.
وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُFuthi Okhethiweyo ﷺ wambona eza nesidingo lapho kwakungekho ukuphunyuka ngaphandle kokugcwalisa isithembiso.
هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُYilokho yena ﷺ ayekubonile ngaphambili, kodwa akukho iphutha elibalelwa kumuntu onjengaye.
وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُFuthi umthwali wezinkuni walungisa itshe waphuma njengokungathi uyijuba elithukuthele.
يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُUsuku afika ngalo ethukuthele, ethi, "Ingabe kukhulunywa ngesathaya ngomuntu onjengami ngu-Ahmad ﷺ?"
وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُFuthi waphenduka, engambonanga yena ﷺ, ngoba iso eliyimpumputhe lingalibona kanjani ilanga?
ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُKhona-ke owesifazane ongumJuda wafaka ubuthi esihlambini sakhe ﷺ, futhi yeka ukuthi abahluphekile babangela ubunzima obungakanani kwabanye?
فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُNgakho ingalo yangaphambili yaveza ububi obukuyo ngenkulumo lapho ukufihla kwayo kwakuyisambulo.
وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُFuthi ngesimilo esihle esivela kuMprofethi ﷺ, lowo owabangela ukulimala akazange aphindiselwe.
مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُYena ﷺ wanikeza umusa kuHawazin, nakuba ayenelungelo lobudlelwane phakathi kwabo ngaphambili.
وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُFuthi phakathi kwezithunjwa kwafika udadewabo wokuncelisa, isimo sakhe esasihlisiwe ukungakholwa nokuthunjwa.
فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُNgakho yena ﷺ wamnika umusa omkhulu kangangokuthi abantu bacabanga ukuthi ukuthunjwa ngokwakho kwakuyisipho.
بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُUmkhethwa ﷺ wamendlulela ingubo yakhe, futhi yeka ubuhle obukhulu obabukhona kuleyo ngubo!
فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُNgakho-ke waba, ngaphakathi kuyo, inkosikazi yabo bonke abesifazane, kanti zonke ezinye izindlovukazi ezihloniphekile zaziyizincekukazi nje uma ziqhathaniswa naye.
فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُNgakho-ke jabulela ubunjalo bakhe nezincazelo zakhe ngokulalela, uma kunzima ukuzibona ngqo.
وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُFuthi gcwalisa izindlebe zakho ngobuhle okuyizona ukufunda nokubhala okukutshela zona.
كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُYonke incazelo yakhe oqala ngayo ihlanganisa izindaba zabo bonke ubuhle kusukela ekuqaleni kwabo.
سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُUngumholi okuhleka kwakhe kumane kuyisimomotheka, nokuhamba kwakhe kumnene, nokulala kwakhe kungukozela okuncane.
مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُAkukho okunye ngaphandle kwesimilo sakhe okungumoya omnene, futhi akukho okunye ngaphandle kobuso bakhe okuyingadi eluhlaza.
رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُUngumusa ngokuphelele, ukuqina, ukuzimisela, isithunzi, ukungabi namaphutha, nokuzithoba.
لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُUbunzima abubuthuli izibopho zokubekezela kuye, futhi nenhlalakahle ayimenzi abe yisiphukuphuku.
كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُUmphefumulo wakhe uhloniphekile kangangokuthi ububi abukaze buwele enhliziyweni yakhe, futhi nokungcola akukaze.
عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُUmusa kaNkulunkulu kuye wawukhulu, ngakho-ke ekukhumbuleni kwakhe, bonke abakhulu babonakala bengenalutho.
جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُAbantu bakhe benza ngobuwula kuye, kodwa wakushaya indiva, ngoba kuwumkhuba wababekezelayo ukushaya indiva.
وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُWawahlanganisa wonke amazwe ngolwazi nangokubekezela, ngoba ulwandle olungakhathazwa imithwalo.
مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُImpahla yakho yasemhlabeni incane kakhulu ukuthi angahlotshaniswa nokuyigodla noma ukuyinika.
شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُUyilanga lobuhle, okwaqinisekiswa kuye ukuqagela ukuthi uyilanga ngokuphakama nangokukhanya.
فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُNgakho-ke lapho ekhanya, ukukhanya kwakhe kwesula isithunzi, yize ukukhanya kwasekuseni kuvame ukudala izithunzi.
فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُKunjengokungathi ifu lamphathisa ukupholisa kwesithunzi elisenzayo, isithunzi esasiqhamuka kuye uqobo.
خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُEbukhoneni bakhe, bonke ubuhle obunye bafihleka, futhi ngaye, izifiso nezinkanuko zasuswa ezingqondweni zethu.
أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُIngabe izinkanyezi zingakhanya ngokusa, noma ubumnyama bungahlala nelanga?
مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُUyamangalisa ngezinkulumo nangezenzo, uhloniphekile ngesimo somzimba nangokuziphatha, unolungile futhi uphana kakhulu.
لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُUngaqhathanisi noma yisiphi isidalwa noMprofethi ﷺ ngobuhle, ngoba ulwandle kanti zonke ezinye izidalwa ziyizibuko zalo nje.
كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُKonke okuhle okutholakala kuwo wonke amazwe kwabolekwa abantu abahle ebuhleni boMprofethi ﷺ uqobo.
شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُIsifuba sakhe savulwa, nenyanga egcwele yahlukaniselwa yena, ngoba uphawu olunjalo luyisinqumo saphezulu.
ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُWajikijela amatshe, ehlula ibutho, okwenza induku kaMose nokuphonswa kwayo kubonakale kungenalutho uma kuqhathaniswa.
ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُFuthi wathandazela abantu lapho behlaselwa unyaka wesomiso esinzima, esingenalutho.
فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُNgakho-ke ifu elikhulu, elimnyama labanela imvula izinsuku eziyisikhombisa.
تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُLalifuna izindawo zokudla nezokuphuza, futhi lapho abomile bekhona, lalithela amanzi ngobuningi.
وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُFuthi abantu beza bekhononda ngomonakalo walo, ngoba ngisho nokuphana kungalimaza isintu ngokweqisa kwako.
فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُNgakho-ke wathandaza, namafu asuka, okwangenza ngithi ukuyeka kwale mvula kwakungumthandazo wemvula uqobo.
ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُKwase kuba nomhlabathi ovundile, ojabulisa amehlo ngezindawo zawo ezichumayo, nezidalwa eziphilayo zavuselelwa.
فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُNgakho-ke ubungabona umhlaba ngemuva kwalo njengesibhakabhaka ubumnyama baso bukhanyiswa izinkanyezi zaso.
تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُIzimbali ezimhlophe nezibomvu zamagquma alo zahlaza amaparele namarubi.
لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُSengathi angangipha umusa wokubona ubuso okwasuka kubo konke ukuhlupheka kulowo nalowo owabubona.
مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُEkhazimula, yena ﷺ wayehlangana nebutho ngomomotheka, ngisho noma ukuhlangana kwenza ubuso babanye bube bubi.
جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُUmhlaba wenziwa indawo yokukhulekela kuye ﷺ, ngakho-ke iHira uqobo lwayo lwaqhaqhazela ngenjabulo yokuthandaza kuyo.
مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُYena ﷺ wabonisa isibazi ebunzini lakhe ngisho nangemva kokuphola, njengoba inyanga entsha iveza isimo sayo esincane.
سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُUbuhle bakhe ﷺ babufihliwe ngobuhle, ngakho-ke mangala ngobuhle lapho ubuhle uqobo luba yisihlangu.
فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُYena ﷺ unjengembali evela esikhwameni samaqabunga ayo, futhi unjengegatsha okukhishwe kulo uqweqwe.
كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُUkukhanya kwakhe ﷺ kwacishe kwaphumula amehlo, ngenxa yemfihlo kuye eyayilandiswa ilanga uqobo.
صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُUbuhle nokuthula kwamgcina yena ﷺ ukuthi angabonisi imiphumela yobunzima kuye.
وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُUngacabanga ukuthi ubuso, lapho buhlangana naye ﷺ, buyoshintsha imibala yabo njengokungathi unwabu lububoleke imibala yalo.
فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُUma ubungabona injabulo nokuphana kwakhe ﷺ, ukukhanya nezibusiso bezingakumangaza kakhulu.
أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُNoma ngokuqabula isandla ﷺ, ukuthatha nokunikeza kwaso konke kwakungokuka Allah nangentando Yakhe engcwele.
تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُAmakhosi ayeyosaba amandla aleso sandla ﷺ, kanti abampofu babeyothola ingcebo ngokuphana kwaso.
لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُUngabuzi ngesikhukhula sokuphana kwaso ﷺ, ngoba amaconsi amazolo nje avela emafwini aso anele kuwe.
دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُImvu yakhipha ubisi lapho edlula kuyo ﷺ, futhi ngaye, yathola ukuchuma nokukhula.
نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُAmanzi agobhoza, izihlahla zamadethi zathela izithelo ngonyaka owodwa ngaye ﷺ, ngisho namatshe amancane adumisa u-Allah ngobukhona bakhe.
أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُWavusa abaswele ekufeni kobunzima ﷺ, isimo lapho abantu babengenakho ukudla namanzi.
فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُNgakho-ke, abantu abayinkulungwane abalambile badliswa ngeSa' elilodwa lokudla, nabantu abayinkulungwane abomile baphuziswa ngeSa' elilodwa lamanzi.
وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُFuthi okulingana nesisindo seqanda legolide elihlanzekile kwakhokha isikweletu sikaSalman lapho kufika isikhathi sokukhokha.
كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُYena (uSalman) wayebizwa ngokuthi isigqila, kodwa wakhululwa lapho izixha zamadethi ezivela ezintende zayo sezivuthiwe.
أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُNgakho-ke, ubungeke umxolele yini uSalman lapho ukuthuthumela kokwesaba kumhlasele lapho nje kukhulunywa ngaye ﷺ?
وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُFuthi ngokuthinta kwaso, kwasusa konke ukugula okwakubhekwa odokotela nabapholisi njengokungalapheki.
وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُFuthi amehlo adlula kuso ﷺ ngenkathi ebuhlungu, kodwa sawenza abona lokho ngisho nababona kahle ababengeke bakubone.
وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُFuthi sabuyisela iso kuQatadah, elahlala libanzi futhi lihle kwaze kwaba sekufeni kwakhe.
أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُNoma ngokuqabula uthuli oluvela onyaweni ﷺ, ukuhamba kwaso kwenza idwala eliqinile lithambe ngenxa yehlazo.
مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُIndawo lapho unyawo lwakhe ﷺ lwalunyathela khona lunikeza indawo yokuphumula ethambile enhliziyweni lapho umbhede wami uba ungakhululekile.
حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُI-Mosque Engcwele yabusiswa yizinyathelo zakhe ﷺ, futhi iJerusalema alikhohlwanga isabelo salo sesibusiso sakhe.
وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُFuthi unyawo lwakhe ﷺ lwasusa ubumnyama bobusuku njengoba, ngalo, eqondisa ukwesaba nethemba lakhe ku-Allah.
دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُUnyawo lwakhe ﷺ lwopha empini ukuze luthola iphunga elingeke litholwe igazi elachithwa abafel’ ukholo.
فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُYiyo ingqikithi yendawo yomkhuleko neyempi, lapho kwazungeza khona amatshe okusila amaningi ngokulalela.
وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُFuthi ngikholwa ukuthi ukube akazange ahlale kuyo (emhlabeni) ngaphambi kweHira, ububanzi bokuba bebuyogcwala isiphithiphithi.
عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُKumangalisa kangakanani abangakholwayo, abakhulisa kuphela iphutha ngalokho okuqukethe isiqondiso esicacile kuzo zonke izingqondo.
والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُFuthi lokho abakufunayo yiNcwadi eyembuliwe esivele yafika kubo, inikeza ukuphakama nokwenyuka.
أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُKwakunganele yini kubo ukukhumbula okuvela ku-Allah, lapho kukhona khona isihe nokuphulukiswa kwabo bonke abantu?
أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُIvesi elilodwa kuyo lenze abantu nama-jinn bangakwazi ukwenza lutho, ngakho-ke kungani abakhuluma kahle kakhulu phakathi kwabo bengakhiqizi okufana nayo?
كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُNsuku zonke, abafundi bethula izimangaliso ezivela emazwini ayo kulabo abalalelayo.
تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُIzindlebe nemilomo ihlotshiswa yiyo, ngoba iyona umhlobiso nentokozo emnandi.
رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُEthambile ngamagama futhi ephakeme ngencazelo, yaphuma ngobuhle bayo nangomhlobiso wayo njengezinkondlo zika-Al-Khansa'.
وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُFuthi yembulela kithi kuyo ubuhle obujulile, ubuciko obuvela engqikithini yayo ehlanzekile, ecacile nobumsulwa.
إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُUbuso buvezwa ngempela kuphela lapho ukungcola kukhishwa ezibukweni zabo.
سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُIzahluko ezivela kuyo zafana nezimo ezivela kithi, futhi ngempela, okulinganayo kuqhathaniswa nokulinganayo.
والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُFuthi amazwi abo anjengezithombe ezingaphili, ngakho-ke ningavumeli izikhulumi zikukhohlise.
كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُZingaki izifundo amavesi ayo avezile ezinhlamvini nje, okwenziwe kwacaca ngokukhuluma.
فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُNgakho-ke kunjengohlamvu nembewu yedethi, lapho izikhwebu zommbila nokukhula okuningi kumangaze abalimi.
فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُNgakho-ke balulazisa ukungabaza kwabo ngalo, bethi, "Kungumlingo," futhi "Kungukukhohlisa."
وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُFuthi uma ubufakazi obucacile bungasizi lutho, khona-ke ukufuna isiqondiso ngabo kuwumzamo oyize.
وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُFuthi uma izingqondo ziduka naphezu kolwazi, khona-ke yini enye abakhuluma kahle abangayisho?
قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُO bantu bakaJesu, niphatha abantu bakaMose ngendlela efanayo abantu abakholwa kuNkulunkulu oyedwa abaniphatha ngayo.
صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُBona (abakholwa kuNkulunkulu oyedwa) bakholwa ezincwadini zenu, kodwa nina anikholwanga kwezabo; ngempela, lokho kuwumvuzo omubi.
لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُUma singaphika njengani, singalingana, kodwa ingabe kukhona ukulingana phakathi kweqiniso namanga?
مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُYini enihluphayo, bantu beNcwadi, ukuthi ningabantu okungekho ubudlelwane bobuzalwane obugcinwayo phakathi kwenu ngenxa yeqiniso?
يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُOwokuqala unomona ngowokugcina, futhi bekulokhu kunjalo ngezizukulwane ezintsha nezindala.
قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُNgokuqinisekile niyazi ngobubi bukaKhayini ku-Abela, nangabacindezelwe phakathi kwabazalwane abamesabayo uNkulunkulu.
وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُFuthi nizwile ngesakhiwo samadodana kaJakobe ngomfowabo, nakuba bonke babengabalungile.
حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُLapho bemphephulela ekujuleni okufihlekile komthombo futhi bemmangalela ngamanga, nakuba wayengenacala.
فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُNgakho-ke tholani induduzo kulabo abahamba phambi kwenu, njengoba nenze okungalungile, ngoba kulolo duduzo, umphefumulo uthola ukuthula.
أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُواIngabe nicabanga ukuthi nithembekile lapho bekhaphela, noma ukuthi nenze okulungile lapho benza okubi?
بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُKunalokho, obaba baqhubeka nokungazi, futhi abantwana babo balandela ezinyathelweni zabo.
بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُAmaTorah namaVangeli abo amenza ﷺ wacaca, kodwa bona bangabalingani ekuphikeni kwakhe.
إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُUma nithi abamenzanga ﷺ wacaca, khona-ke isembozo besilokhu simfihla emehlweni abo.
أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُNoma uma nithi bamenza ﷺ wacaca, pho kungani indlebe ingezwa lokho ekumemezelayo?
عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُBamazi ﷺ base bemmangalela, futhi ngokungafanele ofakazi bafihla ubufakazi.
أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُIngabe ukukhanya kukaNkulunkulu kungacinywa yimilomo nje, lapho kungalokhu kukhanya lapho konke kukhanyiswa khona?
أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُIngabe abamphiki ﷺ owabachoboza ngelitshe lokugaya lempi ngomyalo wakhe?
وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُFuthi wabagqokisa ingubo yokuhlazeka, ngenkathi igazi lichitheka kubo kanti elinye igazi lasindiswa.
كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُAngayihola kanjani uNkulunkulu izinhliziyo phakathi kwabo okugcwele inzondo ngothandekayo wakhe ﷺ?
خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُSitsheleni, bantu beZincwadi Ezimbili, ukuthi uButhathu benu nomqondo we-"Bada'" (ushintsho entandweni yaphezulu) kwavela kuphi kini?
مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُAyikho incwadi yaphezulu eyake yaletha lezi zimfundiso ezimbili, futhi noma yikuphi ukukholwa okungenalo umbhalo kungukuzisholo nje.
والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُFuthi izimangalo, ngaphandle uma niziseka ngobufakazi obucacile, inzalo yazo ayikho emthethweni.
ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُNgiyazibuza ukuthi ukukhuluma ngabathathu nangoyedwa kuyisici ekubaleni kwenu noma ukwengeza.
كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُNamhlanganisa kanjani uNkulunkulu okwaphikwa nguye ubaba namadodana umqondo wobunye?
أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُIngabe unguNkulunkulu ohlanganisiwe, ngoba asikaze sizwe ngoNkulunkulu onengqikithi yakhe yakhiwe izingxenye ezihlukene?
أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُIngabe ngamunye wabo unengxenye embusweni, futhi uma kunjalo, kungani lezi zingxenye zingahlukaniswa ngokucacile?
أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُNoma ngabe bavumele ngayo ubudlelwane bezidumbu, noma ngabe bame njengabaxhasi komunye nomunye?
أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُIngabe nicabanga ukuthi bakuxuba ngenxa yesidingo nokuphoqeleka, nokuthi abaxubi abenzanga isiphambeko?
أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُIngabe nguye ogibele imbongolo, ngoba yibuphi ubuthakathaka obuhlupha unkulunkulu okungamthinta ukukhathala?
أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُNoma bonke basembongolweni; ngempela, imbongolo ehamba ibathwele bonke inamandla ngempela!
أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُNoma ngabe omunye ngaphandle kwabo unguNkulunkulu weqiniso, futhi uma kunjalo, yini-ke ubudlelwane nokuba kukaJesu kuye?
أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُNoma ngabe ninihlosile ngayo izimfanelo zaphezulu, futhi uma kunjalo, kungani kwakhethwa ezintathu kuphela ukuze zimchaze futhi zimdumise?
أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُNoma ingabe uyiNdodana kaNkulunkulu, okungabelwanga ngabaprofethi naye ezincazelweni ezijulile zobuprofethi?
قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُAmaJuda ambulala, njengoba nisho, kodwa ngaye, kukhona ukuvuka kwabafileyo benu.
إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُNgempela, isitatimende enisishilo ngoNkulunkulu, makadunyiswe ukukhunjulwa kwakhe, akulutho ngaphandle kokungcola okukhulu.
مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُKunjengalokho amaJuda akusho, futhi ngamunye wabo uboshwe yisisho esinyanyekayo.
إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُNgoba baphetha ushintsho entandweni kaNkulunkulu, futhi yeka ukuthi leyo ndlela yokuphetha yabazisela kangakanani inhlekelele!
وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُFuthi ngibona ukuthi abamthathanga Oyedwa, uMlawuli, njengomenzi wanoma yini ayifunayo ekudalweni.
جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُBavumele ukuchithwa njengoba bavumele ukuguqulwa kubo, ukube nje babengabahluleli beqiniso.
هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُAkulutho ngaphandle kokuthi isinqumo sisuswa ngesinye isinqumo, futhi kulokhu, indalo nomyalo kulingana ngaphansi kwentando Yakhe.
ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُNgokwesinqumo sesikhathi, kukhona ukuphela, futhi ngokwesinqumo sesikhathi, kukhona ukuqala.
فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُNgakho-ke babuzeni: ingabe ukuguqulwa kwabo kwakungukuchithwa kwamavesi kaNkulunkulu noma indalo entsha?
وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُIngabe ukuguquka kwengqondo ekushweni kwabo ukuthi uNkulunkulu wazisola ngokudala u-Adam, noma kumane kuyiphutha nje?
أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُNoma uNkulunkulu wasula uphawu lobusuku enkumbulweni ngemuva kokukhohlwa, ukuze kube khona kusihlwa?
أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُNoma kwacaca kuNkulunkulu mayelana nokuhlatshwa kuka-Isaka, lapho umyalo ngakho wawusuphume ngokuqinile?
أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُNoma uNkulunkulu wakwenqabela ukushada nodadewabo ngemuva kokuba kuvunyelwe, ngaleyo ndlela kwakwenza ubufebe?
لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُUngangabazi, ngoba amaJuda, esedukile eqinisweni, ngempela ayisizwe esinyanyekayo.
جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُBamphika uKhethiweyo ﷺ, ngenkathi bekholelwa ezithixweni, abantu bona ababathatha njengabahloniphekile.
قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُBabulala abaprofethi futhi bamukela ithole (ukukhonza); ngempela, bona bangabahlanya beqiniso.
وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُFuthi uyisiphukuphuku lowo owangajabula ngemana nezinkukhu zasendle, kodwa wajabula ngogaliki namakhukhamba.
مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُIzisu zabo zagcwala ububi, ngakho-ke zingumlilo izendlalelo zawo ezingamathumbu abo.
لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُUkube babenzelwe okuhle ngeSabatha, ngabe uLwesithathu lwaluyisabatha labo elimisiwe.
هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُUsuku olubusisiwe, kodwa kwathiwa amaJuda enza isono ekulugcineni kwalo.
فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُNgakho-ke, ngenxa yokungalungi nokungakholwa kwabo, izinto ezinhle zabanqatshelwa, futhi ekushiyweni kwazo kwakukhona isilingo esinzima.
خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُBakhohliswa abazenzisi, ngoba ingabe usizi lwehlela omunye umuntu ngaphandle kwesiphukuphuku?
واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُFuthi bathola isiqiniseko emazwini abafowabo, ababumbene, abathi, "Ngempela, singabalingani benu."
حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُBakha izivumelwano nabo base bephikisana nabo, futhi angazi ukuthi kungani abalingani ngokwabo bangavumelani.
أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُBabashiya embuthanweni wokuqala, ngoba isithembiso sabo sasingesona iqiniso futhi nesifungo sabo sasingabophi.
سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُUkwesaba nencithakalo kwahlala ezinhliziyweni nasemakhaya abo, okwakhala ngakho ukuxoshwa kwabo.
وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُFuthi ngosuku lwabambisene, lapho amehlo ephambukiswa phakathi kwabo futhi yonke imibono ilahleka.
وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُFuthi baphambuka kuMprofethi ﷺ, beqa imingcele eyabalethela ubutha.
وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُFuthi wabenqabela, kodwa abantu abazange bayeke, ngakho-ke bobabili umyali nomyalwa babhujiswa ngokuphelele.
وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُBakhuluma kabi ngo-Ahmad ﷺ, ngoba inkulumo yababi ngokwemvelo yonakele futhi iyimpumputhe.
كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُWonke umuntu omubi ukhuliswa kuphela ngobuwula ngesimilo sakhe esibi nangenkolo yakhe egwegwile.
فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُNgakho-ke, bhekani ukuthi kwenzekani ngalabo bantu nokuthi ukungcola kwabo kwaholelaphi abakhuluma kabi.
وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُWathola inhlamba emelene naye ﷺ iyisihlungu, engaboni ukuthi inhlamba ngokwayo yaba yisihlungu kumkhulumi.
كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُUmlomo wakhe wawuyithuluzi lokubhujiswa kwakhe ngezandla zakhe, okwamenza, ebubini besenzo sakhe, waba njengo-Az-Zabba'.
أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُNoma unjengenyosi okuhlabayo kwayo kuletha ukufa kuyo, kodwa ayibangeli monakalo ohlala njalo kulowo ehlabayo.
صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُIzicupho zokungalungi, ezazibekwe ngobuqili nenkohliso yabo, zawaqeda abantu bakhe.
فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُKwase kufika amahhashi kubo ezimpini, egxumagxuma ngokuziqhenya, ngoba amahhashi anokuziqhenya kwemvelo empini.
قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُImikhonto yabahlaba, futhi ukugwaza kwayo kwakungakhathali ngokuphindaphinda, kugwaza ngokuqinile.
وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُFuthi baphakamisa uthuli olukhulu ezweni laseMecca kangangokuthi ekuseni kwathathwa njengakusihlwa.
أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُPhambi kwakhe ﷺ, ngisho nezintaba ezinzima zazibonakala zihlehla, futhi ngisho nokungatheli kwathela izithelo lapho yena ﷺ enikeza okuncane nje.
وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُFuthi kwashaya ubuso namakhaya lapho, ngokuqhubekayo kangangokuthi ngisho namaphutha ezinkondlo ayengakhathala ukuchaza lokho.
فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُNgakho-ke babiza obekezela kakhulu kuzo zonke izidalwa ﷺ, ngoba ukuthethelela nokunganaki yizimpendulo zemvelo zababekezela ngempela.
ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُBamncenga ﷺ ngobuhlobo baseQuraysh, isibopho izimpi nobutha obabunqamule kudala.
فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُNgakho-ke wathethelela ngokuthethelela kwalowo onamandla, ukuthethelela okungangcoliswanga yinoma yikuphi ukugqugquzela okuvela ezingxabanweni zakudala ngabo.
وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُFuthi lapho kokubili ukunqamula nokuhlanganisa ubudlelwane kwenziwa ngenxa kaNkulunkulu kuphela, khona-ke ukusondela nokuhlala kude kuba nokubaluleka okulinganayo.
وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُFuthi kwakufana kuye ﷺ, mayelana nokwakufika kuye okuvela kwabanye, noma ngabe kwakuyisihlamba noma indumiso.
وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُFuthi ukube impindiselo yakhe ﷺ yayiqhutshwa isifiso somuntu siqu, ngabe ukuhlukana nobunzima kwakuzohlala isikhathi esingenamkhawulo.
قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُWema noNkulunkulu kuzo zonke izindaba, ngakho-ke uNkulunkulu wajabula ngobuhlukile bakhe ﷺ nokwethembeka kwakhe okungantengantengi.
فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُZonke izenzo zakhe ﷺ zinhle, ngoba ingabe isitsha sithulula okunye ngaphandle kwalokho esikuphethe?
أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُUkukhunjulwa kobukhosi bakhe ﷺ kuthokozisa abalaleli, njengentokozo edakayo eyenza abangane banyikinyeke.
النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُUMprofethi ﷺ ongakaze afunde uyena owazi kakhulu kubo bonke abalandisi nezazi abadlulisela ulwazi ngaye.
وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُInkamela esheshayo yangithembisa ukungivakashelisa kuye ﷺ kulo nyaka, futhi leso sikhwele esiqinile sagcwalisa isithembiso saso.
أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُPho, angijahi yini ukuyifeza leyo ndlela, ukuze izindawo eziwugwadule ezinkulu phakathi kwethu zihanjwe ngokushesha?
بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُIzinkulungwane zamakamela asezigodini, aqhutshwa yiNayile, izisu zawo zizacile ngenxa yokoma.
أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُYayinqaba iGibhithe, ibaleka kunoma yisiphi isakhiwo noma indawo evulekile eyayibonakala emehlweni ayo.
فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُNgakho-ke, yadlula ezindaweni zayo zokuphumula eBirket, yabe isiya eBuwayb, yase iya e-Al-Khadra'.
فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُKwase kulandela izindlu eziyizindilinga, kwase kuba yiBir al-Nakhl, lapho abagibeli bephumula khona, ukoma kwabo sekuphelile.
وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُFuthi i-Ayla, iHiql, neQurr kwashiywa ngemuva kwayo, kwase kulandela umhume obanzi.
فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُKwase kuba yimithombo yase-Al-Aqsab, kulandele i-Al-Nabk, bese kuba yiKafafat al-Awja'.
حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُOnamehlo amahle wakhuluma nayo (inkamela) ngenxa yokulangazela, kwase kuba yiYanbu', lapho umthombo nomuntu onamehlo amahle baba nobubele.
لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُInyanga egcwele yabonakala kuyo e-Al-Dahna'ayn ngemuva kweHunayn, futhi i-Al-Safra' yalangazela.
ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُFuthi iBazwa, yabe isiya eRabigh, yase iya e-Al-Juhfa kwashiywa ngemuva kwayo, kanye nokukhathala okwakuyihlaselile.
وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُFuthi iBir Ali yayikhombisa ukuphela kohambo, kwase kuba yi-Iqab al-Sawīq, yase iba yi-Al-Khalsa'.
فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُNgakho-ke, iphuma emanzini aseBir Usfan, noma esigodini saseMarr, isayomile futhi izacile.
قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُIzindawo zokukhulekela zasondelisa i-Al-Zahir kuyo ngezinyathelo zayo, okwenza noma ikuphi ukuhamba kwayo kancane kube umthwalo.
هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُLena yinombolo yangempela yezindawo zokuma zohambo, hhayi lezo ezibalwe yi-Al-Simak ne-Al-Awwa' (izindikimba zasezulwini).
فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُKunjengokungathi ngihamba naye eMecca, ilanga elisibhakabhaka salo liyihlane elikhulu.
مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُYindawo yeNdlu, ukwehla kwesambulo, indawo yokukhosela yabaProfethi, lapho kukhona khona ukukhanya nobukhazikhazi obuningi.
حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُLapho ukuzungeza iKaaba, ukugijima kwesiko, ukugunda izinwele, ukuphonsa amatshe ezinsikeni, nokunikela ngemihlatshelo konke kuyimpoqo.
حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُKuhle kangakanani, kuhle kangakanani lezo zindawo ezingcwele izimpawu zazo ezingakaze zishintshwe ubunzima.
حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُKuyindawo engcwele ephephile nendlu engcwele, nendawo lapho ukuhlala khona ngokwako kuyinkazimulo.
فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُNgakho-ke senza khona imikhuba isinqumo sayo saphezulu esidunyiswa kuphela ngokwenziwa kwayo ngempela.
وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُFuthi ngazo sahamba ezindleleni ezibanzi eziya eTaybah, uhambo lwethu ngezikhwele lwalushesha njengemicibisholo.
فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُNgakho-ke ngomnsalo wayo sashaya inhloso yokusondelana, futhi yayinhle kangakanani inkamela ekhuluphele, umcebo wethu ofihliwe wohambo.
فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُSabe sesibona izwe loMthandiwe ﷺ, lapho ukukhanya nobukhazikhazi ngokwabo behlisa amehlo ngenhlonipho.
فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُNgakho-ke kwakunjengokungathi ugwadule, noma ngabe iso lalulubuka kuphi, lwaluguquka lube yingadi eluhlaza, egcwele impilo.
وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُFuthi kwakunjengokungathi izifunda zazihlotshisiwe, imikhawulo yazo emibili iboshwe ngengubo ebomvu.
وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُFuthi kwakunjengokungathi izindawo ezizungezile, ngomoya oseningizimu nasenyakatho-ntshonalanga, zasakaza iphunga elimnandi lemiskhi kuzo zonke.
فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُNgakho-ke uma ubuka noma uhogela izindawo zayo eziphakeme, kwakukhanya umbani kuyo futhi kuphuma iphunga elimnandi.
أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُYikuphi ukukhanya nokuqhakaza esakubona ngosuku iQuba eyasembulela ngalo izindlu zayo eziyizindilinga!
قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُIzinyembezi zami zagobhoza ngokukhululeka kuyo futhi ukubekezela kwami kwabaleka, ngakho izinyembezi zami zaba isikhukhula futhi ukubekezela kwami kwanyamalala njengegwebu.
فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُNgakho-ke ubona uhambo lundiza ngenxa yokulangazela luya eTaybah, lwenza umsindo omkhulu.
وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُFuthi kwakunjengokungathi akukho bunzima noma inhlekelele eyake yathinta izidalwa zabavakashi.
كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُWonke umphefumulo phakathi kwabo wawugcwele ukunxusa nesicelo, umthandazo, isifiso, nokufuna okukhulu.
وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُFuthi ukububula okwakungenza ucabange ukuthi izifuba ziyizinyoni eziculayo ezimemeza njalo.
وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُFuthi ukukhala okukhanga iso ukuba ligeleze, nokulila okuhloniphekile okugqugquzelwa ukuphakama okungokomoya.
وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُFuthi imizimba kwakungathi igezwe umjuluko wokwesaba okukhulu.
وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُFuthi ubuso kwakungathi unwabu lwabugqokisa imibala yalo, ngenxa yokuzithoba.
ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُFuthi izinyembezi kwakungathi zithunyelwe zivela ezinkopheni yifu elisindayo.
فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُNgakho sabeka phansi imithwalo yethu lapho izono zethu zisuswa khona kithi nezidingo zethu zigcwaliseka.
وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُFuthi saphinda ukubingelela kohlomishwa kakhulu endalweni kaAllah, kusukela endaweni lapho ukubingelela okunjalo kuzwakala khona futhi kwamukelwe.
وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُFuthi sakhangwa ukuhlangana, ngoba kuvamile kangakanani ukuthi ukuhlangana komthandi nesithandwa kumshiye ethakathiwe ngokuphelele?
وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُFuthi sakhungatheka ngokwesaba okukhulu kangangokuthi akukho nkulumo noma isenzo esasingaphuma kithi.
وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُFuthi sabuya, nakuba izinhliziyo zethu zazilokhu zibuyela kuye ngamehlo okulangazelela, nemizimba yethu yatshekela ngakuye.
وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُFuthi saphana ngalokho esikubheka njengokubalulekile, ngoba ngisho nabancinyane kakhulu bangase banikeze ingcebo yabo lapho isidingo sibaphoqa.
يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُO Abul Qasim ﷺ, izifungo zami ezingcwele zithembiswe ukudumisa kwakho nokukukhazimulisa.
بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُNgesayensi yaphezulu owanikwa yona nguAllah, eyayibhalelwe wena ngaphandle kwesidingo sombhali.
ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُFuthi ngomoya wasempumalanga owahamba inyanga yonke ukukusiza, kwaba sengathi umoya uqobo waba mnene futhi walalela umyalo wakho.
وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُFuthi ngo-Ali, lapho wena ﷺ uphefumulela emehlweni akhe, womabili ayekhathazwa yi-ophthalmia ngesikhathi esisodwa.
فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُNgakho wakwazi ukubona ngobukhali bamehlo okhozi, empini lapho ukhozi uqobo lwalusebenza njengesibhengezo sokunqoba.
وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُFuthi ngezitshalo ezimbili ezimnandi ze-basil, iphunga lazo elalivela kuwe, futhi u-Az-Zahra owabaphathisa ekunakekelweni kwakho kothando.
كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُWawuvame ukubagoneka eduze kwakho, njengoba nje uhlamvu 'ya' luvikela amachashazi alo amabili ngaphansi komugqa walo.
مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُKusukela kwabafel' ukholo ababili, izinhlekelele zabo okungekho nhlabathi yase-At-Taff noma iKarbala engangenza ngizikhohlwe.
مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُAkekho umholi owahlonipha ithemba lakho elingcwele ngabo, futhi ngempela, ababusi bakhaphela isivumelwano abasenza nawe.
أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُBashintsha uthando nokuvikela ubuhlobo ngobubi, futhi ububi obufihlekile bokuzenzisa babuveza isimo sabo sangempela.
وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُFuthi izinhliziyo zabo zaqina kulabo abalahlekelwa yibo umhlaba nezulu kwakhala izinyembezi.
فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُNgakho bakhaleleni ngendlela eningakwazi ngayo, ngoba noma yikuphi ukukhala kuncane kakhulu phambi kwenhlekelele enkulu kangaka.
كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُNgenxa yosizi lwami ngabo, nsuku zonke kuzwakala njenge-Ashura futhi yonke indawo iba yiKarbala.
آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُO Mndeni woMprofethi ﷺ, ngempela inhliziyo yami ayitholi induduzo noma ukuthula mayelana nesimo senu esinzima.
غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُNgaphandle kokuthi ngiphathise uNkulunkulu indaba yami, futhi ukuphathisa kwami zonke izindaba kungukukhululeka kuwo wonke amaphutha.
رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُZingaki izinsuku eKarbala, kumonayo, iZaurā' eye yanciphisa umthwalo wakhe wesono.
وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُFuthi izitha, sengathi wonke umuntu owile phakathi kwazo wayeyisikhumba sewayini lapho isivalo sasikhishwe khona, esingenalutho ngokuphelele.
آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُO Mndeni woMprofethi ﷺ, nihlanzekile futhi nihle kakhulu, ngakho kokubili ukudumisa kwami ngenxa yenu nokulila kwami kuhle futhi kufanele.
أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُNginguHassan wokudumisa kwenu, futhi uma nginililela, ngingu-Al-Khansa'.
سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُNahola abantu ngokuzinikela, kanti abanye benziwa abaholi ngesiliva negolide.
وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُFuthi ngabaHambisani bakho, abathi emva kwakho bangabaholi nabalandeli phakathi kwethu.
أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُBayiphatha kahle iKhalifate enkolweni emva kwakho, futhi ngamunye wayefaneleka ngokuphelele emsebenzini awenza.
أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُBabenothile ngobuqotho kodwa bempofu ngempahla yezwe, izazi, abaholi, nabaphathi.
زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُBazilahla impilo yasemhlabeni, ngakho akukho ukuthambekela noma isifiso esinamandla sayo esake saziwa kubo.
أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُEmpini, benza izimpilo zamakhosi abalwa nawo zibe zishibhile, nakuba impango yabo yayiyigugu.
كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُBonke, ezigwecweni zabo, babenokukhuthala nokulunga, futhi bonke babenekhono ngokulinganayo.
رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُUNkulunkulu wajabula ngabo, nabo bajabula ngaye, ngakho-ke iphutha lingabafinyelela kanjani?
جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤواIzizukulwane zafika, zilandelana, zisekela iqiniso, futhi zalandela indlela eqotho ka-Abraham.
ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُAkekho uMose noma uJesu owayenabafundi noma izinduna ubuhle babo obabulingana nobabaHambisani.
بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُNgo-Abu Bakr, abantu abamlandela ngokufanele ngesikhathi sokuphila kwakho ﷺ.
والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُFuthi lowo owahola ngosuku lweSaqifah, lapho abantu besakaza amahemuhemu okuthi kwakuyinhlekelele enkulu.
أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُWasindisa inkolo ngemuva kokuba isisonqenqemeni lwayo yonke inkinga.
أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُWachitha ingcebo ngenxa yenjabulo yakho, ngaphandle kokuziqhayisa ngokuphana kwakhe, futhi wanikeza ngokuchichimayo, engalokothi abambe.
وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُFuthi ngo-Abu Hafs (Umar), uNkulunkulu enza inkolo yabonakala ngaye, ngaleyo ndlela evimbela izitha eziqaphile.
والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُFuthi ngaye abakude basondela kuNkulunkulu, nabasondelene baba kude.
عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُU-Umar ibn al-Khattab, ogama lakhe liyisinqumo nokwahlulela kwakhe kulungile ngokuphelele.
فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُUSathane wambaleka, ngoba wayengu-Al-Faruq, futhi ekukhanyeni kwakhe okukhazimulayo, isihogo siyancipha.
وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُFuthi u-Ibn Affan, umnikazi wezenzo ububele bakhe kuMphrofethi Okhethiweyo ﷺ babuhlala isikhathi eside.
حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُWagumba umthombo, wahlomisa ibutho, wanikela ngezilwane zomhlatshelo lapho izitha zimvimba.
وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُFuthi wenqaba ukuzungeza i-Kaaba lapho kungekho muntu ovela kubalandeli boMphrofethi ﷺ eseduze nayo.
فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُNgakho-ke, isandla esibusisiwe esivela kuMphrofethi wakhe ﷺ samvuza ngalokho ngeSifungo sase-Ridwan.
أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُKwakunjalo ukuziphatha kwakhe, lapho izenzo zanda khona ngokuzithiba; yeka ukuthi bahle kangakanani abanemikhuba emihle!
وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُFuthi u-Ali, isihlobo soMphrofethi ﷺ, uthando nokwethembeka kwakhe kuyinkolo yenhliziyo yami.
وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُFuthi ungqongqoshe womzala wakhe ezenzweni ezinhle, ngoba ongqongqoshe abavela emndenini babusisiwe.
لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُUkususwa kwesembozo akuzange kwandise ukuqiniseka kwakhe, ngoba unjengelanga elingenaso isembozo.
وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُFuthi ngabanye abangane bakho, ubukhulu nokwethembeka kwabo kubonakala phakathi kwethu ngokwezinga labo.
طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُU-Talha omuhle, owakhethwa nguye ﷺ njengomngane oyedwa ngosuku lapho abanye abangane bebaleka khona.
وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُFuthi umfundi wakho u-Al-Zubayr, ubaba walowo ohloniphekile, owazalwa ngu-Asma.
وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُFuthi abakhethiweyo ababili, amawele obuhle, uSaad noSaeed, uma kubalwa abahlanzekile.
وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُFuthi u-Ibn Awf, ogama lakhe ladelela umhlaba ngokupha, okwakusekelwa ingcebo yakhe.
والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُFuthi lowo owaziwa ngo-Abu Ubaydah, okuyilowo abathembekile abamnika ukwethembeka.
وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُFuthi ngabomalume bakho ababili, izinkanyezi ezimbili zomthala wenkazimulo, futhi kuwe kwavela isipho kubo bonke.
وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُFuthi ngumama wabazukulu ababili, umka-Ali, namadodana akhe, nabo bonke abagqokwa yingubo.
وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُFuthi ngabafazi bakho, abahlonishwa ngokuvikelwa yisakhiwo esivela kuwe.
الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُIsiphephelo, isiphephelo! Ngoba inhliziyo yami ivezwe ngokuphelele futhi iyathuthumela ngenxa yezono engizenzile.
قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُNgibambelele entanjeni yothando lwakho, intambo efanayo lapho bonke abalamuleli babambelele khona ngokuqinile.
وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُUNkulunkulu wenqabile ukuthi noma yikuphi ukulimala kungangithinta, ngoba ngiphephele kuwe.
قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُSibeke ithemba lethu kuwe kuzo zonke izindaba, ngisho nencane kakhulu ezwakala njengesihlabathi esishisayo ezinhliziyweni zethu.
وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُSifikile kuwe, siphelile ubumpofu, ngoba yilesi simo sokukhathala esisilethe engcebweni yangempela.
وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُFuthi ezinhliziyweni zethu kufihliwe izidingo zomphefumulo, ezingenakuxazululwa noma zaneliswe ngaphandle kokupha kwezandla zakho.
فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُNgakho-ke sisize, O wena oyisizo nemvula yosizo, lapho isintu siphelile ubunzima ﷺ.
وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُFuthi umuntu ophanayo okususwa ngaye usizi kithi, futhi inhlekelele ivezwa.
يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُO wena onomusa kwabakholwayo, ngisho nalapho abanomusa kakhulu phakathi kwabantu bekhohlwa izingane zabo.
يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُO mlamuleli wezoni, ngisho nalapho abangenacala bethuthumela ngokwesaba izono zabo.
جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُYiba nomusa esonini, futhi nakuba ngiyisoni ngempela, ukuphika kwami kuyisembozo sokuzithoba.
وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُFuthi mfinyelele ngesihawu sakho, inqobo nje uma esenayo insalela yokuvikela kwakho nesivumelwano.
أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُIzenzo zakhe nengcebo yakhe zimvimbele ebuhleni obulethwe abalungile nabacebile.
كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُNsuku zonke izono zakhe ziyenyuka, futhi ukuphefumula kwakhe kuyizimpumputhe ezisindayo ngaphansi kwesisindo sazo.
أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُWajwayela ukudla ngokweqile, okwehlisa uhambo, endaweni lapho abadle kakhulu bevilapha ngokwemvelo.
فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُNgakho wakhala ngesono sakhe ngenhliziyo eqinile eyenqabela izinyembezi, okwenza ukukhala kwakhe kube umsindo nje ongenalutho.
وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُFuthi waqala ukusola isinqumo saphezulu, kodwa akukho sizathu sesoni kulokho okulethwa isiphetho.
أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُIzikweletu zesono zimbophe, futhi abakweletwayo bafuna ukukhokha kwabo ngaphandle kokuyeka.
ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُAkanakho okunye angakwenza ngaphandle kwalokho komuntu oboshiwe: noma ukufuna ukulamulela noma umthandazo.
رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُEthemba ukuthi izenzo zakhe ezimbi zizoguqulwa zibe yize ngokuthethelelwa kukaNkulunkulu.
أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُNoma izenzo zakhe ezimbi zibonakala njengezenzo ezinhle, kuze kuthiwe iwayini elibomvu seliphenduke?
كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُYonke indaba oyinakekelayo, ingqikithi yayo iyaguqulwa, kumangaze abanokuqonda okujulile.
رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُMingaki imithombo, amanzi ayo anosawoti owakhafulela kuwo ﷺ, yabe isiphenduka i-Euphrates emnandi, egeleza kahle.
آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُHawu, ngalokho engikwenzile, ukube ingxenye encane yesono esikhulu ibinganele!
أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُNgilangazelela ukuphenduka kweqiniso, kodwa ubuzenzisi buhlala enhliziyweni yami, nokuzibonakalisa kuselimini lami.
ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُFuthi inhliziyo yami izoqonda nini, kuyilapho umzimba wami ugobile futhi ugwegwile ngenxa yobudala bami nokugula?
كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُNgangilele ubuthongo bobusha, futhi angizange ngivuke kwaze kwaba yilapho izinwele zami zangaphambili sezimpunga.
وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُNgaqhubeka ngilandela izinyathelo zabanye, ngakho uhambo nokujaha kwaba lude kakhulu.
فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُNgemuva kwabahambi abalungile, kodwa kusengaphambi kwami, kulele izindlela ezinzima nomhlaba oyihlane, ongenalutho.
حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُLabo abahambe ngokukhuthala ebusuku bathola udumo ngemuva kohambo lwabo, kanti kulabo abasalele emuva, ukubambezeleka kwakho kwakuyisijeziso sabo esanele.
رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُLolu uhambo olungivimbela njalo ihlobo, noma nini lapho ngiluhlose, kanjalo nobusika.
يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُUbuso bami obuhloniphekile bufuna ukugwema ukushisa namakhaza, kodwa sekunzima kakhulu ukuzivikela emalangatsheni avuthayo.
ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُNgikhathazeke kakhulu ngalokho engikwenzile, ngakho usuku lwami lufiphele nobusuku bami bumnyama.
وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُNgabe sengikhumbula isihe sika-Allah, futhi injabulo yakhanyisa ubuso bami nomaphi lapho lubheka khona.
فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُNgakho ithemba nokwesaba kwaqhubeka enhliziyweni yami, ngoba kokubili ukwesaba nethemba kunokufihleka okucashile.
صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُMngane, ungapheli amandla uma ubuthakathaka ekulaleleni, futhi abaqinile bakubambile bonke.
إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُNgempela, u-Allah unesihe, futhi abafaneleka kakhulu isihe Sakhe ngabathakathaka.
فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُNgakho hlala phakathi kwezinyonga endaweni yokuphenduka komhlambi, ngoba ekubuyeni, inyonga ingase idlule.
لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُUngasho, ngomona ngomunye, 'Isundu lakhe lithele izithelo, kanti isundu lami liyihlane.'
وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُFuthi yenza izenzo ezinhle ongakwazi ukuzenza, ngoba ngisho ubuningi bezithelo bungawisa ezinye.
وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُNgakho, ngokuthanda uMprofethi ﷺ, funa intokozo kaNkulunkulu, ngoba othandweni lwakhe kutholakala ukwaneliseka kwaphezulu nomvuzo omkhulu.
يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُO Mprofethi Wesiqondiso ﷺ, lesi yisicelo esishisayo somuntu ososizini olukhulu, osimo sakhe sihlukumezeke kakhulu yisono.
يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُUthi uyathanda, kodwa uyala okubi, futhi ngingalindela kanjani ukuthi isifiso sami sobuqotho sibe yiqiniso?
أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُLuluphi uthando lweqiniso olungavela kumuntu oneso lakhe lihlale lidonselwa ebuthongweni, kuyilapho isithombe sakho esibusisekile ﷺ sihlale sikhona ukubonwa?
ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُNgifisa ukwazi ukuthi lesi simo sibangelwa ubukhulu besono sami, noma lezi yizabelo nje ezimisiwe zalabo abazinikele ngothando.
إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُUma ubukhulu bephutha lami selikufihlile ukukubona ﷺ kimi, khona-ke ikhambi lokugula kwenhliziyo yami selingenakutholakala nhlobo.
كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُIngcoliswa kanjani inhliziyo yothandiweyo yisono, kuyilapho inkumbulo yakho enhle ﷺ isebenza njengesicwebezeli sayo esikhanyayo?
هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُLokhu ukugula kwami, futhi wena ﷺ ungudokotela wami, ngoba akukho kugula kwenhliziyo okuhlala kufihlekile olwazini lwakho.
ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُNgempela kuyukunqoba ukuthi ngingakhipha isikhalo sami kuwe ﷺ, isikhalo esiqondiswe kuwe esiphinde sibe isimangalo esifanele.
ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُNgikufake izindumiso kuso, lapho kokubili udumo nokulalela ngokucophelela kujabulisa uma kuqondiswe kuwe ﷺ.
قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُAkuvamile ukuthi ngizame ukubhala udumo lwakho ﷺ ngaphandle kokuthi izinhlamvu uMimu, uDali, noHa zisize umzamo wami.
حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُYilungelo lami ngokuphathelene nawe ﷺ ukuphikisana nalezo zimbongi amabhakede azo anikele kwelami ebuhlakani bezinkondlo.
إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُNgempela, nginomona oshisayo, ngoba ezinye izimbongi ziqhudelane nami ekuthumbeni izincazelo ezijulile zodumo lwakho ﷺ.
ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُInhliziyo yami inothando olweqile ngawe ﷺ, kodwa ulimi lwami lungafinyelela kanjani kulelo zinga ekudumiseni kwakho?
فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُNgakho, vuza ingqondo ethola injabulo odumeni lwakho ﷺ, yazi kahle ukuthi lolo dumo luyikukhanya okumsulwa.
حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُIluke ngobuciko bezinkondlo izingubo ezinhle kakhulu kuwe ﷺ, umsebenzi wazo wobuciko oyinkimbinkimbi ngisho nezingcweti ezinekhono zase-Sana'a zingeke zikwazi ukuwuphindaphinda.
أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُUkwakheka kwayo kwenze ngisho amaparele anganele, kwenza izandla ezinamakhono nezingenakho zilingane ekudalweni kwayo.
فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُNgakho yamukela, wena okhuluma kahle kakhulu kubantu ﷺ, owabiza uhlamvu uDadi ngobuciko obunjalo ukuthi uhlamvu uZha lwavuka ngomona ngalo.
أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُNgingakwazi ngempela yini ukugcwalisa udumo lwakho ﷺ ngokumane ngisho amavesi aphezulu, kuyilapho amandla ami encane kangaka futhi ukuphi ukugcwaliseka kweqiniso kuwo?
أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُNoma kufanele ngiphikisane ngala mavesi nabantu boMprofethi ﷺ, yeka ukuthi abangenalwazi bangahlulela kabi kangakanani!
ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُFuthi kukuwe isizwe esafiselwa ngisho nabaprofethi uqobo lapho ufika kuso.
لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُAsikwesabanga ukuduka emva kwakho, ngoba phakathi kwethu kukhona izazi ezidlulisela ukukhanya kwesiqondiso sakho.
فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُNgoba izimpawu zabaprofethi zidlulile, kodwa izimpawu zakho phakathi kwabantu azinaphelo.
والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُFuthi izimangaliso ezabonakaliswa yibo ziyizimanga ezatholwa ngabangcwele ngesihle sakho.
إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُNgempela, phakathi kwezimangaliso zakho kukhona ukungakwazi ukukuchaza, ngoba akukho kubala okungahlanganisa ubunjalo bakho.
كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُAngakwazi kanjani amazwi nje ukuhlanganisa izimfanelo zakho ezinhle, futhi ingabe ulwandle olungashoni lungaphela amanzi?
ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُAngifuni mkhawulo wokukuchaza kwami, yize inkulumo uqobo inemikhawulo nesiphetho.
إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُNgempela, ubuhle bakho buyisikhathi uqobo, futhi izimpawu zakho yizikhathi esizibalayo.
لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُAngiyelulanga inkulumo yami ekubaleni udumo lwakho, yize inhloso yami kuwukuhlanganisa konke.
غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُNokho ngomile ngothando olukhulu, futhi akukho siphuzo esincane esingaqeda ukoma kwami.
فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُNgakho-ke ukuthula kube phezu kwakho ﷺ, ngokuqhubekayo kuvela kuAllah, futhi ngakho-ke udumo lwakho maluhlale lukhona.
وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُFuthi ukuthula kube phezu kwakho ﷺ okuvela kuwe uqobo, ngoba akekho omunye ngaphandle kwakho ofanele ukuthula okunjalo.
وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُFuthi ukuthula okuvela kukho konke uAllah akudalile, ukuze izizukulwane ziphile ngokukukhumbula kwakho.
وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُFuthi umthandazo onjengempepho, othwalwa uvela kimi uya kuwe ﷺ ngumoya wasenyakatho noma umoya ovunguzayo.
وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُFuthi ukuthula phezu kwethuna lakho ﷺ, okwenza inhlabathi yalo ethambile, enesihlabathi ibe nomswakama.
وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُFuthi udumo engalunikeza ngaphambi komkhuleko wami, njengoba ngangingenabo ubunjinga.
ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُWawumisa kanjani kahle umthandazo lowo okhonze uAllah, ngenkathi zonke izinto zimi ngeNkosi yazo!