نَهْجُ البُرْدَة

ريمٌ على القاعِ بين البانِ والعَلَمِ — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)

عارض بها أمير الشعراء أحمد شوقي بردةَ البوصيري على وزنها ورويّها، فجاءت من أبدع ما قيل في المديح النبوي في العصر الحديث، وقد أُنشدت وتُغنّيت في المشارق والمغارب.

Nahj al-Burda — Ahmad Shawqi, iNkosana Yezimbongi

INkosana Yezimbongi, u-Ahmed Shawqi, wabhala le nkondlo ngokulingisa i-Burda ka-Al-Busiri, enamathela ngokucophelela kumeter nasesimweni sayo sokugcina imvumelwano. Imi njengomunye wemisebenzi ephakeme kakhulu yokudumisa uMprofethi esikhathini samanje, ishiwo kabanzi futhi iculwa kuyo yonke iMpumalanga neNtshonalanga.

ريمٌ عَلى القاعِ بَينَ البانِوَالعَلَمِ
أَحَلَّ سَفكَ دَمي في الأَشهُرِ الحُرُمِ

Inyamazane enhle ethathafeni, phakathi kwezihlahla ze-ban nentaba, ivumele ukuchitheka kwegazi lami ngisho nasezinyangeni ezingcwele.

رَمى القَضاءُ بِعَينَي جُؤذَرٍ أَسَداً
يا ساكِنَ القاعِ أَدرِك ساكِنَ الأَجَمِ

Isiphetho, ngamehlo enyamazane encane, sagumbuqela ingonyama; O wena ohlala ethathafeni, shesha usize lowo ohlala ehlathini lothando.

لَمّا رَنا حَدَّثَتني النَفسُ قائِلَةً
يا وَيحَ جَنبِكَ بِالسَهمِ المُصيبِ رُمي

Lapho libuka, umphefumulo wami wangihlebela, uthi, "Maye ohlangothini lwakho, ngoba lugwazwe umcibisholo ongaphephi."

جَحَدتُها وَكَتَمتُ السَهمَ في كَبِدي
جُرحُ الأَحِبَّةِ عِندي غَيرُ ذي أَلَمِ

Ngakuphika ukuba yiqiniso kwako futhi ngafihla umcibisholo ujule esibindini sami, ngoba amanxeba abangelwa abathandekayo, kimi, awanabuhlungu.

رُزِقتَ أَسمَحَ ما في الناسِ مِن خُلُقٍ
إِذا رُزِقتَ اِلتِماسَ العُذرِ في الشِيَمِ

Wena ﷺ wanikezwa izimilo zabantu ezinesandla esivulekile kakhulu, ikakhulukazi lapho wanikezwa umusa wokufuna izaba ngezimo zabanye.

يا لائِمي في هَواهُ وَالهَوى قَدَرٌ
لَو شَفَّكَ الوَجدُ لَم تَعذِل وَلَم تَلُمِ

O wena ongisola ngothando lwami, yize uthando luyisiphetho, ukube inkanuko yakudla, ubungeke usole noma ukhuze.

لَقَد أَنَلتُكَ أُذناً غَيرَ واعِيَةٍ
وَرُبَّ مُنتَصِتٍ وَالقَلبُ في صَمَمِ

Ngempela, ngikunikeze indlebe engakuqondi ngempela, ngoba kaningi umuntu ulalela ngokucophelela kanti inhliziyo ihlala iyisithulu.

يا ناعِسَالطَرفِ لا ذُقتَ الهَوى أَبَداً
أَسهَرتَ مُضناكَ في حِفظِ الهَوى فَنَمِ

O wena onamehlo alalayo, ungalokothi unambithe uthando, ngoba ugcine isithandwa sakho esihluphekile singalali ekuqapheni lolu thando, ngakho-ke, lala manje.

أَفديكَ إِلفاً وَلا آلو الخَيالَ فِدىً
أَغراكَ باِلبُخلِ مَن أَغراهُ بِالكَرَمِ

Ngingazinikela ngenxa yakho, sithandwa, futhi ngingeke ngiyeke umzamo ngisho ngesithombe sakho nje; ubani owakulinga ngobunuku obunjalo, lapho yena ngokwakhe elingwa ngesandla esivulekile?

سَرى فَصادَفَ جُرحاً دامِياً فَأَسا
وَرُبَّ فَضلٍ عَلى العُشّاقِ لِلحُلُمِ

Kwahamba phambili futhi kwahlangana nenxeba elopha, elabe seliphulukisa, futhi ngempela, kuvame ukuba khona umusa omkhulu onikezwa abathandi ngokubekezela.

مَنِ المَوائِسُ باناً بِالرُبىوَقَناً
اللاعِباتُ بِروحي السافِحاتُ دَمي

Obani laba besifazane abanyathela njengezihlahla ze-ban emagqumeni nanjengemikhonto emincane, abadlala nomphefumulo wami futhi bachitha igazi lami?

السافِراتُ كَأَمثالِ البُدورِ ضُحىً
يُغِرنَ شَمسَ الضُحى بِالحَليِ وَالعِصَمِ

Bangabantu abangamboziwe, njengezinyanga ezigcwele emini, ubucwebe babo namasongo enza ngisho nelanga lasemini libe nomona.

القاتِلاتُ بِأَجفانٍ بِها سَقَمٌ
وَلِلمَنِيَّةِ أَسبابٌ مِنَ السَقَمِ

Bangababulali abanezinkophe ezinesifo esibuthakathaka, ngoba ngempela, ukufa kuvame ukuthola izimbangela zakhona ekuguleni.

العاثِراتُ بِأَلبابِ الرِجالِ وَما
أُقِلنَ مِن عَثَراتِ الدَلِّ في الرَسَمِ

Bangabantu abenza izingqondo zamadoda zikhubeke, kodwa abalokothi banciphise ukukhubeka kokuziqhenya kwabo okukhangayo empilweni yabo.

المُضرِماتُ خُدوداً أَسفَرَت وَجَلَت
عَن فِتنَةٍ تُسلِمُ الأَكبادَ لِلضَرَمِ

Bangabantu ababasa umlilo, ngezihlathi ezingamboziwe nezikhazimulayo, eziveza isilingo esinikela izinhliziyo enkanukweni evuthayo.

الحامِلاتُ لِواءَ الحُسنِ مُختَلِفاً
أَشكالُهُ وَهوَ فَردٌ غَيرُ مُنقَسِمِ

Bangabathwali befulegi lobuhle, izimo zabo zihlukahlukene, kodwa ubuhle ngokwabo buhlala bunye futhi bungahlukaniseki.

مِن كُلِّ بَيضاءَ أَو سَمراءَ زُيِّنَتا
لِلعَينِ وَالحُسنُ في الآرامِ كَالعُصُمِ

Kuwo wonke umuntu wesifazane onesikhumba esikhanyayo noma esimnyama, ohlobiselelwe iso, ubuhle babo, njengobezinyamazane, bukhanga njengeziphandla.

يُرَعنَ لِلبَصَرِ السامي وَمِن عَجَبٍ
إِذا أَشَرنَ أَسَرنَ اللَيثَ بِالغَنَمِ

Bayethusa ukubuka okuphezulu kakhulu, futhi kuyamangalisa ukuthi, ngesandla nje, bangabamba ingonyama ngezimvu.

وَضَعتُ خَدّي وَقَسَّمتُ الفُؤادَ رُبيً
يَرتَعنَ في كُنُسٍ مِنهُ وَفي أَكَمِ

Ngibeke isihlathi sami phansi futhi ngahlukanisa inhliziyo yami yaba ngamagquma, lapho bangakwazi ukudla khona ngokukhululeka ezindaweni zayo ezifihlekile nasemagqumeni ayo.

يا بِنتَ ذي اللَبَدِ المُحَمّى جانِبُهُ
أَلقاكِ في الغابِ أَم أَلقاكِ في الأُطُمِ

O ndodakazi yalowo onesihlalo esivikelekile, ngizokuthola ehlathini yini noma ngizokuthola enqabeni?

ما كُنتُ أَعلَمُ حَتّى عَنَّ مَسكَنُهُ
أَنَّ المُنى وَالمَنايا مَضرِبُ الخِيَمِ

Bengingazi, kuze kube yilapho indawo yakhe yokuhlala ibonakala, ukuthi kokubili izifiso neziphetho zimisa amatende azo endaweni efanayo.

