Rasullarga imon
Odamlar rasullarga muhtoj, chunki ular o‘zlariga yuborilgan xalqning o‘zidan bo‘lgan insonlardir: tug‘iladi, vafot etadi, ovqatlanadi va bozorlarda yurishadi. Qadimda xalqlar insonga o‘xshash rasullar yuborilishiga hayron bo‘lgan, biroq Alloh rasul uning qavmining ichidan bo‘lishi kerakligini, shunda ular unga taqlid qila olishlarini bildirgan. Rasularda ilohiylik yo‘q; ular Allohga xizmat qiluvchi sharafli bandalar bo‘lib, ularga vahiy berilgan.
Rasullarning xato qilmasligi (ʿiṣma) shariatni yetkazishda qat'iydir; Allohning nomidan aytganlarida ular nafsan gapirmaydilar. Dunyoviy masalalar va vahiy tushmagan shaxsiy ijtihodlarda esa xato qilishlari mumkin; ammo Alloh bunday xatoni tasdiqlamay, to‘g‘rini ularga ko‘rsatadi, xuddi ko‘rning ishi va Badr mahbuslari voqealarida bo‘lgani kabi — bu vahiyning haqqoniy mezon ekanligini tasdiqlaydi.
Muhammad ﷺ nabiylarning muhri (oxiri)dir; uning risolasi barcha insonlarga umumiy va har qanday zamon hamda makon uchun amaldir. Shariat katta moslashuvchanlik bilan kelgan: aqida va ibodatlarga doir qat'iy matnlar mavjud va ularni o‘zgartirish mumkin emas, biroq moliyaviy va siyosiy munosabatlar kabi muomala masalalarida musulmonlarga umumiy manfaatni taʼminlash maqsadida keng maydon qoldirilgan, bunda islomning umumiy qoidalariga rioya qilish sharti mavjud.
Muhammad ﷺ ning shaxsiyati oʻzi alohida moʻjiza xususiyatiga ega; uning rostgoʻyligi, halolligi, sahobalar bilan boʻlgan kamtarligi va zahidona hayoti uning ulugʻvorligiga dalildir. U mukammal inson edi, lekin Alloh uni risola bilan maxsus ajratib, alohida tayyorlagan; u insoniyat tarixida betakror namuna boʻldi va Alloh Odam avlodining uning kabi birini yaratmagan ﷺ-656,.
يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.
عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.
محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.
تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.