Ceertoji lahiije e cooje makko ﷺ
Lahiya makko shariifa ﷺ
Hind bin Abi Halah رضي الله عنه wi'i e waɗtude lahiije makko ﷺ: «Kattol lahiya» — ko woni buuri e faɗɗi. Jabir bin Samrah رضي الله عنه wi'i: «O woni cooje lahiya maɓɓe» [Muslim]. Konon ﷺ o naati lahiije makko dow dongal e cuɓɓal ɗe [Tirmidhi]. Lahiije makko o waɗi waɗugo ɗon e laamu shariif so tawii ɓe ndokki ɗum. Kono ﷺ o nanaa lahiije makko e kamshi woni e mbaydi ɗiɗi.
- Kattol lahiya — buuri, faɗɗi e naange mawɗo
- O naati ɗum dow dongal e cuɓɓal ɗum ngam tiñtiinde — [Tirmidhi]
- O waɗi feere, o naatinii e fuɗɗorde e laamu
- O nanaa ɗum e kamshi kala subaka
Cooje makko shariifu ﷺ
Cooje Rasool Allah ﷺ o woni rajiila — walaa jajiɗo walaa naftirɗo, kono woni mumuujal beeɗo. So tawii o waɗi buuri, cooje makko o yahi e senjoore leɓɓe e ɓe fof ɓe faami ɗum e mankebiin. Konon ﷺ o nanaa cooje makko e ndiyam waɗi kala ñalawma. E wi'i Hind: «So aqiqatuhu fuddata, o fudda; so wonaa, o wonaa». Nde cooje makko ﷺ o waɗi fuddi e goonga ɗoo. Sahaba رضي الله عنهم ɓe jangirde e cooje makko e ɓe soodii ɗum.
- Rajiil cooje — mumuujal mawɗo, walaa naftirɗo walaa jajiɗo tokosɗo
- So tawii, o yahi e senjoore leɓɓe e so tawii kadi e mankebiin
- O fuddata cooje makko e ɓawoore ɗum — e njaɓaade Ahl al-Kitab e leñol maɓɓe so wonaa ndiyam
- Debbo o anndi gaalo mawɗo ɓiiɓɓe makko ɓooyɗo e laamu mum ko yimɓe mbaɗi ɗum e cujeede dow cooje makko ﷺ
- Ɓe faamiidoo ﷺ cooje makko e Hajjatu-l-Wada' e waɗi ɓe sariya makko