مَن أَنبَتَ الغُصنَ مِن صَمصامَةٍ ذَكَرٍ
وَأَخرَجَ الريمَ مِن ضِرغامَةٍ قَرِمِ

Ubani owenza igatsha elithambile lihlumile enkembeni enamandla, ebukhali, futhi wakhipha inyamazane enhle engonyameni elambile, enolaka?

بَيني وَبَينُكِ مِن سُمرِ القَنا حُجُبٌ
وَمِثلُها عِفَّةٌ عُذرِيَّةُ العِصَمِ

Phakathi kwami nawe kumi izithiyo zemikhonto emnyama, kanye nezimboni ezinamandla ngokulinganayo zobumsulwa, bobuntombi obumsulwa.

لَم أَغشَ مَغناكِ إِلّا في غُضونِ كِرىً
مَغناكَ أَبعَدُ لِلمُشتاقِ مِن إِرَمِ

Angikaze ngivakashele indawo yakho ngaphandle kokulala, ngoba indawo yakho yokuhlala ikude kakhulu kumphefumulo olangazelelayo kunedolobha elidumile lase-Iram.

يا نَفسُ دُنياكِ تُخفى كُلَّ مُبكِيَةٍ
وَإِن بَدا لَكِ مِنها حُسنُ مُبتَسَمِ

O mphefumulo wami, impilo yakho yasemhlabeni ifihla zonke izimbangela zokukhala, ngisho noma ukumamatheka okuhle kubonakala kuwe kuyo.

فُضّي بِتَقواكِ فاهاً كُلَّما ضَحِكَت
كَما يَفُضُّ أَذى الرَقشاءِبِالثَرَمِ

Ngokwesaba kwakho uNkulunkulu, vula umlomo walo noma nini lapho lumamatheka, njengoba umuntu ephula amazinyo anobuthi enyoka enezinhlamvu.

مَخطوبَةٌ مُنذُ كانَ الناسُ خاطِبَةٌ
مِن أَوَّلِ الدَهرِ لَم تُرمِل وَلَم تَئَمِ

Ucelwe umshado kusukela abantu baqala ukuba abakhongi, futhi kusukela ekuqaleni kwesikhathi, akakaze abe umfelokazi noma intandane.

يَفنى الزَمانُ وَيَبقى مِن إِساءَتِها
جُرحٌ بِآدَمَ يَبكي مِنهُ في الأَدَمِ

Isikhathi sizodlula, kodwa ngenxa yobubi bakhe, kusele inxeba ku-Adam, lapho ekhala khona enyameni yakhe.

لا تَحفَلي بِجَناها أَو جِنايَتِها
المَوتُ بِالزَهرِ مِثلُ المَوتِ بِالفَحَمِ

Ungakhathazeki ngezithelo zayo noma iziphambeko zayo, ngoba ukufa phakathi kwezimbali akuhlukile ekufeni phakathi kwamalahle.

كَم نائِمٍ لا يَراها وَهيَ ساهِرَةٌ
لَولا الأَمانِيُّ وَالأَحلامُ لَم يَنَمِ

Bangaki abalele abahluleka ukubona ukuqapha kwayo, ngoba ukube bekungekho amathemba namaphupho, ubengasoze athole ukuphumula.

طَوراً تَمُدُّكَ في نُعمى وَعافِيَةٍ
وَتارَةً في قَرارِ البُؤسِ وَالوَصَمِ

Ngesinye isikhathi, ikunikeza induduzo nempilo enhle, kanti ngesinye, ikuphonsa emgodini wokuhlupheka nehlazo.

كَم ضَلَّلَتكَ وَمَن تُحجَب بَصيرَتُهُ
إِن يَلقَ صابا يَرِد أَو عَلقَماً يَسُمُ

Kukangaki ikudukisile, ngoba noma ubani onokuqonda kwakhe kufihliwe uzophuza inyongo ebabayo uma eyithola, noma azifake ubuthi nge-colocynth.

يا وَيلَتاهُ لِنَفسي راعَها وَدَها
مُسوَدَّةُ الصُحفِ في مُبيَضَّةِ اللَمَمِ

O, maye umphefumulo wami, wethukile futhi wahlulwa amakhasi amnyama ezenzo phakathi kwezinwele ezimhlophe zobudala.

رَكَضتُها في مَريعِ المَعصِياتِ وَما
أَخَذتُ مِن حِميَةِ الطاعاتِ لِلتُخَمِ

Ngayivumela ukuba igijime ngokukhululeka emadlelweni avundile okungalaleli, futhi angithathanga isinyathelo sokuvikela ekuzileni kwezenzo ezinhle ngokumelene nokuhaha kwayo.

هامَت عَلى أَثَرِ اللَذّاتِ تَطلُبُها
وَالنَفسُ إِن يَدعُها داعي الصِبا تَهِمِ

Yazulazula ingenanjongo, ilandela izinjabulo, ngoba umphefumulo, lapho ubizwa ubusha, ugijimela ngokushesha esifisweni.

صَلاحُ أَمرِكَ لِلأَخلاقِ مَرجِعُهُ
فَقَوِّمِ النَفسَ بِالأَخلاقِ تَستَقِمِ

Ukulunga kwezindaba zakho kusekelwe ezimweni ezinhle, ngakho-ke qeqesha umphefumulo wakho ngobuhle, futhi uzoba oqotho.

وَالنَفسُ مِن خَيرِها في خَيرِ عافِيَةٍ
وَالنَفسُ مِن شَرِّها في مَرتَعٍوَخِمِ

Umphefumulo, ngobuhle bawo, uhlala empilweni enhle kakhulu, kanti ngobubi bawo, uhlala edlelweni eliyingozi.

تَطغى إِذا مُكِّنَت مِن لَذَّةٍ وَهَوىً
طَغيَ الجِيادِ إِذا عَضَّت عَلى الشُكُمِ

Liyaphambuka lapho linikezwa inkululeko enjabulweni nasesifisweni, njengamahhashi anomoya aluma izintambo zawo futhi abe nolaka.

إِن جَلَّ ذَنبي عَنِ الغُفرانِ لي أَمَلٌ
في اللَهِ يَجعَلُني في خَيرِ مُعتَصِمِ

Ngisho noma isono sami sikhulu kakhulu ukuba sithethelelwe, nginethemba ku-Allah, ozongibeka endaweni engcono kakhulu yokukhosela.

أَلقى رَجائي إِذا عَزَّ المُجيرُ عَلى
مُفَرِّجِ الكَرَبِ في الدارَينِ وَالغَمَمِ

Ngiphonsa ithemba lami, lapho abasizi bebancane, kumkhululi wosizi nezinsizi emhlabeni yomibili.

إِذا خَفَضتُ جَناحَ الذُلِّ أَسأَلُهُ
عِزَّ الشَفاعَةِ لَم أَسأَل سِوى أُمَمِ

Uma ngizithoba ngimcela ﷺ udumo lokungikhulumela, angiceli lutho oluncane ngaphandle kosindiso lwezizwe.

وَإِن تَقَدَّمَ ذو تَقوى بِصالِحَةٍ
قَدَّمتُ بَينَ يَدَيهِ عَبرَةَ النَدَمِ

Futhi uma umphefumulo othembekile wethula isenzo esilungile, mina ngingamnika ﷺ kuphela izinyembezi zokuzisola.

لَزِمتُ بابَ أَميرِ الأَنبِياءِ وَمَن
يُمسِك بِمِفتاحِ بابِ اللَهِ يَغتَنِمِ

Ngibambelele emnyango weNkosana yabaProfethi ﷺ, ngoba noma ngubani ophethe isihluthulelo somnyango kaNkulunkulu uyothola inzuzo enkulu.

فَكُلُّ فَضلٍ وَإِحسانٍ وَعارِفَةٍ
ما بَينَ مُستَلِمٍ مِنهُ وَمُلتَزِمِ

Ngoba wonke umusa, ububele, nomusa kugeleza phakathi kwalabo abamukela kuye ﷺ nalabo ababambelela kuye.

عَلَّقتُ مِن مَدحِهِ حَبلاً أُعَزُّ بِهِ
في يَومِ لا عِزَّ بِالأَنسابِ وَاللُحَمِ

Ngibambelele entanjeni evela ekudumiseni kwakhe ﷺ, engizohlonishwa ngayo ngosuku lapho kungasekho sizukulwane noma ubuhlobo obuyoletha udumo.

