Ukukholwa Ngesiphetho
Ukukholwa ngesiphetho ku-Islam akusho ukuthi konke sekuphantsi komthetho wokuphoqelelwa noma ukuba nokuzithoba okungenasizathu; kusho ukuqinisekisa intando kaNkulunkulu ngenkathi kuqashelwa nesibopho somuntu. Ukulunga kukaNkulunkulu akulinganiswa ngezilinganiso zabantu ezingaphelele; njengalapho umfundi angabona ukujeziswa kumpetha njengokungaboni bulungisa kulo mfuneko wakhe, izinqumo zikaNkulunkulu zingase zibonakale ziqhubeka zingaqondakali kithi, kodwa kuwumsebenzi wokuhlakanipha nokulunga esingeke sikuqonde ngokuphelele.
UNkulunkulu unika umuntu ingqondo nentando, futhi umhlola kuphela ngaphakathi kwamandla akhe nenkululeko yakhe. Imibhalo ekhomba ekubeni ukuphoqelelwa ibhekisela ezindabeni ezinkulu ezingaphezu kwamandla ethu, ezingabuzwa umkhonzi, kanti imisebenzi eholela emivuzweni nasemijezini isevele ngaphansi kokukhethwa komuntu. Ngakho-ke, ukuholwa nokuduka kuyimiphumela yemizamo yomuntu nasekukhethweni okwenziwe ngentando yakhe yamahhala.
Abaholi nabakhokheli bokuqala benkolo bathatha ukukholwa ngesiphetho njengesishukumisi sokusebenza, ukuzabalaza nokuthatha izinyathelo, bekholwa ukuthi umholo nosuku lokufa sekubekwe; ngenxa yalokho basebenza kanzima futhi bathembele kuNkulunkulu ngaphandle kokuba nodumo noma ukunganaki. Kodwa ukusebenzisa isiphetho njengesixhumanisi sokuziziba emisebenzini noma sokuvumela izono akwamukelekile futhi kuyaphikiswa, ngoba umuntu akanakubona ikusasa lakhe futhi imizwa yakhe ingamkhipha endleleni—ngakho akekho ongaba nesizathu sokushiya lokho uNkulunkulu akuyalile.
الإيمان بالقدر في الإسلام لا يعني الجبر أو التواكل، بل هو إقرار بمشيئة الله مع إثبات مسؤولية الإنسان. إن عدالة الله لا تُقاس بمقاييس البشر القاصرة؛ فكما قد يرى التلميذ تأديب معلمه ظلماً وهو عين العدل لمصلحته، قد تبدو لنا أقدار الله غامضة، لكنها في جوهرها حكمة وعدل لا نحيط بكافة جوانبهما.
يعطي الله الإنسان عقلاً وإرادة، ويحاسبه في نطاق قدرته وحريته فقط. النصوص التي توحي بالإجبار تشير إلى أمور كونية فوق طاقتنا لا يُسأل عنها العبد، بينما الأعمال التي يترتب عليها الثواب والعقاب هي في دائرة اختيار الإنسان. لذا، فإن الهداية والضلال هما نتيجة لسعي المرء وأعماله التي اختارها بإرادته الحرة.
اتخذ السلف الصالح من الإيمان بالقدر دافعاً للعمل والجهاد والأخذ بالأسباب، مؤمنين أن الرزق والأجل مقدران، فعملوا بجد وتوكلوا على الله دون كسل أو خمول. أما الاحتجاج بالقدر لتبرير التقصير أو المعصية فهو حجة واهية ومردودة، لأن الإنسان لا يعلم غيبه، بل يستجيب لشهوته، فليس لأحد عذر في ترك ما أمره الله به.