Soomana
Soomanni utubaa afraffaa dha. Nyaata, dhugaatii fi wantoota sooma cabsan hunda irraa fagaachuudhaan, bariidhaa kaasee hanga aduun seentutti, ji'a Ramadaana barakaa qabu keessatti raawwatama. Soomanni mana barumsaa sodaa Rabbii, obsaa fi hiyyeessotaaf rahmata qabaachuuti.
Soomanni Islaamummaa keessatti mana barumsaa barnootaa addaa dha. Inni nyaataafi dhugaatii irraa fagaachuu qofa osoo hin taane, of to'achuufi fedhiiwwan isaa ajaja Rabbii jala galchuuf leenjii hojii irra ooluudha. Mu'uminnii guyyoota ho'aa keessa beelaafi dheebuu dhaga'uun isaa humna fedhii isaa akka qoru isa taasisa, akkasumas fedhiiwwan isaa irratti akkamitti injifannoo argachuu akka danda'u isa barsiisa, kana hundaafis Rabbiin ol ta'e jaalala isaa barbaaduuf jabaa ibaadaa irratti obsaan gargaarama.
Hikmaa soomaa keessaa inni guddaan tokko namoota biroof yaaduu guddisuudha. Qabeenya qabeessaan yeroo beela'u, dhugaa hiyyeessi harka qalleessi rakkatu hubata, kunis onnee isaa keessatti fedhii kennuufi jajjabeessuu uuma. Kun barnoota wal-jaallachuu hawaasaa fi haqaati, garaagarummaan namoota gidduu jiru yeroo badu, lubbuun namoota dhabamoo gargaaruuf hawwiti, akkasumas ibaadaan dhimma dhuunfaa irraa gara hojii onnee walitti fiduu fi hawaasa cimsuutti jijjiirama.
Akkasumas soomanni onnee mu'umminaa keessatti of-to'annoo yeroo hunda turu dhaala. Sababiin isaas, bakka dhoksaattis ta'e ifatti wantoota sooma cabsan irraa fagaata, kunis onnee isaa keessatti sodaa Rabbii kan bu'uura amantii ta'e cimsa. Ibaadaa kana waggaa waggaan irra deddeebi'uudhaan, Muslimni dhimma jireenya isaa hunda keessatti ajaja Rabbii isaa yaadachuutti barata, kanaafis wanta Gooftaa isaa aarsu dhiisuufi karaa Isaa qabachuuf dandeettii qabaata, fedhiiwwan hamaafi dhiibbaan sammuu hammamiyyuu yoo jiraate.
الصيام هو الركن الرابع، ويكون بالامتناع عن الطعام والشراب وسائر المفطرات من طلوع الفجر إلى غروب الشمس في شهر رمضان المبارك. الصيام مدرسة للتقوى والصبر والرحمة بالفقراء.
يُعد الصوم في الإسلام مدرسةً تربويةً فريدة، فهو ليس مجرد امتناع عن الطعام والشراب، بل هو تمرينٌ عمليٌّ على ضبط النفس وإخضاع رغباتها لأمر الله. إن شعور المؤمن بالجوع والعطش في الأيام الحارة يجعله يختبر قوة الإرادة، ويُعلمه كيف ينتصر على شهواته، مستعينًا بالصبر على مشقة العبادة ابتغاءً لمرضاة الله تعالى.
ومن أسمى حكم الصوم تنميةُ الشعور بالآخرين، فعندما يجوع الغني، يدرك بحسه حقيقة ما يعانيه الفقير المعدم، مما يبعث في قلبه الرغبة في العطاء والمواساة. إنه درسٌ في التراحم الاجتماعي والعدل، حيث تذوب الفوارق بين الناس، وتتوق النفس لمساعدة المحرومين، فتتحول العبادة من شأنٍ فرديٍّ إلى ممارسةٍ تؤلف بين القلوب وتشد أزر المجتمع.
كما يورث الصوم في قلب المؤمن رقابةً ذاتيةً مستمرة؛ إذ يمتنع عن المفطرات في الخلوة والجلوة، وهذا يعزز في نفسه التقوى التي هي جوهر الدين. ومن خلال تكرار هذه العبادة كل عام، يتعود المسلم على استحضار طاعة الله في كل شؤون حياته، فيصبح قادراً على ترك ما يغضب ربه، والالتزام بمنهجه مهما بلغت المغريات والضغوطات النفسية.