يُزري قَريضي زُهَيراً حينَ أَمدَحُهُ
وَلا يُقاسُ إِلى جودي لَدى هَرِمِ

Imbongi yami, uma ngimdumisa ﷺ, yehlisa eyakaZuhayr, futhi umvuzo wami awukwazi ukulinganiswa nobubele bakhe obavela kuHarim.

مُحَمَّدٌ صَفوَةُ الباري وَرَحمَتُهُ
وَبُغيَةُ اللَهِ مِن خَلقٍ وَمِن نَسَمِ

UMuhammad ﷺ ukhethwe uMdali nomusa Wakhe, isifiso sikaNkulunkulu esivela kuzo zonke izidalwa nakuyo yonke imiphefumulo.

وَصاحِبُ الحَوضِ يَومَ الرُسلِ سائِلَةٌ
مَتى الوُرودُ وَجِبريلُ الأَمينُ ظَمي

Ungumnikazi weChibi (Kawthar) ngosuku lapho ngisho nabaThunywa beyobuza, 'Ukufika nini?' futhi uJibril othembekile uqobo uyobe omile.

سَناؤُهُ وَسَناهُ الشَمسُ طالِعَةً
فَالجِرمُ في فَلَكٍ وَالضَوءُ في عَلَمِ

Ubukhazikhazi nokukhanya kwakhe ﷺ kunjengelanga eliphumayo, ngoba ngenkathi umzimba welanga usemkhathini walo, ukukhanya kwakhe kuyibhanela eliphakeme.

قَد أَخطَأَ النَجمَ ما نالَت أُبُوَّتُهُ
مِن سُؤدُدٍ باذِخٍ في مَظهَرٍ سَنِمِ

Izinkanyezi uqobo zasilela ukufinyelela udumo oluphakeme nokubonakala okukhulu okwafinyelelwa izizukulwane zakhe ﷺ.

نُموا إِلَيهِ فَزادوا في الوَرى شَرَفاً
وَرُبَّ أَصلٍ لِفَرعٍ في الفَخارِ نُمي

Okhokho bakhe bakhula beya kuye ﷺ, ngaleyo ndlela bandisa udumo phakathi kwesintu, ngoba kaningi imvelaphi ithola udumo lwayo egatsheni layo.

حَواهُ في سُبُحاتِ الطُهرِ قَبلَهُمُ
نورانِ قاما مَقامَ الصُلبِ وَالرَحِمِ

Ngaphambi kwabo, izibani ezimbili zamqukatha ﷺ ezindaweni zobumsulwa, zimi esikhundleni sezinkalo nezibeletho.

لَمّا رَآهُ بَحيرا قالَ نَعرِفُهُ
بِما حَفِظنا مِنَ الأَسماءِ وَالسِيَمِ

Lapho umonki uBahira embona ﷺ, wamemezela, 'Siyamazi ngamagama nezimpawu esizigcinile.'

سائِل حِراءَ وَروحَ القُدسِ هَل عَلِما
مَصونَ سِرٍّ عَنِ الإِدراكِ مُنكَتِمِ

Buza iHira noMoya oNgcwele (uJibril) ukuthi bakuqonda yini imfihlo egciniwe, efihliwe kuyo yonke ingqondo, eyembulwa lapho.

كَم جيئَةٍ وَذَهابٍ شُرِّفَت بِهِما
بَطحاءُ مَكَّةَ في الإِصباحِ وَالغَسَمِ

Kungaki ukuza nokuhamba okwahonisa isigodi saseMecca, ekuseni nakusihlwa, ngobukhona bakhe ﷺ.

وَوَحشَةٍ لِاِبنِ عَبدِ اللَهِ بينَهُما
أَشهى مِنَ الأُنسِ بِالأَحسابِ وَالحَشَمِ

Futhi isizungu sendodana ka-Abdullah ﷺ phakathi kwalezo zikhathi sasithandeka kakhulu kunobungane bezizukulwane ezihloniphekile nezinceku.

يُسامِرُ الوَحيَ فيها قَبلَ مَهبِطِهِ
وَمَن يُبَشِّر بِسيمى الخَيرِ يَتَّسِمِ

Wakhuluma nesambulo lapho ngaphambi kokwehla kwaso okuphelele, ngoba noma ngubani okhonjiswa izimpawu zobuhle uboniswa ngempela yizo.

لَمّا دَعا الصَحبُ يَستَسقونَ مِن ظَمَإٍ
فاضَت يَداهُ مِنَ التَسنيمِ بِالسَنَمِ

Lapho abangane bakhe ﷺ becela amanzi ngesikhathi beme, izandla zakhe zagcwala umthombo ohlanzekile (Tasnim), zaveza imifudlana eminingi.

وَظَلَّلَتهُ فَصارَت تَستَظِلُّ بِهِ
غَمامَةٌ جَذَبَتها خيرَةُ الدِيَمِ

Ifu lamthunza ﷺ, labe selifuna isithunzi kuye, ifu elidonswe yimvula enhle kakhulu eqhubekayo.

مَحَبَّةٌ لِرَسولِ اللَهِ أُشرِبَها
قَعائِدُ الدَيرِ وَالرُهبانُ في القِمَمِ

Uthando loMthunywa kaNkulunkulu ﷺ lwagxiliswa ngisho nakwabahlala bodwa ezindlini zezindela nakubamonki ezintabeni.

إِنَّ الشَمائِلَ إِن رَقَّت يَكادُ بِها
يُغرى الجَمادُ وَيُغرى كُلُّ ذي نَسَمِ

Ngempela, lapho izimfanelo zokuziphatha zihle kakhulu, ngisho nezinto ezingaphili zicishe zithakazelwe yizo, futhi zonke izidalwa eziphilayo ziyathandeka.

وَنودِيَ اِقرَأ تَعالى اللَهُ قائِلُها
لَم تَتَّصِل قَبلَ مَن قيلَت لَهُ بِفَمِ

Futhi kwamenyezelwa, 'Funda!' makadunyiswe uNkulunkulu, uMkhulumi wayo, ngoba yayingakaze ikhishwe ngomlomo kulowo eyayikhulunyiswa kuye.

هُناكَ أَذَّنَ لِلرَحَمَنِ فَاِمتَلَأَت
أَسماعُ مَكَّةَ مِن قُدسِيَّةِ النَغَمِ

Lapho, wabiza umthandazo woMusa kakhulu, futhi izindlebe zaseMecca zagcwala ubungcwele baleyo ngoma engcwele.

فَلا تَسَل عَن قُرَيشٍ كَيفَ حَيرَتُها
وَكَيفَ نُفرَتُها في السَهلِ وَالعَلَمِ

Ngakho-ke ungabuzi ngeQuraysh, kwakungakanani ukudideka kwabo, nokuthi kwakusabalele kangakanani ukwenqaba kwabo ezindaweni eziyisicaba nasezintabeni.

تَساءَلوا عَن عَظيمٍ قَد أَلَمَّ بِهِم
رَمى المَشايِخَ وَالوِلدانِ بِاللَمَمِ

Babebuza ngendaba enkulu eyayibehlele, ishaya abantu abadala nezingane ngokuthinta kobuhlanya.

يا جاهِلينَ عَلى الهادي وَدَعوَتِهِ
هَل تَجهَلونَ مَكانَ الصادِقِ العَلَمِ

O nina eningamazi uMholi nobizo lwakhe, ingabe ngempela niyalishaya indiva isithunzi salowo oqotho, ohloniphekile?

لَقَّبتُموهُ أَمينَ القَومِ في صِغَرٍ
وَما الأَمينُ عَلى قَولٍ بِمُتَّهَمِ

Nina uqobo lwanu namqamba ngokuthi 'Othembekile' phakathi kwabantu esemncane, futhi othembekile akaze asolwe ngamanga.

فاقَ البُدورَ وَفاقَ الأَنبِياءَ فَكَم
بِالخُلقِ وَالخَلقِ مِن حُسنٍ وَمِن عِظَمِ

Wadlula izinyanga ezigcwele futhi wadlula abaprofethi, kwakungakanani ubuhle nobukhulu bakhe kokubili esimweni nasekudalweni!

