Sauti makko ﷺ e laamu makko
Jamaaru sauti makko ﷺ
Sauti Rasulullāh ﷺ ɗon ko ɗumma e ɗiɗo e sahmɓe sauti. Al‑Barāʾ bin ʿĀzib رضي الله عنه wi'i: «So a waɗi yaltude laaɓtuɗe caɗeeleede leesɗe rasulullāh ﷺ heen lewru, ko fii ɗum joogii maa e naange ma.» E Abu Musa al‑Ashʿari رضي الله عنه wi'i: «So a waɗi yiɗiima mi yiɗiima nden miɗo heetude laaɓtuɗe ngam recitaandu makko ﷺ nde lewru, on tamaa mi jooɗi ko mi waɗaani woni mi udditi cimminere e cimminereji Dawud.» — [al‑Bukhari] [Muslim]
- Sauti mum e recitaandu makko ﷺ ko woni ɗum ko cimminereji Dawud — wi'i Abu Musa al‑Ashʿari e Sahihayn
- O ɗo waɗi waɗta e lesdi ɓeernde so o waɗi recitaandu — wi'i al‑Barāʾ bin ʿĀzib رضي الله عنه
- O waɗiɗo sauti ɗon ngesa — o naatnoy ɗeirmal nde o uddi
- O waɗi o ruttude recitaandu ruttol e njaatigi, o anndaa kadi kala harf juulirde — [Abu Dawud]
Hohde makko e balaggu makko ﷺ
Aisha رضي الله عنها wi'i: «Rasulullāh ﷺ ɗon walaa wondi e ɗum tan ko ɓe ndiyam nde on woni, kono o waɗi waɗtude e holli ɗum e kalaamaaji waɗi maɓɓe, kala fannu ndiyam, ɗum woni moƴƴi e waɗde jokkondiral e joɓɓe ɓe.» — [al‑Bukhari] [Muslim]. Anas رضي الله عنه wi'i: «Rasulullāh ﷺ o waɗi teeɗtude kala kalaama ɓurti ɗiɗi tati ndon ndaarndu mo, ngo ɓuri anndude.» — [al‑Bukhari]. Nabi ﷺ wi'i: «أُوتيتُ جوامع الكلم» — miɗo waɗi waɗtude kalaamaaji dewgal ɗiɗi, ɗum woni kalaamaaji ɗiɗo waɗi faydeji maɓɓe. — [Muttafaqun 'alayh]
- Jawaamiʿ al‑kalam: kalaam makko ﷺ ko ndakke njaare kala maanaaji ngam — [Muttafaqun 'alayh]
- Kalaam makko ɗon holli e maɓɓe kala fannu waɗi seɗɗa, kala jokkondiral on waɗiima jokkondira — [Muttafaqun 'alayh] ɲalnde e Aisha رضي الله عنها
- O teeɗti kalaama tati ngam hollude no ɓe anndi — [al‑Bukhari] e Anas
- O ɗo waɗi waɗde e kalaama ruttol e narsuɗo — [Abu Dawud]
- O fiiɗi yimɓe kala e pullooji e laamuɓeɓeɓe e nder hayre ɓe, o anndii fannuji ɓe
Laamu makko e jannguɗe makko ﷺ
O ɗon ko afsah al‑ʿarab e laamu, o wi'i: «Ana afsahu al‑ʿarab wa amma ana min Quraysh wa nenndii mi e Bani Saʿd bin Bakr.» O jangoowoɓe waɗi waɗtude ngonkaaji alʿarab e ɓe kadi al‑ʿajam, o nde ɗo waɗi ngam yarude balaggu kowane kawtal, tee o ɗaɓɓitii e nde ndee nde o nenndii e Bani Saʿd ko o waɗi afsahu kalaamaaji ʿarab. O jangoowo yimɓe e luumo e sukkudeele, tee o walaa ko o hulnoy jangoowo gite.
- Afsahu al‑ʿarab e laamu — nenndii e Bani Saʿd, kabilaaji ɓe afsahi
- Min Quraysh — e Quraysh ɗon afsahu al‑ʿarab
- O dawrii e laamuji ʿarab e o waɗi waɗde e kala ko fii ɓe, o holli maqsudi ɓe
- O jangoowo e sukkudeele e laawol nduuɗi — o walaa ko o nettinii jangoowo kadi