Shamailu ﷺ yu mu am ci jëmm
Siffo bu ginnaaw ﷺ — hadith Hind بن أبي هالة رضي الله عنه
Hind بن أبي هالة رضي الله عنه wax na — (lafu Tirmidhi fi Shamailihi bi sanad hasan): «Rasul Allah ﷺ am na nettali bu mag, wóor te waxaat; wajjamam day doxal ni weeru guddi; taxawam bi dafa dund ci sant yi, te du gën a tallu ni bu yàgg wala bu ñu faatu; ginnaawam day mag, coowu sañ-sañ, coow gi tëddul te du jëmmu curl, su dafa sosu la, sax jàpp na; raŋam bi neex te nopp, bokk na boppam wéet; eññu ñaari bët bu rafet baax, am na ci mbedd mi suuf lu tollu juróom-ñaar; antara ndeyu yaram gi am na ay iskiin yu dàq sabab bopp, ngir nit ñi ñu gisul teg nañu ni ñu nax; bëgg na mujj ndoxal gi; lii rekk».
- فخماً مفخَّماً — وجيهاً معظَّماً في النفوس والأرواح
- يتلألأ وجهه تلألؤ القمر ليلة البدر — في البهاء والنور
- أطول من المربوع وأقصر من المشذَّب — معتدل القامة المُبارَك
- رَجِل الشعر — لا مسترسل ولا جعد، بل موجٌ بين بين
- أزهر اللون — مشرق البياض بحُمرة مضيئة
- أقنى العرنين — في أنفه الشريف ارتفاع وجمال
- كثُّ اللحية — وافرة كثيفة مملوءة من غير استدارة
- ضليع الفم — واسع الفم الشريف، وفي سعته دلالة الفصاحة والبيان
- أشنب مفلَّج الأسنان — أبيض الأسنان مُفرَّجها قليلاً
- دقيق المسرُبة — خط دقيق من الشعر بين الصدر والسرة
Benn xaaj gi ci siffo Hind بن أبي هالة رضي الله عنه ngir yaram bu nuy def
Hind رضي الله عنه wax na: «Yaramam bu nekk muy saxal, laddu ak dëggal di toj; doomi barke ak gaaw ñu wéet, tell ak bagay; kanam ak dankaan yu mag; gafam yu mag; bi mu nekk adduna sax, su mu soppal yaramam day ëmb; suñu lampu ak wër; wûtine gi mu am la am jotoon ëpp; nafa ju mucc ngir tënu; guy topp ci laabi ak bàyyi, duggal yu rafet, ndaxte soppi yaramam, ay coow yu neex ak garab gbaal; cinam dafa maye na ñu wéet yi.»
- عريض الصدر — فسيح الصدر الشريف، واسع الرحمة والحلم
- بعيد ما بين المنكبين — عظيم الكتفين الشريفين
- أنور المتجرَّد — إذا انكشف جسده أشرق بالنور الساطع
- خُمصان الأخمصين — خمص القدم الشريفة (باطن القدم مقعَّر)
- مسيح القدمين — ليس في قدمه ارتفاع في الوسط، ينبو عنهما الماء
- Shathn al-kafayn — loxu bët bu am lëpp, nyama bu bari te du coow
Taasir Ali ibn Abi Talib رضي الله عنه
Ali ibn Abi Talib رضي الله عنه wax na: «Ma nekk ﷺ te jëmm démonk gaawul, te duma népp kutu, mu nekk rubʿa min al-qawm. Te du al-ʿajd al-qaṭaṭ wala as-sabat. Kañu jʿedan rājilan. Te du al-muṭahham wala al-mukallatham, fi weggu jifu dukkuusu. Abyad mashrub humra. Adʿaj al-ʿayniin, ahdab al-ashfar. Jalil al-mashash wal-kutad, ajrad dhu masruba, shathn al-kafayn wal-qadamayn. Itha mashaa takaffa takaffuʾan ka-annama yanhattu min sabab. Wa itha iltafat iltafat jamiiʿan. Bayna katifayhi khātam an-nubuwwa — wa huwa khātam al-anbiya» — rawahu at-Tirmidhi fi ash-Shama'il.
- Rubʿa min al-qawm — du tuub wala gaal, mujj-téem ci yenn-xáddu
- Rajil ash-shaʿr — landoo bu neex, du jʿedd te du bossee (musterrell)
- Fi weghu taduwir maʿa istidqaq — du mustatil wala du bu tiinaa bu góor
- Abyad mashrub humra — abyad gis-gis ak humra feeewu ni roz
- Adʿaj al-ʿayniin — njaay goorgi di naqar ci teŋoñ ndox
- Ahdab al-ashfar — tebb ajjabaŋ yu dëgg yu jaxasoo ci balem ndeyjoor
- Itha masha takaffa ka-annama yanhattu min sabab — seen xaalis ak bu mu am aar, naqar ak jamaal
Taasir Umm Ma'bad رضي الله عنها al-Khuza'iyya رضي الله عنها
Umm Ma'bad رضي الله عنها wax na: «Narax naa benn góor bu waclëg fi tànn bi, abladj wu weex, sedd ci xel, duñu naqarloo, duñu na jeexalloo, vëssu ak xarit, ci ñaari ikkin dængal adaj, ci kafaaru ak ashfaru watf, ci sawt bi sahal, ci bekki jaaxu bëyyi, ci gëmm bi amé, jarra-jarra, su koo nangu wuute mu am ndigalu, su ko laaj terru ba neex, mu neex ci jullit, mu neex ci ñàkk, njaaxu xiifal la, waxam la ci mangi, du ñetti wax wala bëggul wax, waxam ni kéréw yi doxal. Rubʿa, du tooñu sañ-sañ, du ñaari pes; ba mu déglu ñu fi, ba mu teggu ñu daal; mu am xarit yu jëm ci kaw; su ñu nexwul seet yi mu la, su ñu la waajlu mu la jàmma; mu rafet, mu mujj, mu am seeni nattu; su silti, waxam la jàmm ak sunu moroom»
- Zahiru al-wada'a — móolu soppi, sëf-sëf ak nuur
- Ablaj al-wajh — tànn bi daraal, gënaa yéewu te set
- Hasan al-khalq — jamono jëfandikooku jikko ju rafet ci bu yépp
- La nazar wa la hadhr — waxam du yeneen ci wér wala mu jàpp ci neex
- Ka-anna mantaquhu kharazaat nazmun yatathaddarna — waxam jafe-jafe ak randam, ni perls yu bindu ci nyram
- Ajmalu an-nas wa abhaahum min baʿiid — setlu mooy seetlu fekk nga yan samaare
- Ghusnun bayna ghusnatayn — mu tëdd ci diggante seen yoon, mu neex seen bopp
- In samata faʿalayhi al-waqar — ñuutee gi mu def mu jëmm gu góor, zuy gàttal ak askan
- Aaru, mucc ci biir — asḥābuhu dañuy mucc ci moom te dañuy tàmbali ngir nangu laajam