جاءَ النبِيّونَ بِالآياتِ فَاِنصَرَمَت
وَجِئتَنا بِحَكيمٍ غَيرِ مُنصَرِمِ

Abaprofethi beza nezimpawu ezagcina ziphelile, kodwa wena ﷺ weza kithi nombhalo ohlakaniphile ongami.

آياتُهُ كُلَّما طالَ المَدى جُدُدٌ
يَزينُهُنَّ جَلالُ العِتقِ وَالقِدَمِ

Amavesi awo, lapho isikhathi sihamba isikhathi eside, aba amasha njalo, ehlobiswa ubukhazikhazi bokudala kwawo nokungapheli kwawo.

يَكادُ في لَفظَةٍ مِنهُ مُشَرَّفَةٍ
يوصيكَ بِالحَقِّ وَالتَقوى وَبِالرَحِمِ

Cishe kuwo wonke amagama ahloniphekile avela kuye ﷺ, ukuyala ukuba ube neqiniso, ukwesaba uNkulunkulu, nobuhlobo.

يا أَفصَحَ الناطِقينَ الضادَ قاطِبَةً
حَديثُكَ الشَهدُ عِندَ الذائِقِ الفَهِمِ

O wena okhuluma kahle kakhulu kubo bonke abakhuluma ulimi lwesi-Arabhu, inkulumo yakho injengoju kumuntu oqondayo.

حَلَّيتَ مِن عَطَلٍ جيدَ البَيانِ بِهِ
في كُلِّ مُنتَثِرٍ في حُسنِ مُنتَظِمِ

Wawuhlobisa intamo yobuciko bokukhuluma, eyayingenalutho, ngayo, wenza yonke imicabango esakazekile ihleleke kahle.

بِكُلِّ قَولٍ كَريمٍ أَنتَ قائِلُهُ
تُحيِ القُلوبَ وَتُحيِ مَيِّتَ الهِمَمِ

Ngawo wonke amagama ahloniphekile owakhulumayo ﷺ, uvusa izinhliziyo futhi ubuyisele emuva izifiso ezifile.

سَرَت بَشائِرُ باِلهادي وَمَولِدِهِ
في الشَرقِ وَالغَربِ مَسرى النورِ في الظُلَمِ

Izindaba ezinhle zoMholi nokuzalwa kwakhe zasakazeka kulo lonke iMpumalanga neNtshonalanga, njengokukhanya okudabula ebumnyameni.

تَخَطَّفَت مُهَجَ الطاغينَ مِن عَرَبٍ
وَطَيَّرَت أَنفُسَ الباغينَ مِن عُجُمِ

Kwasusa imiphefumulo yababusi abacindezelayo bama-Arabhu futhi kwasakaza imimoya yabacindezeli bangaphandle.

ريعَت لَها شَرَفُ الإيوانِ فَاِنصَدَعَت
مِن صَدمَةِ الحَقِّ لا مِن صَدمَةِ القُدُمِ

Udumo lwe-Iwan (isigodlo sasePheresiya) lwethuswa yilo futhi lwaqhekeka, ngenxa yokushaqeka kweqiniso, hhayi ngenxa yokushaqeka kwezinyawo.

أَتَيتَ وَالناسُ فَوضى لا تَمُرُّ بِهِم
إِلّا عَلى صَنَمٍ قَد هامَ في صَنَمِ

Wafika ﷺ lapho abantu bephithizela, futhi wawungeke udlule kubo ngaphandle kokubona isithombe esithandana nesinye isithombe.

وَالأَرضُ مَملوءَةٌ جَوراً مُسَخَّرَةٌ
لِكُلِّ طاغِيَةٍ في الخَلقِ مُحتَكِمِ

Futhi umhlaba wawugcwele ukungalungi, ubuswa yibo bonke ababusi abacindezelayo ababusa phezu kwendalo.

مُسَيطِرُ الفُرسِ يَبغي في رَعِيَّتِهِ
وَقَيصَرُ الرومِ مِن كِبرٍ أَصَمُّ عَمِ

Umbusi wasePheresiya wacindezela izakhamuzi zakhe, futhi uKhesari waseRoma, ngenxa yokuziqhenya, wayeyisithulu futhi eyimpumputhe.

يُعَذِّبانِ عِبادَ اللَهِ في شُبَهٍ
وَيَذبَحانِ كَما ضَحَّيتَ بِالغَنَمِ

Bayahlukumeza izinceku zikaNkulunkulu ngokusola, futhi bazihlaba njengoba wena ﷺ wahlaba izimvu.

وَالخَلقُ يَفتِكُ أَقواهُم بِأَضعَفِهِم
كَاللَيثِ بِالبَهمِ أَو كَالحوتِ بِالبَلَمِ

Futhi phakathi kwendalo, abanamandla kakhulu badla ababuthaka, njengengonyama ezimvini noma umkhomo ezinhlanzini ezincane.

أَسرى بِكَ اللَهُ لَيلاً إِذ مَلائِكُهُ
وَالرُسلُ في المَسجِدِ الأَقصى عَلى قَدَمِ

UNkulunkulu wakuthwala ﷺ ebusuku lapho izingelosi zakhe nezithunywa zakhe zazimi zilindile e-Al-Aqsa Mosque.

لَمّا خَطَرتَ بِهِ اِلتَفّوا بِسَيِّدِهِم
كَالشُهبِ بِالبَدرِ أَو كَالجُندِ بِالعَلَمِ

Lapho ungena khona ﷺ, bahlangana bezungeza inkosi yabo, njengezinkanyezi ezizungeza inyanga egcwele noma amasosha azungeza ifulegi lawo.

صَلّى وَراءَكَ مِنهُم كُلُّ ذي خَطَرٍ
وَمَن يَفُز بِحَبيبِ اللَهِ يَأتَمِمِ

Wonke umuntu onesikhundla esiphakeme phakathi kwabo wathandaza ngemuva kwakho ﷺ, ngoba noma ubani obusiswa ngothandekayo kaNkulunkulu uyohola umthandazo.

جُبتَ السَماواتِ أَو ما فَوقَهُنَّ بِهِم
عَلى مُنَوَّرَةٍ دُرِّيَّةِ اللُجُمِ

Wadabula amazulu, noma okungaphezu kwawo, nabo, phezu kwesilwane esikhanyayo esinezintambo zamaparele.

رَكوبَةً لَكَ مِن عِزٍّ وَمِن شَرَفٍ
لا في الجِيادِ وَلا في الأَينُقِ الرُسُمِ

Isilwane esanikezwa wena ﷺ senkazimulo nodumo, esingafani nanoma iyiphi ihhashi elihle noma ikamela elisheshayo.

مَشيئَةُ الخالِقِ الباري وَصَنعَتُهُ
وَقُدرَةُ اللَهِ فَوقَ الشَكِّ وَالتُهَمِ

Kwakuyintando nendalo yoMdali, uMenzi, namandla kaNkulunkulu adlula konke ukungabaza nokusola.

حَتّى بَلَغتَ سَماءً لا يُطارُ لَها
عَلى جَناحٍ وَلا يُسعى عَلى قَدَمِ

Kuze kube yilapho ufinyelela khona ﷺ ezulwini lapho umuntu engakwazi ukundiza khona ngamaphiko, noma ahambe ngezinyawo.

وَقيلَ كُلُّ نَبِيٍّ عِندَ رُتبَتِهِ
وَيا مُحَمَّدُ هَذا العَرشُ فَاِستَلِمِ

Kwamenyezelwa, "Wonke umprofethi usesikhundleni sakhe, kodwa O Muhammad ﷺ, lesi yisihlalo sobukhosi, ngakho-ke sisondele."

خَطَطتَ لِلدينِ وَالدُنيا عُلومَهُما
يا قارِئَ اللَوحِ بَل يا لامِسَ القَلَمِ

Wachaza ﷺ izifundo zenkolo nezomhlaba, O mfundi weThebhulethi Eligciniwe, cha, O mthinti wePen.

أَحَطتَ بَينَهُما بِالسِرِّ وَاِنكَشَفَت
لَكَ الخَزائِنُ مِن عِلمٍ وَمِن حِكَمِ

Wawuhlanganisa imfihlo phakathi kwazo, namagugu olwazi nokuhlakanipha avezwa kuwe ﷺ.

وَضاعَفَ القُربُ ما قُلِّدتَ مِن مِنَنٍ
بِلا عِدادٍ وَما طُوِّقتَ مِن نِعَمِ

Futhi ukusondelana kwandisa izibusiso ezingenakubalwa owawunikezwe zona ﷺ, nezibusiso owawuhlotshiswe ngazo.

سَل عُصبَةَ الشِركِ حَولَ الغارِ سائِمَةً
لَولا مُطارَدَةُ المُختارِ لَم تُسَمِ

Buza iqembu labakhonzi bezithombe elalidla eduze komhume; ukube kwakungekhona ukujaha kwabo uKhethiweyo ﷺ, babengeke baqanjwe ngamagama.

هَل أَبصَروا الأَثَرَ الوَضّاءَ أَم سَمِعوا
هَمسَ التَسابيحِ وَالقُرآنِ مِن أُمَمِ

Ingabe babebona umkhondo okhanyayo, noma bezwa ukuhleba kokudumisa neQuran evela ezizweni ezingabonakali?

وَهَل تَمَثَّلَ نَسجُ العَنكَبوتِ لَهُم
كَالغابِ وَالحائِماتُ وَالزُغبُ كَالرُخَمِ

Futhi ingabe isicabucabu sabonakala kubo njengehlathi eliminyene, nezinyoni ezindizayo namaphuphu azo njengezinkozi?

فَأَدبَروا وَوُجوهُ الأَرضِ تَلعَنُهُم
كَباطِلٍ مِن جَلالِ الحَقِّ مُنهَزِمِ

Ngakho-ke bahlehla, nobuso bomhlaba bababaqalekisa, njengamanga anqotshwa ubukhosi beqiniso.

لَولا يَدُ اللَهِ بِالجارَينَ ما سَلِما
وَعَينُهُ حَولَ رُكنِ الدينِ لَم يَقُمِ

Ukube kwakungekhona isandla sikaNkulunkulu esivikela abangane ababili, babengeke baphephe, futhi ngaphandle kweso lakhe eliqaphile, insika yenkolo ibingeke isungulwe.

تَوارَيا بِجَناحِ اللَهِ وَاِستَتَرا
وَمَن يَضُمُّ جَناحُ اللَهِ لا يُضَمِ

Bacasha ngaphansi kwephiko likaNkulunkulu futhi bafihlwa, ngoba noma ubani ogonwa iphiko likaNkulunkulu akasoze alinyazwa.

يا أَحمَدَ الخَيرِ لي جاهٌ بِتَسمِيَتي
وَكَيفَ لا يَتَسامى بِالرَسولِ سَمي

O Ahmad ﷺ wobuhle, nginesithunzi ngegama lami, ngoba umuntu angaphakanyiswa kanjani ngokwabelana ngegama noMthunywa ﷺ?

المادِحونَ وَأَربابُ الهَوى تَبَعٌ
لِصاحِبِ البُردَةِ الفَيحاءِ ذي القَدَمِ

Abadumisi nalabo abashiswa uthando bangabalandeli bomnikazi wengubo enephunga elimnandi, onesikhundla esiphakame kakhulu.

مَديحُهُ فيكَ حُبٌّ خالِصٌ وَهَوىً
وَصادِقُ الحُبِّ يُملي صادِقَ الكَلَمِ

Ukudumisa kwakhe wena ﷺ kuwuthando olumsulwa nesifiso esishisayo, ngoba uthando lweqiniso luhlala luyala amazwi eqiniso.

اللَهُ يَشهَدُ أَنّي لا أُعارِضُهُ
من ذا يُعارِضُ صَوبَ العارِضِ العَرِمِ

U-Allah ufakaza ukuthi angimphikisi, ngoba ubani ongaphikisana nemvula enkulu yefu elinamandla, eligcwele?

وَإِنَّما أَنا بَعضُ الغابِطينَ وَمَن
يَغبِط وَلِيَّكَ لا يُذمَم وَلا يُلَمِ

Ngempela, ngingomunye walabo abathandayo, futhi lowo othanda othandekayo wakho ﷺ akufanele asolwe noma agxekwe.

هَذا مَقامٌ مِنَ الرَحمَنِ مُقتَبَسٌ
تَرمي مَهابَتُهُ سَحبانَ بِالبَكَمِ

Lesi yisikhundla esithathwe kuSomusa, ubukhulu baso buthulisa ngisho noSahban okhuluma kahle.

البَدرُ دونَكَ في حُسنٍ وَفي شَرَفٍ
وَالبَحرُ دونَكَ في خَيرٍ وَفي كَرَمِ

Inyanga egcwele ihluleka wena ﷺ ngobuhle nangodumo, nolwandle lwedlulwa nguwe ngobuhle nangesandla esivulekile.

شُمُّ الجِبالِ إِذا طاوَلتَها اِنخَفَضَت
وَالأَنجُمُ الزُهرُ ما واسَمتَها تَسِمِ

Izintaba eziphakeme zazingazithoba ukube wawuzophikisana nazo, nezinkanyezi ezikhanyayo zazingathwala uphawu lwakho noma ngabe ukuphi.

وَاللَيثُ دونَكَ بَأساً عِندَ وَثبَتِهِ
إِذا مَشَيتَ إِلى شاكي السِلاحِ كَمي

Ngisho namandla engonyama ayancipha phambi kwakho ﷺ lapho igxuma, ikakhulukazi lapho usondela kumqhawe ohlomile ngokugcwele.

تَهفو إِلَيكَ وَإِن أَدمَيتَ حَبَّتَها
في الحَربِ أَفئِدَةُ الأَبطالِ وَالبُهَمِ

Izinhliziyo zamaqhawe nezishoshovu zikulangazelela wena ﷺ empini, ngisho noma ubangele ukopha kwabathandekayo babo.

مَحَبَّةُ اللَهِ أَلقاها وَهَيبَتُهُ
عَلى اِبنِ آمِنَةٍ في كُلِّ مُصطَدَمِ

Uthando nobukhulu buka-Allah kwafakwa endodaneni ka-Amina ﷺ kukho konke ukubhekana.

كَأَنَّ وَجهَكَ تَحتَ النَقعِ بَدرُ دُجىً
يُضيءُ مُلتَثِماً أَو غَيرَ مُلتَثِمِ

Ubuso bakho ﷺ ngaphansi kothuli lwempi bunjengenyanga egcwele ebumnyameni, bukhanyisa noma buvalekile noma buvulekile.

بَدرٌ تَطَلَّعَ في بَدرٍ فَغُرَّتُهُ
كَغُرَّةِ النَصرِ تَجلو داجِيَ الظُلَمِ

Inyanga egcwele ﷺ eyakhanya eBadr, ubuso bayo obukhanyayo bunjengokusa kokunqoba, kususa ubumnyama obukhulu kakhulu.

ذُكِرتَ بِاليُتمِ في القُرآنِ تَكرِمَةً
وَقيمَةُ اللُؤلُؤِ المَكنونِ في اليُتُمِ

Wena ﷺ wakhulunywa njengentandane eQuran njengodumo, ngoba inani leparele elifihliwe lilele ekwakhekeni kwalo okuyingqayizivele, okuyedwa.

اللَهُ قَسَّمَ بَينَ الناسِ رِزقَهُمُ
وَأَنتَ خُيِّرتَ في الأَرزاقِ وَالقِسَمِ

Ngenkathi u-Allah esabalalisa ukudla phakathi kwabantu bonke, wena ﷺ wanikezwa ukukhetha mayelana nokudla nezabelo.

إِن قُلتَ في الأَمرِ لا أَو قُلتَ فيهِ نَعَم
فَخيرَةُ اللَهِ في لا مِنكَ أَو نَعَمِ

Noma ngabe uthi ﷺ "cha" noma "yebo" mayelana nendaba, ukukhetha kuka-Allah kufakwe ekuvumeni kwakho noma ekuphikeni kwakho.

أَخوكَ عيسى دَعا مَيتاً فَقامَ لَهُ
وَأَنتَ أَحيَيتَ أَجيالاً مِنَ الزِمَمِ

Umfowenu uJesu wabiza umuntu ofile, futhi wavuka, kodwa wena ﷺ wavusa izizukulwane kusukela ekujuleni kokukhohlwa.

وَالجَهلُ مَوتٌ فَإِن أوتيتَ مُعجِزَةً
فَاِبعَث مِنَ الجَهلِ أَو فَاِبعَث مِنَ الرَجَمِ

Ukungazi kufana nokufa, ngakho-ke uma wena ﷺ wanikezwa isimangaliso, vusa abantu ekungazini noma ethuneni.

قالوا غَزَوتَ وَرُسلُ اللَهِ ما بُعِثوا
لِقَتلِ نَفسٍ وَلا جاؤوا لِسَفكِ دَمِ

Babesithi wena ﷺ walwa impi, kodwa izithunywa zika-Allah azithunyelwanga ukubulala umphefumulo futhi azizanga ukuchitha igazi.

جَهلٌ وَتَضليلُ أَحلامٍ وَسَفسَطَةٌ
فَتَحتَ بِالسَيفِ بَعدَ الفَتحِ بِالقَلَمِ

Lokhu kungukunganaki, izinkohliso ezidukisayo, nobuciko bokukhuluma, ngoba wena ﷺ wanqoba ngenkemba kuphela ngemuva kokunqoba ngepeni.

لَمّا أَتى لَكَ عَفواً كُلُّ ذي حَسَبٍ
تَكَفَّلَ السَيفُ بِالجُهّالِ وَالعَمَمِ

Lapho wonke umuntu wesizukulwane esihloniphekile ezithoba kuwe ﷺ ngokuzithandela, inkemba yabe isibhekana nabangazi nabantu abavamile.

وَالشَرُّ إِن تَلقَهُ بِالخَيرِ ضِقتَ بِهِ
ذَرعاً وَإِن تَلقَهُ بِالشَرِّ يَنحَسِمِ

Uma ubhekana nobubi ngokuhle, uzithola ukhungathekile, kodwa uma ubhekana nabo ngobubi, buyonqamuka ngokuqinile.

سَلِ المَسيحِيَّةَ الغَرّاءَ كَم شَرِبَت
بِالصابِ مِن شَهَواتِ الظالِمِ الغَلِمِ

Buza ubuKristu obukhazimulayo ukuthi buphuze kangakanani ubuhlungu ezinkanukweni zabacindezeli nabangenamahloni.

طَريدَةُ الشِركِ يُؤذيها وَيوسِعُها
في كُلِّ حينٍ قِتالاً ساطِعَ الحَدَمِ

Njengombaleki ekukhonzeni izithombe, balimaza futhi balwandisa njalo impi evuthayo ngaso sonke isikhathi.

لَولا حُماةٌ لَها هَبّوا لِنُصرَتِها
بِالسَيفِ ما اِنتَفَعَت بِالرِفقِ وَالرُحَمِ

Ukube kwakungekho abavikeli abasuka bayosiza ngesikhali, ngabe akuzange kuzuze ngobumnene nangesihawu.

لَولا مَكانٌ لِعيسى عِندَ مُرسِلِهِ
وَحُرمَةٌ وَجَبَت لِلروحِ في القِدَمِ

Ukube kwakungekho isikhundla esiphakeme sikaJesu kuMthumeli wakhe kanye nobungcwele basendulo obufanele uMoya.

لَسُمِّرَ البَدَنُ الطُهرُ الشَريفُ عَلى
لَوحَينِ لَم يَخشَ مُؤذيهِ وَلَم يَجِمِ

Umzimba ohlanzekile, ohloniphekile wawuyobethelwa emapulangweni amabili, umhluphi wakhe engesabi lutho futhi engabonisi ukuzisola.

جَلَّ المَسيحُ وَذاقَ الصَلبَ شانِئُهُ
إِنَّ العِقابَ بِقَدرِ الذَنبِ وَالجُرُمِ

UKristu uphakanyisiwe, futhi umzondi wakhe wazwa ukubethelwa esiphambanweni, ngoba isijeziso sihambisana nesono nobugebengu.

أَخو النَبِيِّ وَروحُ اللَهِ في نُزُلٍ
فَوقَ السَماءِ وَدونَ العَرشِ مُحتَرَمِ

Umfowabo woMprofethi ﷺ noMoya kaNkulunkulu bahlonishwa endaweni engaphezu kwezulu nangaphansi kweSihlalo Sobukhosi.

عَلَّمتَهُم كُلَّ شَيءٍ يَجهَلونَ بِهِ
حَتّى القِتالَ وَما فيهِ مِنَ الذِمَمِ

Wabafundisa konke ababengakwazi, ngisho nempi kanye nezivumelwano ezihambisana nayo.

دَعَوتَهُم لِجِهادٍ فيهِ سُؤدُدُهُم
وَالحَربُ أُسُّ نِظامِ الكَونِ وَالأُمَمِ

Wabamemela empini lapho kwakukhona khona inkazimulo yabo, ngoba impi iyisisekelo sohlelo lwezwe nezizwe.

لَولاهُ لَم نَرَ لِلدَولاتِ في زَمَنٍ
ما طالَ مِن عُمُدٍ أَو قَرَّ مِن دُهُمِ

Ngaphandle kwayo, ngabe asizange sibone izizwe kunoma yisiphi isikhathi zifinyelela izinsika ezihlala njalo noma izinqaba ezizinzile.

تِلكَ الشَواهِدُ تَترى كُلَّ آوِنَةٍ
في الأَعصُرِ الغُرِّ لا في الأَعصُرِ الدُهُمِ

Lobu bufakazi bulandela obunye njalo, bubonakala ezikhathini ezikhazimulayo, hhayi ezimnyama.

بِالأَمسِ مالَت عُروشٌ وَاِعتَلَت سُرُرٌ
لَولا القَذائِفُ لَم تَثلَم وَلَم تَصُمِ

Izolo, izihlalo zobukhosi zawiswa kwase kuphakama izihlalo zamandla; ukube kwakungekho izinhlamvu, ngabe azizange zibhujiswe noma zithuliswe.

أَشياعُ عيسى أَعَدّوا كُلَّ قاصِمَةٍ
وَلَم نُعِدُّ سِوى حالاتِ مُنقَصِمِ

Abalandeli bakaJesu balungiselela wonke amandla okubhubhisa, kanti thina salungiselela kuphela izimo zokuhlukana.

مَهما دُعيتَ إِلى الهَيجاءِ قُمتَ لَها
تَرمي بِأُسدٍ وَيَرمي اللَهُ بِالرُجُمِ

Noma nini lapho ubizelwa empini, wawusukuma, uphonsa amabhubesi kanti uNkulunkulu ephonsa izinhlamvu.

عَلى لِوائِكَ مِنهُم كُلُّ مُنتَقِمٍ
لِلَّهِ مُستَقتِلٍ في اللَهِ مُعتَزِمِ

Ngaphansi kwefulegi lakho, phakathi kwabo, kwakukhona wonke umphindiseli kaNkulunkulu, oqinile futhi ofuna ukufa ngenxa Yakhe.

مُسَبِّحٍ لِلِقاءِ اللَهِ مُضطَرِمٍ
شَوقاً عَلى سابِخٍ كَالبَرقِ مُضطَرِمِ

Edumisa ukuhlangana noNkulunkulu, evutha ngokulangazela, wagibela ihhashi elisheshayo, elikhanya njengombani.

لَو صادَفَ الدَهرَ يَبغي نَقلَةً فَرَمى
بِعَزمِهِ في رِحالِ الدَهرِ لَم يَرِمِ

Ukube wahlangana nesikhathi sifuna ushintsho waphonsa isinqumo sakhe enhliziyweni yaso, isikhathi ngabe asizange sinyakaze.

بيضٌ مَفاليلُ مِن فِعلِ الحُروبِ بِهِم
مِن أَسيُفِ اللَهِ لا الهِندِيَّةُ الخُذُمُ

Zimhlophe futhi zibuthuntu ngenxa yezimpi ezingapheli, kodwa ziyizinkemba zikaNkulunkulu uqobo, hhayi nje izinkemba ezibukhali zaseNdiya.

كَم في التُرابِ إِذا فَتَّشتَ عَن رَجُلٍ
مَن ماتَ بِالعَهدِ أَو مَن ماتَ بِالقَسَمِ

Bangaki abantu abalele othulini, uma ufuna, abafa befeza isivumelwano sabo noma isifungo sabo.

لَولا مَواهِبُ في بَعضِ الأَنامِ لَما
تَفاوَتَ الناسُ في الأَقدارِ وَالقِيَمِ

Ukube kwakungekho izipho ezithile ezinikezwe abantu abathile, isintu ngabe asibonisi umehluko onjalo esikhundleni nasekubalulekeni kwangaphakathi.

شَريعَةٌ لَكَ فَجَّرتَ العُقولَ بِها
عَن زاخِرٍ بِصُنوفِ العِلمِ مُلتَطِمِ

Ngomthetho wakho waphezulu, ﷺ, wenza izingqondo ziqhume ngolwandle olugubhayo, lugcwele izinhlobo ezahlukene zolwazi.

يَلوحُ حَولَ سَنا التَوحيدِ جَوهَرُها
كَالحَليِ لِلسَيفِ أَو كَالوَشيِ لِلعَلَمِ

Ingqikithi yayo ikhanya eduze kokukhanya kobunye bukaNkulunkulu, njengemihlobiso enkembeni noma umhlobiso oqoshwe kahle efulegini.

غَرّاءُ حامَت عَلَيها أَنفُسٌ وَنُهىً
وَمَن يَجِد سَلسَلاً مِن حِكمَةٍ يَحُمِ

Lo mthetho okhazimulayo, lapho imiphefumulo nezingqondo ziye zindiza khona, uheha bonke abathola umthombo ogobhozayo wokuhlakanipha ukuba bawamukele.

نورُ السَبيلِ يُساسُ العالِمونَ بِها
تَكَفَّلَت بِشَبابِ الدَهرِ وَالهَرَمِ

Kungukukhanya okuqondisayo kwendlela lapho yonke imihlaba ilawulwa khona, sekuthathile umthwalo wemfanelo wobusha nobudala besikhathi.

يَجري الزَمانُ وَأَحكامُ الزَمانِ عَلى
حُكمٍ لَها نافِذٍ في الخَلقِ مُرتَسِمِ

Kokubili isikhathi nemithetho yaso kugobhoza ngokuvumelana nesahlulelo saso esibanzi, esibhalwe ngokungacimeki kuyo yonke indalo.

لَمّا اِعتَلَت دَولَةُ الإِسلامِ وَاِتَّسَعَت
مَشَت مَمالِكُهُ في نورِها التَمَمِ

Lapho umbuso wamaSulumane ukhuphuka futhi wandiswa, imibuso yawo yaqhubeka, ihlanzwe ekukhanyeni kwawo okuphelele nokubanzi.

وَعَلَّمَت أُمَّةً بِالقَفرِ نازِلَةً
رَعيَ القَياصِرِ بَعدَ الشاءِ وَالنَعَمِ

Yafundisa isizwe, esake sahlala ehlane, ekweluseni ababusi, umsebenzi abawenza ngemuva kokunakekela izimvu namakamela.

كَم شَيَّدَ المُصلِحونَ العامِلونَ بِها
في الشَرقِ وَالغَربِ مُلكاً باذِخَ العِظَمِ

Mingaki imibuso emikhulu, yobukhulu obukhulu, eyakhiwa abaguquli, bezenza ngezimiso zayo, kulo lonke iMpumalanga neNtshonalanga!

لِلعِلمِ وَالعَدلِ وَالتَمدينِ ما عَزَموا
مِنَ الأُمورِ وَما شَدّوا مِنَ الحُزُمِ

Ngenxa yolwazi, ubulungiswa, nempucuko, bazimisela ngemizamo emikhulu futhi baqinisa amabhande abo ngesinqumo esingantengantengi.

سُرعانَ ما فَتَحوا الدُنيا لِمِلَّتِهِم
وَأَنهَلوا الناسَ مِن سَلسالِها الشَبِمِ

Ngokushesha bavulela umhlaba inkolo yabo, futhi emthonjeni wayo opholile, ogobhozayo, baqeda ukoma kwabo bonke abantu.

ساروا عَلَيها هُداةَ الناسِ فَهيَ بِهِم
إِلى الفَلاحِ طَريقٌ واضِحُ العَظَمِ

Bahamba kule ndlela njengabaqondisi besintu, futhi ngokuqondisa kwabo, yaba indlela ecacile nenhle eholela ekuchumeni nasekuyimpumelelo.

لا يَهدِمُ الدَهرُ رُكناً شادَ عَدلَهُمُ
وَحائِطُ البَغيِ إِن تَلمَسهُ يَنهَدِمِ

Isikhathi asikwazi ukudiliza insika eyakhiwe ubulungiswa babo, kodwa udonga lobushiqela, uma nje luthintwa, luzobhidlika.

نالوا السَعادَةَ في الدارَينِ وَاِجتَمَعوا
عَلى عَميمٍ مِنَ الرُضوانِ مُقتَسَمِ

Bafinyelela injabulo kulo mhlaba nakwelizayo, bebuthana ndawonye ekwanelisekeni kwaphezulu okusabalele nokwabiwe.

دَع عَنكَ روما وَآثينا وَما حَوَتا
كُلُّ اليَواقيتِ في بَغدادَ وَالتُوَمِ

Ungayinaki iRoma ne-Athens nakho konke abakuhlanganisayo, ngoba wonke amagugu abalulekile atholakala eBaghdad naseTuwam.

وَخَلِّ كِسرى وَإيواناً يَدِلُّ بِهِ
هَوىً عَلى أَثَرِ النيرانِ وَالأَيُمِ

Futhi shiya uKhosrow ne-iwan yakhe enkulu, okukhombisa nje uthando oludlulile lwezinsalela zomlilo nezithombe.

وَاِترُك رَعمَسيسَ إِنَّ المُلكَ مَظهَرُهُ
في نَهضَةِ العَدلِ لا في نَهضَةِ الهَرَمِ

Futhi yeka uRamesses, ngoba ukubonakaliswa kweqiniso kobukhosi kusekuqhakazeni kobulungiswa, hhayi ekwakhiweni kwamaphiramidi.

دارُ الشَرائِعِ روما كُلَّما ذُكِرَت
دارُ السَلامِ لَها أَلقَت يَدَ السَلَمِ

Noma nini lapho kukhulunywa ngeRoma, ikhaya elidumile lemithetho, iDar al-Salam (Baghdad) iyinika isandla sokuzinikela ngokuthula.

ما ضارَعَتها بَياناً عِندَ مُلتَأَمٍ
وَلا حَكَتها قَضاءً عِندَ مُختَصَمِ

IRoma ayizange ilingane neBaghdad ngobuciko bokukhuluma emhlanganweni, futhi ayizange ilingise ukuhlakanipha kwayo kwezomthetho ngezikhathi zezingxabano.

وَلا اِحتَوَت في طِرازٍ مِن قَياصِرِها
عَلى رَشيدٍ وَمَأمونٍ وَمُعتَصِمِ

Futhi iRoma, phakathi kohlu lwababusi bayo, ayizange ibe nabantu abafana noRashid, uMa'mun, noma uMu'tasim.

مَنِ الَّذينَ إِذا سارَت كَتائِبُهُم
تَصَرَّفوا بِحُدودِ الأَرضِ وَالتُخَمِ

Ngobani labo amabutho abo, uma ehamba, alawula imingcele yomhlaba nemikhawulo yawo?

وَيَجلِسونَ إِلى عِلمٍ وَمَعرِفَةٍ
فَلا يُدانَونَ في عَقلٍ وَلا فَهَمِ

Futhi bahlala nolwazi nokuqonda, ngakho-ke akekho ongabalingana ngobuhlakani noma ngokuqonda.

يُطَأطِئُ العُلَماءُ الهامَ إِن نَبَسوا
مِن هَيبَةِ العِلمِ لا مِن هَيبَةِ الحُكُمِ

Izazi zikhothamisa amakhanda azo uma zikhuluma, ngenxa yokwesaba ulwazi lwazo, hhayi ngenxa yokwesaba igunya lazo.

وَيُمطِرونَ فَما بِالأَرضِ مِن مَحَلٍ
وَلا بِمَن باتَ فَوقَ الأَرضِ مِن عُدُمِ

Futhi banisa izibusiso, ngakho-ke akukho ukungatheli emhlabeni, futhi akukho buphofu phakathi kwalabo abahlala kuwo.

خَلائِفُ اللَهِ جَلّوا عَن مُوازَنَةٍ
فَلا تَقيسَنَّ أَملاكَ الوَرى بِهِمِ

BangamaKhalifa kaNkulunkulu, baphakeme kakhulu ukuba baqhathaniswe, ngakho-ke ungabalinganisi amakhosi abantu nabo.

مَن في البَرِيَّةِ كَالفاروقِ مَعدَلَةً
وَكَاِبنِ عَبدِ العَزيزِ الخاشِعِ الحَشِمِ

Ngubani phakathi kwendalo ofana no-Al-Farooq ngobulungiswa, futhi ofana no-Ibn Abd al-Aziz, othobekile futhi onesizotha?

وَكَالإِمامِ إِذا ما فَضَّ مُزدَحِماً
بِمَدمَعٍ في مَآقي القَومِ مُزدَحِمِ

Futhi njengo-Imam, lapho ehlakaza isixuku ngezinyembezi zigcwele emehlweni abantu.

الزاخِرُ العَذبُ في عِلمٍ وَفي أَدَبٍ
وَالناصِرُ النَدبِ في حَربٍ وَفي سَلَمِ

Ungumuntu ocebile futhi omnandi ngolwazi nangemibhalo, futhi ungumsizi ohloniphekile empini nasekuthuleni.

أَو كَاِبنِ عَفّانَ وَالقُرآنُ في يَدِهِ
يَحنو عَلَيهِ كَما تَحنو عَلى الفُطُمِ

Noma njengo-Ibn Affan, iKur’an isesandleni sakhe, uyayigoba njengoba umuntu egoba phezu kwezingane ezisusiwe.

وَيَجمَعُ الآيَ تَرتيباً وَيَنظُمُها
عِقداً بِجيدِ اللَيالي غَيرَ مُنفَصِمِ

Futhi uqoqa amavesi ngokulandelana futhi uwahlele, umgexo entanyeni yobusuku, ongaphuliwe nanini.

جُرحانِ في كَبِدِ الإِسلامِ ما اِلتَأَما
جُرحُ الشَهيدِ وَجُرحٌ بِالكِتابِ دَمي

Amanxeba amabili enhliziyweni ye-Islam awakalulami: inxeba lomfel’ ukholo nenxeba elopha iNcwadi.

وَما بَلاءُ أَبي بَكرٍ بِمُتَّهَمٍ
بَعدَ الجَلائِلِ في الأَفعالِ وَالخِدَمِ

Futhi izilingo zika-Abu Bakr akufanele zingabazwe, ngemuva kwezenzo zakhe ezinkulu nezinkonzo zakhe.

بِالحَزمِ وَالعَزمِ حاطَ الدينَ في مِحَنٍ
أَضَلَّتِ الحُلمَ مِن كَهلٍ وَمُحتَلِمِ

Ngokuzimisela nokuqina, wavikela inkolo phakathi kwezilingo ezadida ukuhlakanipha kwabantu abadala nabancane.

وَحِدنَ بِالراشِدِ الفاروقِ عَن رُشدٍ
في المَوتِ وَهوَ يَقينٌ غَيرُ مُنبَهِمِ

Futhi baphendukisa u-Al-Farooq oqondisiwe ekuholeni kwakhe mayelana nokufa, okuyiqiniso elingenakuphikwa.

يُجادِلُ القَومَ مُستَلّاً مُهَنَّدَهُ
في أَعظَمِ الرُسلِ قَدراً كَيفَ لَم يَدُمِ

Waphikisana nabantu, ekhipha inkemba yakhe yaseNdiya, mayelana nomkhulu wabaprofethi, ezibuza ukuthi angahlala kanjani.

لا تَعذُلوهُ إِذا طافَ الذُهولُ بِهِ
ماتَ الحَبيبُ فَضَلَّ الصَبُّ عَن رَغَمِ

Ungamsole uma ukudideka kwamhlula, ngoba othandekayo washona, futhi isithandwa saduka naphezu kwakhe.

يا رَبِّ صَلِّ وَسَلِّم ما أَرَدتَ عَلى
نَزيلِ عَرشِكَ خَيرِ الرُسلِ كُلِّهِمِ

O Nkosi, yethula izibusiso zakho nokuthula njengoba ufisa kumhlali wesihlalo sakho sobukhosi, umhlabeleli wabo bonke abaprofethi ﷺ.

مُحيِ اللَيالي صَلاةً لا يُقَطِّعُها
إِلّا بِدَمعٍ مِنَ الإِشفاقِ مُنسَجِمِ

Wavuselela ubusuku ngomkhuleko, angawuphazamisi, ngaphandle kwezinyembezi zozwelo ezigelezayo.

مُسَبِّحاً لَكَ جُنحَ اللَيلِ مُحتَمِلاً
ضُرّاً مِنَ السُهدِ أَو ضُرّاً مِنَ الوَرَمِ

Ekudumiseni Wena phakathi kobusuku, ebhekana nobunzima bokungalali noma ubunzima bokuvuvukala.

رَضِيَّةٌ نَفسُهُ لا تَشتَكي سَأَماً
وَما مَعَ الحُبِّ إِن أَخلَصتَ مِن سَأَمِ

Umphefumulo wakhe wawunelisekile, ungakhonondi ngokukhathala, ngoba ngothando oluqotho, akukho kukhathala.

وَصَلِّ رَبّي عَلى آلٍ لَهُ نُخَبٍ
جَعَلتَ فيهِم لِواءَ البَيتِ وَالحَرَمِ

Futhi busisa, Nkosi yami, umndeni wakhe okhethiwe, owabeka kuwo ifulegi leNdlu Engcwele nendawo yayo Engcwele.

بيضُ الوُجوهِ وَوَجهُ الدَهرِ ذو حَلَكٍ
شُمُّ الأُنوفِ وَأَنفُ الحادِثاتِ حَمى

Ubuso babo bukhanya lapho ubuso besikhathi bumnyama, futhi bahloniphekile futhi abagobi lapho izinhlekelele zishisa kakhulu.

وَأَهدِ خَيرَ صَلاةٍ مِنكَ أَربَعَةً
في الصَحبِ صُحبَتُهُم مَرعِيَّةُ الحُرَمِ

Futhi yethula izibusiso zakho ezinhle kakhulu kwabane phakathi kwabangane, ubungane babo obungcwele buhlonishwa kakhulu.

الراكِبينَ إِذا نادى النَبِيُّ بِهِم
ما هالَ مِن جَلَلٍ وَاِشتَدَّ مِن عَمَمِ

Babengabantu abagibele abaphendula ubizo loMprofethi ﷺ lapho kwakusongela izinto ezinkulu ezesabekayo nezinhlekelele ezisakazekile zanda.

الصابِرينَ وَنَفسُ الأَرضِ واجِفَةٌ
الضاحِكينَ إِلى الأَخطارِ وَالقُحَمِ

Babengabantu ababekezelayo, ngisho nalapho umphefumulo womhlaba uqhaqhazela, futhi babemoyizela phambi kwezingozi nezinhlekelele.

يا رَبِّ هَبَّت شُعوبٌ مِن مَنِيَّتِها
وَاِستَيقَظَت أُمَمٌ مِن رَقدَةِ العَدَمِ

O Nkosi, izizwe zivukile ekufeni kwazo, nezizwe zivukile ebuthongweni bokungabikho.

سَعدٌ وَنَحسٌ وَمُلكٌ أَنتَ مالِكُهُ
تُديلُ مِن نِعَمٍ فيهِ وَمِن نِقَمِ

Inhlanhla neshwa, nombuso Wena kuphela owuphethe, lapho ushintshanisa khona phakathi kwezibusiso nezinhlupheko.

رَأى قَضاؤُكَ فينا رَأيَ حِكمَتِهِ
أَكرِم بِوَجهِكَ مِن قاضٍ وَمُنتَقِمِ

Isinqumo sakho ngathi sibonisa ukwahlulela kokuhlakanipha kwakho; bukhulu kangakanani ubuso bakho njengoMahluleli noMphindiseli!

فَاِلطُف لِأَجلِ رَسولِ العالَمينَ بِنا
وَلا تَزِد قَومَهُ خَسفاً وَلا تُسِمِ

Ngakho-ke sibe nomusa ngenxa yoMprofethi wemihlaba ﷺ, futhi ungakwandisi ukuhlazeka kwabantu bakhe noma ubafake ihlazo.

يا رَبِّ أَحسَنتَ بَدءَ المُسلِمينَ بِهِ
فَتَمِّمِ الفَضلَ وَاِمنَح حُسنَ مُختَتَمِ

O Nkosi, Wena waphelelisa ukuqala kwamaSulumane ngaye ﷺ, ngakho-ke qedela umusa wakho futhi ubanike isiphetho esihle.